پرهیز از اسراف و تجمل‌گرایی؛ راهی به سوی رشد معنوی + صوت

 

 

 

 

 

از منظر قرآن کریم، اقتصاد اساساً مقوله‌ای صرفاً مالی نیست، بلکه موضوعی تربیتی، اخلاقی و حتی معنوی محسوب می‌شود. به عبارت دیگر، اگر بتوانیم مال و ثروت و اندوخته‌های مالی خانواده را به درستی مدیریت کنیم، می‌توانیم امیدوار باشیم که آرامش روانی و عزت اجتماعی اعضای خانواده تضمین شده و کانون خانواده به سمت موفقیت، پویایی و مسیر معنوی گام بردارد.

 

اما چرا از مسیر معنوی سخن می‌گوییم؟ چه ارتباطی میان مدیریت مالی خانواده و قرار گرفتن در این مسیر وجود دارد؟ دلیل آن است که قرآن کریم به صراحت اشاره می‌کند که اسراف‌کاران، برادران شیاطین هستند. این تأکید را به وضوح در آیه ۳۱ سوره مبارکه اعراف مشاهده می‌کنیم. لازم به توضیح است که اسراف فقط به معنای هزینه‌کرد بی‌رویه نیست؛ بلکه هرگونه استفاده بی‌حساب، فراتر از نیاز واقعی یا خارج از شأن زندگی متعادل انسانی، می‌تواند مصداق اسراف باشد. متأسفانه گاهی به اشتباه تصور می‌شود اسراف صرفاً به معنی خرج کردن زیاد است، در حالی که هر مصرف غیرمنطقی و بی‌ضابطه در زمره اسراف قرار می‌گیرد.

 

در این میان، پدر و مادر به عنوان الگو‌های اصلی فرزندان، نقش بسیار مهمی ایفا می‌کنند. والدینی که از چشم و هم‌چشمی به دور باشند، تأثیر عمیقی بر تربیت اعضای خانواده و فرزندان خود خواهند داشت. خانواده‌ای که در دام مصرف‌زدگی ناشی از چشم و هم‌چشمی گرفتار شود، آرامش درونی و روحی خود و فرزندانش را از دست داده و آن را به مخاطره می‌اندازد. چنین والدینی همواره نگران این هستند که مبادا در زندگی کم بیاورند؛ حال آنکه این احساسی کاذب و نادرست است. وقتی زن و شوهر به دلیل چشم و هم‌چشمی، این نگرانی را به فرزندان منتقل کنند، به طور طبیعی اضطراب بر فضای خانواده حاکم می‌شود. این اضطراب ریشه نادرستی دارد و از احساس کمبودی نشئت می‌گیرد که حتی در صورت برآورده شدن نیاز‌های اصلی نیز ممکن است باقی بماند. رفع این احساس نادرست، نیازمند تلاش آگاهانه زوجین در بعد روانی و روحی است.

 

تعادل اقتصادی در مصرف، موضوعی بسیار حائز اهمیت است. زوجین و سپس فرزندان در فرآیند انتقال این فرهنگ، باید از اسراف و نیز سخت‌گیری‌های افراطی پرهیز کرده و همواره بر مدار تعادل و اعتدال حرکت کنند. با استناد به فرمایشات قرآن کریم و سیره اهل‌بیت(ع)، مسئولیت اقتصادی خانواده عمدتاً بر عهده مردان است، اما این به معنای عدم مسئولیت زنان نیست. بلکه مادر خانواده می‌تواند با مدیریت صحیح هزینه‌ها و تربیت فرزندان در جهت پرهیز از تجمل‌گرایی، نقش مؤثری ایفا کند. این نکته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هنگامی که به آثار معنوی پرهیز از اسراف و دوری از چشم و هم‌چشمی پی ببریم، طبیعی است که توجه بیشتری به این ویژگی معطوف خواهیم کرد.

 

مهم‌ترین برکات و آثار معنوی پرهیز از اسراف، نزول برکت، آرامش روانی و کاهش تنش‌های زناشویی است. افزون بر این، چنین رویکردی منجر به تربیت فرزندانی قانع، مسئول و با چشم‌ و دل سیر می‌شود که این صفات از ارزش والایی برخوردارند.

 

گاه ممکن است افراد از نظر مالی در رفاه باشند، اما متأسفانه چشم‌ و دل‌سیر نباشند. در اینجا نقش سازنده مادر در تربیت فرزندان برای دوری از اسراف و تجمل‌گرایی و تقویت روحیه میانه‌روی، بسیار برجسته می‌شود.

 

در حقیقت، خانواده‌ای که دخل و خرجش براساس معیار‌های قرآنی، متعارف و متعادل باشد، آرامش بر دل و جان اعضای آن حکمفرماست. به خاطر داشته باشیم که مشکلات خانواده‌ها همواره عاطفی نیست؛ بلکه اگر مدیریت صحیح مصرف و تعادل درآمد و هزینه در خانواده حاکم باشد، حال و هوای اعضای آن به طور قطع بهبود خواهد یافت.

 

خانواده مؤمن، خانواده‌ای متعادل است؛ نه ولخرج است و نه سخت‌گیر افراطی، بلکه خانواده‌ای استوار و باثبات و ستون و قوام است که مدیریت مالی و اقتصادی صحیحی دارد و به خوبی آگاه است که وجود چنین مدیریتی، ضامن آرامش خانواده است.

 

ان‌شاءالله پروردگار ما را در مسیر درست حول حالنا یاری کند. اگر بخواهیم در زندگی خود گام‌های استواری برداریم، باید یکی از کارکرد‌های اصلی زندگی‌مان، قرآنی کردن دخل و خرج باشد. بنابراین، در خانواده‌ای که اقتصادش متعادل است، گفت‌و‌گو‌ها آرام‌تر، توقعات منطقی‌تر و سازوکار‌های مالی و اقتصادی آن ماندگارتر خواهد بود. ان‌شاءالله خداوند متعال در این زمینه ما را کمک، یاری و هدایت فرماید.