
هفته گذشته، جامعه قرآنی و ملت ایران در شوکی عظیم فرو رفت؛ مردی که طی چهار دهه، پرچمدار بیادعای ترویج قرآن و عترت بود، از میان امت خویش به سوی ملکوت اعلی پر کشید. رهبر شهید ایران، حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای، در حالی مظلومانه به شهادت رسید که آخرین محفل انس با قرآن در طلیعه ماه رمضان، تنها یک هفته پیش از عروجش، با حضور پرشور ایشان برگزار شده بود؛ گویی میخواستند وصیت قرآنی خود را پیش از وداع، به نظاره بنشینند.
اکنون در فضای پس از شهادت ایشان، بازخوانی مطالبات قرآنی شهید امام خامنهای اهمیتی دوچندان یافته است. مطالباتی که با وجود پیشرفتهای عملیاتی طی این سالها، همچنان تا رسیدن به نتیجه و نقطه مطلوب فاصله زیادی دارد. گو اینکه ایشان با بیان چنین منویاتی، افقی روشن پیش روی جامعه قرآنی ترسیم کردند و توقعاتی را با در نظر گرفتن عده و عُدهای که موجود است و ظرفیتهای ایجاد شده، مطرح فرمودند. حال تحقق هر یک از این آرمانها، نیازمند عزمی ملی و سنجش میزان دغدغهمندی مسئولانی است که باید ادامهدهنده این راه نورانی باشند.
برای واکاوی ابعاد این مطالبات و تبیین راهکارهای عملی تداوم مسیر قرآنی رهبر شهید انقلاب، با علی قاسمآبادی، معاون نظارت شورای عالی قرآن و قاری و مدرس قرآن کریم به گفتوگو نشستهایم. آنچه در ادامه میخوانید حاصل این گفتوگو پیرامون نقش آن شهید والامقام در ترویج قرآن، مهمترین خواستههای ایشان از نخبگان و جامعه قرآنی، و سازوکارهای عملی برای تبدیل بیاناتشان به برنامههای میدانی و اثرگذار است.
همه میدانیم که علاقه رهبر شهید ما به قرآن و ترویج کلام الله مجید، ریشه در سالهای قبل از انقلاب و دوران جوانی ایشان دارد. زمانی که یک طلبه جوان بودند، قرآن را به عنوان حلقه اتصال خود با اقشار مختلف جامعه به خصوص دانشجویان قرار دادند و با همین سرمایه معنوی علیه طاغوت وقت یعنی رژیم پهلوی فعالیتهای گستردهای داشتند. پس از پیروزی انقلاب نیز علیرغم دهها مسئولیت خطیر و اداره کشور در بحرانهایی، چون جنگ تحمیلی، نه تنها از این مسیر غافل نشدند، بلکه بر کیفیت و کمیت فعالیتهای قرآنی خود افزودند. اوج اهتمام ایشان به ترویج قرآن را میتوان در برگزاری محفل انس با قرآن در طلیعه ماه مبارک رمضان مشاهده کرد؛ آخرین محفلی که با حضور ایشان برگزار شد، فقط یک هفته پیش از شهادت آن حضرت بود.
اگر با دقت بنگریم، متوجه خواهیم شد که بنیان تمام سخنرانیهای ایشان بر پایه آیات قرآن نهاده شده بود. به عبارت دیگر، آن شهید والامقام علاوه بر توصیه به تلاوت و عمل به قرآن، چنان در بطن کلام الهی غرق شده بودند که میتوان گفت کلام خدا در رفتار و گفتار ایشان تجلی یافته بود. همواره سخنان ایشان در محافل قرآنی عمومی و تخصصی، نقشه راه فعالیتهای فرهنگی جمهوری اسلامی ایران بوده و انشاءالله از این پس نیز خواهد بود.
خود ایشان میفرمودند که روزی نباشد که از تلاوت قرآن غافل شده باشیم. به نظر بنده، همانگونه که در آیات و روایات نیز آمده، انس با قرآن نوری برای جامعه است که مسیر درست زندگی را روشن میکند. تأکید ویژه ایشان نیز از همین منظر بود که قرآن چراغ راه انسان در مسیر پر فراز و نشیب حیات است. اگر نگاه صرفاً تشریفاتی به قرآن، صرفِ تلاوت بدون فهم و تدبر است، اما نگاه ایشان تلاوتی همراه با تفکر و زمینهسازی برای اجرا در متن زندگی بود.
مهمترین مطالبهای که ایشان به هر بهانهای آن را تکرار میکردند، «انس دائمی با قرآن» بود. تلاوت روزانه قرآن کریم و در کنار آن، تدبر و تلاش برای درک مفاهیم آن، اصلیترین خواستهای بود که آن حضرت از جامعه و به ویژه نخبگان و فعالان فرهنگی داشتند.
مهمترین وظیفه دینی ما در این ایام، حفظ انسجام و وحدت ملی است. همه ما باید تلاش کنیم که علیرغم نقد منصفانه و بیان دیدگاهها و نظراتمان، از بیان سخنان تفرقهانگیز به شدت اجتناب کنیم و بر آرمانهای بلند امام شهیدان پافشاری نماییم.
تمام این مفاهیم ارزشمند در سورههای مختلف قرآن کریم به تفصیل مورد اشاره قرار گرفته است. اما نکته کلیدی در اینجا، شیوه بیان آنهاست که باید هنرمندانه و اثرگذار باشد. قاریان با یک تلاوت خوب، واعظان و سخنوران با بیانی جذاب و شیوا، نویسندگان با قلم توانای خود، تصویرگران با طراحیهای مناسب و سینماگران با تولید آثاری ارزشمند میتوانند این مفاهیم متعالی را به جامعه تزریق کرده و روحیه امید و مقاومت را در مردم زنده نگه دارند.
نفس تلاوت قرآن کریم، خود یک آرامبخش معنوی برای جامعه است. به همین دلیل، قاریان در این شرایط حساس باید به درستی به وظیفه خطیر خود عمل کنند. از سوی دیگر، فعالان فرهنگی و قرآنی نیز میتوانند با استناد به آیات نورانی قرآن، برای آگاهسازی مردم، حفظ انسجام اجتماعی و پشتیبانی از نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، فعالیتهای ویژه و مؤثری را طراحی و اجرا کنند.
با توجه به شهادت جانگداز ایشان، لازم است «قرارگاه قرآنی شهید خامنهای» در بالاترین سطوح مدیریتی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شود. در این قرارگاه باید وظایف دقیق دستگاههای مختلف فرهنگی تعیین و بر حسن اجرای آنها نظارت جدی صورت گیرد تا رهنمودهای آن رهبر فرزانه به برنامههای میدانی و اثرگذار تبدیل شود. این قرارگاه میتواند ضامن اجرایی شدن مطالباتی باشد که ایشان طی سالها با نگاه به ظرفیتهای موجود کشور ترسیم کرده بودند.
در بسیاری از آیات قرآن کریم نگاه ویژهای به مسئله وحدت شده است. به عنوان نمونه در آیه ۱۰۳ سوره مبارکه آلعمران، خداوند متعال میفرماید: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا...». مفهوم این عبارت شریفه آنگونه که مفسران گفتهاند این است که قرآن و پیامبر اکرم(ص) را به عنوان ریسمان و سرنخ هدایت رها نکنید و از تفرقه بپرهیزید. یعنی تفرقه موجب گسست جامعه اسلامی شده و در مقابل، وحدت حول محور قرآن و رسول خدا(ص) زمینهساز ترقی و کمال امت اسلامی میشود. امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است که این نگاه قرآنی در مناسبات اجتماعی ما جاری و ساری باشد، به ویژه که دشمنان با ایجاد تفرقه به دنبال تضعیف جبهه مقاومت و امت اسلامی هستند.
انتهای پیام