قرآنیان جهان اسلام در برابر العفاسی به «ید واحده» تبدیل شوند

سیدعباس انجام، پیشکسوت قرآنی کشور در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایکنا با اشاره به موضع‌گیری مشاری العفاسی قاری کویتی علیه جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی سوم ابتدا به مسئله انحراف از معیار‌های قرآنی در بین اقشار مختلف پرداخت و اظهار کرد: انحراف از برخی معیارها، امری نیست که تنها به گروه یا قشر خاصی محدود شود، بلکه ممکن است از سوی هر فردی رخ دهد.

زمینه‌های شکل‌گیری یک انحراف

انجام بیان کرد: این انحراف نه‌تنها در میان قاریان بلکه در تمامی اقشار جامعه قابل وقوع است. چنان‌که در کلام امام خمینی(ره) نیز آمده است که گاه حتی علم توحید یا علم فقه می‌تواند انسان را به جهنم بکشاند و این، از آن‌روست که برای عبور سالم از این عرصه‌ها، تزکیه امری ضروری و بنیادین است.

وی افزود: در هر صنفی از قاری گرفته تا فقیه، طبیب، کاسب، کارمند و کارگر اگر تزکیه نفس وجود نداشته باشد، زمینه انحراف فراهم خواهد شد. قرآن کریم نیز با تأکید بر همین اصل می‌فرماید: «و یزکیهم و یعلمهم ...»، که در آن تزکیه بر تعلیم مقدم شمرده شده است. از این‌رو، تزکیه مقدمه‌ای اساسی بر همه امور است و در فقدان آن، انسان در معرض لغزش قرار می‌گیرد و چه‌بسا دانش خود را در خدمت اغراض و هوای نفسانی به کار گیرد.

این پیشکسوت قرآنی کشور با اشاره به اهمیت عمل به قرآن افزود: مسئله تنها به خواندن قرآن محدود نمی‌شود، بلکه آنچه اهمیت دارد، عمل به آموزه‌های آن است. در روایتی آمده است: «رُبَّ تالِیَ القُرآنِ وَ القُرآنُ یَلعَنُهُ»؛ چه بسیار تلاوت‌کنندگان قرآنی که خود قرآن آنان را لعنت می‌کند. این مسئله نه از آن جهت است که تلاوت آنها از نظر تجوید یا صوت و لحن دچار نقص است، بلکه ممکن است فردی قرآن را در نهایت زیبایی تلاوت کند، اما نسبت به مفاهیم آن بی‌توجه باشد و در عمل، خلاف آن رفتار کند. این دقیقاً در تضاد با هدف نهایی قرائت قرآن است؛ چراکه قاری قرآن باید خود، عامل به قرآن باشد و قرائت او باید زمینه‌ساز جذب قلبی و عملی به کلام الهی شود.

اهمیت عمل به دستورات قرآن

انجام با تأکید مجدد بر محوریت عمل تصریح کرد: در کلام معصومین(ع) آمده است: «کونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِالْخَیرِ بِغَیرِ أَلْسِنَتِکمْ»؛ یعنی با رفتار و کردار خود، دیگران را به سوی قرآن دعوت کنید، نه صرفاً با زبان. بنابر این، سلوک فردی و اجتماعی یک قاری باید آینه‌ای از همنشینی او با قرآن باشد. اگر این عناصر «تزکیه، فهم و عمل» در کنار یکدیگر قرار گیرند، می‌توان گفت آن قاری در مسیر حقیقی مفاهیم و پیام‌های قرآن گام برمی‌دارد؛ در غیر این صورت، ریشه‌های انحراف، نه‌تنها در میان قاریان، بلکه در همه اصناف قابل شکل‌گیری است.

این داور مسابقات بین‌المللی قرآن با اشاره به حساسیت جایگاه قاریان گفت: از آنجا که قاری با آیات الهی مأنوس است، وسوسه‌های شیطانی برای او می‌تواند شدیدتر و پیچیده‌تر باشد. چه‌بسا گناه یک قاری منحرف، به دلیل همین همنشینی با کلام خدا، سنگین‌تر و آثار آن گسترده‌تر باشد. از این‌رو باید بیش از دیگران مراقب رفتار و گفتار خود باشد؛ چراکه او به قرآن منتسب است.

وی افزود: اگر چنین فردی سخنی بر زبان آورد که در خدمت استکبار باشد، بی‌تردید در تعارض آشکار با آموزه‌های قرآنی قرار دارد. آیاتی چون «وَلَا تَرْکَنُوا إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ وَمَا لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِیَاءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ»، «تَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِینَ آمَنُوا الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُوا وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِینَ آمَنُوا ...» و «وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» و بسیاری دیگر، همگی بر نفی سلطه و همراهی با ظلم تأکید دارند.

این داور مسابقات ملی و بین‌المللی قرآن با اشاره به نمونه‌های تاریخی این انحراف‌ها افزود: در طول تاریخ، نمونه‌های متعددی از انحراف قاریان مشاهده شده است از جمله می‌توان به ابن‌ملجم مرادی اشاره کرد که به دلیل انحراف، دست به شهادت امیرالمؤمنین علی(ع) زد. همچنین روایت معروفی از گفت‌وگوی امام علی(ع) با کمیل درباره قاری‌ای که تلاوتی زیبا داشت، گواهی دیگر بر این واقعیت است. در جنگ صفین، قرآن‌ها بر سر نیزه رفتند و در نهروان و کربلا نیز افرادی حضور داشتند که حافظ بودند، اما در عمل، در برابر حقیقت ایستادند و حتی با «قرآن ناطق» به مقابله پرداختند.

انجام اظهار کرد: در روزگار معاصر نیز نمونه‌هایی وجود دارد از قاریانی که با وجود تلاوت‌های زیبا، در برابر ظلم و استکبار سکوت اختیار کرده یا حتی در مسیر آن حرکت می‌کنند. در حالی‌که ملت‌هایی، چون مردم غزه و فلسطین، سال‌هاست زیر فشار شدیدترین مظالم قرار دارند، اما از سوی این افراد، موضعی درخور حمایت مشاهده نمی‌شود.

انجام با طرح این پرسش که چرا قاری کویتی حتی یک‌بار آثاری در مقابله استکبار، همچون «تَبَّت یَدا اسرائیل و آمریکا» را منتشر نکرده است؟ گفت: آیا این حتی یک‌بار در برابر استکبار جهانی موضع‌گیری داشته است؟ در حالی‌که در بزنگاه‌ها، می‌بینیم به‌سرعت در برابر کشوری می‌ایستد که تمام عمر خود را صرف مبارزه با استکبار و دفاع از ملت‌های مظلوم کرده است. این رفتار، نشانه‌ای از جهت‌گیری‌های نادرست و فاصله‌گرفتن از روح حقیقی قرآن است.

وی با استناد به فرمایش امام حسن مجتبی(ع) تصریح کرد: «اِنَّ أَقرَبَ النّاسِ مِن هذَا القُرآنِ مَن عَمِلَ بِهِ وَ إِن لَم یَکُن قارِئاً، وَ أَبعَدَهُم مِنهُ مَن لَم یَعمَل بِهِ وَ إِن کانَ قارِئاً»؛ نزدیک‌ترین افراد به قرآن، کسانی هستند که به آن عمل می‌کنند، حتی اگر قاری نباشند، و دورترین افراد، آنان‌اند که به آن عمل نمی‌کنند، حتی اگر قاری و حافظ باشند. این بیان، به‌روشنی نشان می‌دهد که معیار اصلی، عمل به قرآن است. از این‌رو، نخستین وظیفه، التزام عملی به آموزه‌های قرآن در زندگی فردی و اجتماعی است.

مسئولیت تمام منتسبان به قرآن

این پیشکسوت قرآنی تأکید کرد: تمامی کسانی که به‌نحوی با قرآن نسبت دارند، اعم از قاری، حافظ، مفسر و دیگر فعالان قرآنی باید همچون «ید واحده» در برابر انحراف‌ها ایستادگی کنند. جامعه قرآنی نباید نسبت به این مسائل بی‌تفاوت باشد یا برخورد با آن را به دیگران واگذار کند.

وی افزود: هر فعال قرآنی در هر نقطه‌ای از جهان وظیفه دارد در حد توان خود، در برابر این انحراف‌ها و حمایت‌ها از استکبار، واکنش نشان دهد؛ چه از طریق محکومیت، چه با مقاطعه و چه با حذف. این مسئولیت، صرفاً متوجه قاریان جمهوری اسلامی ایران نیست، بلکه تمامی جامعه جهانی قرآن را دربرمی‌گیرد چراکه در آموزه‌های دینی آمده است: هرکس به عمل گروهی راضی باشد، در حکم آن است که خود نیز در آن عمل شریک است. از این‌رو، سکوت در برابر انحراف، خود نوعی همراهی با آن تلقی می‌شود و ضرورت دارد هر فرد، متناسب با توان خود، موضعی روشن و فعال اتخاذ کند.