وجدان قدیس علیه ترامپ
به قلم علی معروفی آرانی، پژوهشگر حوزه صهیونیسم و یهودیت
این یادداشت به شکلی، رویارویی میان ایمان(نماینده آن پاپ) و قدرت طغیان علیه دین(نماینده آن ترامپ) را به تصویر میکشد. این نوشتار تلاش میکند تا نشان دهد که چگونه پاپ، برخلاف رویه معمول پاپهای گذشته، مستقیماً رئیسجمهور آمریکا را به چالش کشیده است.
در حالی که پیام صلحطلبانه پاپ لئوی چهاردهم و مخالفتش با جنگ علیه ایران با استقبال گسترده مواجه شده، تقابل او با رویکردهای جنگطلبانه دونالد ترامپ ابعاد تازهای یافته است. واکنشهای منفی به اقدام جنجالی ترامپ در انتشار تصویری از خود در قامت عیسی مسیح و توهین به پاپ لئو که منجر به افزایش فاصله او با پایگاه مذهبیاش شد نشانههایی از تضعیف جایگاه سیاسی او را آشکار کرده است. کاهش سطح رضایت عمومی و تشدید انتقادات داخلی، این گمانه را تقویت کرده که ترامپ در مسیر انتخابات میاندورهای پیشرو با چالشهایی جدی مواجه خواهد شد.
بیشتر بخوانید
جنگ لفظی میان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا و پاپ لئو چهاردهم، با سرعتی چشمگیر گسترش یافته است. نگاهی به تاریخ اما نشان میدهد این برخورد میان قدرت سیاسی و سکولار پیشینهای هزار ساله دارد.
سفر پاپ لئوی چهاردهم به آفریقا و الجزایر(بازدید از مسجد جامع الجزایر) با اکثریت مسلمان آغاز شد، پس از انتقادات شدید او از عملیات نظامی آمریکا در ایران صورت میگیرد. این اقدام، جایگاه پاپ را به عنوان یک وزنه تعادلی در برابر دولت ترامپ برجسته کرده است. تمایل پاپ به به چالش کشیدن رئیسجمهور آمریکا در صحنه جهانی، نشاندهنده تشدید قابل توجه تنشها میان واشینگتن و واتیکان است.(1)
دونالد ترامپ و معاونش، جیدی ونس، در طول هفته مجموعهای از اظهارات تند را علیه رهبر کلیسای کاتولیک مطرح کردهاند؛ در حالی که پاپ که اوایل این هفته اعلام کرده بود «هیچ ترسی از دولت ترامپ ندارد»، هیچ نشانهای از عقبنشینی بروز نمیدهد.
پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیکهای جهان پیشتر در شدیدترین موضعگیری علیه جنگ ایران، «توهم قدرت مطلق» را عامل تشدید حملات علیه ایران دانست و خواستار برقراری صلح شد. وی گفت: «خودپرستی و پولپرستی دیگر کافی است! نمایش قدرت بس است! جنگ بس است!»
در مقابل، دونالد ترامپ، رئیسجمهور نیز آمریکا در پیامی خشم خود را نسبت به اعلام مخالفت پاپ ابراز و به او حمله کرد و در پیامی در تروث سوشال ادعا کرد: «پاپ لئو در برابر جرم و جنایت ضعیف است و در سیاست خارجی فاجعهآمیز عمل میکند.»
ترامپ و سوءاستفاده از مذهب: انتقادهای تند پاپ از مصادره دین به نفع سیاست
پاپ از زمان آغاز جنگ ایران، بارها خواستار صلح در خاورمیانه شده و تأکید کرده است که «خداوند هیچ درگیریای را متبرک نمیکند» و نسبت به «توهم قدرت مطلق» هشدار داده است.
در مقابل دونالد ترامپ در یک پست طولانی در شبکههای اجتماعی، پاپ لئو را به عنوان فردی «ضعیف در مقابله با جرم و جنایت، و افتضاح در سیاست خارجی» به باد تمسخر گرفت و به او گفت که «روی پاپِ بزرگ بودن تمرکز کند، نه سیاستمدار بودن.»
پاپ لئو چهاردهم گفت: «من هیچ ترسی از دولت ترامپ یا بلند صحبت کردن از پیام انجیل ندارم، چیزی که معتقدم برای انجام آن اینجا هستم، کاری که کلیسا برای انجام آن اینجا است. ما سیاستمدار نیستیم. ما با سیاست خارجی با همان دیدگاهی که او ممکن است آن را درک کند، برخورد نمیکنیم، اما من به عنوان یک صلحطلب به پیام انجیل اعتقاد دارم.»(2)
پیامها بر «حملات بیسابقه» ترامپ در شبکههای اجتماعی و واکنش مستقیم پاپ به او تأکید دارد. این رویارویی به عنوان یک «جدال میان ایمان و قدرت» توصیف شده است.
نقد صریح پاپ بر جنگطلبی ترامپ
پاپ لئوی چهاردهم در این سناریو، اعلام میکند که «هیچ ترسی از دولت ترامپ ندارد» و به بیان «پیام خداوند» ادامه خواهد داد. او سوءاستفاده از انجیل را نقد میکند و بر لزوم یافتن «راه بهتر» تأکید دارد.
اظهارات پاپ، او را به عنوان یک «وزنه تعادل بینالمللی» در برابر سیاستهای ترامپ معرفی میکند. این تقابل بین اولین پاپ آمریکایی و رئیسجمهور آمریکا، بیسابقه توصیف شده است.
اظهارات پاپ لئوی چهاردهم به پیشینه او در فرقه «سنت آگوستین» و تأکید او بر «اتحاد و پلسازی» اشاره میکند. او به جای اقدامات شتابزده، بر «شنیدن و تغییرات تدریجی» تمرکز دارد و اهمیت نهادهای چندجانبه و قوانین بینالمللی را برجسته میسازد.
پاپ لئو (در این سناریو) نسبت به پاپ فرانسیس، محافظهکارتر و تودارتر توصیف شده، اما عملیات نظامی آمریکا او را به سخن گفتن با «صراحت لهجه» واداشته است.
پاپ در پیامها و سخنرانیهای خود در خصوص آغاز جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران به ندرت نام رهبران سیاسی آمریکا را ذکر میکند، اما او شخصاً از ترامپ نام میبرد. این امر، همراه با کنایه به وزیر دفاع آمریکا(پیت هگست) در مورد دعای جنگافروزان، نشاندهنده عمق اختلاف است.
پاپ در آفریقا پیام صلح را مطرح میکند و بیان میدارد که «جهان توسط مشتی مستبد در حال ویرانی است» و «وای بر کسانی که دین و نام خداوند را برای منافع نظامی، اقتصادی یا سیاسی خود دستمایه قرار میدهند.»
در ادامه این روشنگری توسط پاپ لئوی چهاردهم، واکنش معاون رئیسجمهورآمریکا (جی.دی. ونس) قابل تأمل است. جی. دی. ونس در سخنانش اشاره میکند که پاپ را به «مراقب بودن» هنگام صحبت از الهیات و به خاطر سپردن نظریه «جنگ عادلانه» دعوت میکند.
چرا پاپ به جای آمریکا، لامپدوسا را برای سالگرد استقلال انتخاب کرد؟
پیشبینیها بر آن است که تا زمانی که ترامپ رئیسجمهور است، پاپ به آمریکا سفر نخواهد کرد و در عوض، سالگرد استقلال آمریکا را در جزیره لامپدوسا (مرکز ورود مهاجران) خواهد گذراند، که این خود پیامی نمادین است.
واتیکان اعلام کرده است که پاپ در سال ۲۰۲۶ به ایالات متحده سفر نخواهد کرد. این خبر به خودی خود قابل توجه است، زیرا سفر پاپ به ایالات متحده معمولاً یک رویداد مهم دیپلماتیک و مذهبی محسوب میشود و میتواند نشانهای از تنش یا عدم تمایل به تعامل در سطح عالی باشد.
به جای سفر به آمریکا، پاپ تصمیم گرفته است که چهارم ژوئیه (دویست و پنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا) را در جزیره لامپدوسا در جنوب ایتالیا بگذراند. این انتخاب مکان و زمان بسیار معنادار است زیرا نتخاب این روز برای گذراندن در مکانی دیگر غیر از آمریکا، به طور نمادین میتواند به عنوان یک نفی یا بیتوجهی به جشنهای اصلی آمریکا در سالگرد تأسیسش تلقی شود. این کار، خصوصاً در تقابل با رئیسجمهور آمریکا، میتواند پیامی قوی داشته باشد.
درخصوص جزیره لامپدوسا (Lampedusa) این که این جزیره در جنوب ایتالیا، یکی از نقاط اصلی ورود مهاجران به اروپا، به ویژه از آفریقا و خاورمیانه است. پاپ فرانسیس همواره توجه ویژهای به مسائل مهاجران، پناهندگان و فقرا داشته است. انتخاب لامپدوسا به عنوان محل گذراندن این روز مهم، نشاندهنده اولویت دادن پاپ به مسائل مربوط به مهاجرت و بحرانهای انسانی است، که اغلب با سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی دولت ترامپ در تضاد است. این انتخاب، پاپ را در جایگاه مدافع حقوق انسانی و کسانی که از سیاستهای ترامپ آسیب دیدهاند، قرار میدهد.(3)
دشوار است بتوان تصور کرد تا زمانی که ترامپ رئیسجمهور است، پاپ سفری به زادگاه خود داشته باشد. این اتفاقات و کنشها بین طرفین نشان میدهد که عدم سفر پاپ لئوی چهاردهم را مستقیماً به تنشهای سیاسی و اخلاقی موجود بین پاپ و ترامپ نسبت میدهد. به عبارت دیگر، فضای سیاسی و اختلاف نظرها به حدی است که یک سفر رسمی یا حتی غیررسمی پاپ به آمریکا را غیرممکن یا نامطلوب ساخته است.
به طور خلاصه، تنش بین پاپ و ترامپ به حدی رسیده است که حتی یک رویداد مهم مانند سالگرد استقلال آمریکا نیز به جای اینکه فرصتی برای نزدیکی باشد، به صحنه ابراز مخالفت و اولویتب درخشی به مسائل انسانی (مانند مهاجرت) از سوی پاپ تبدیل شده است.
همچنین پاپ به صراحت بیان میکند که مردم، جنگ با ایران را عادلانه نمیدانند، که نشاندهنده موضع قاطع او در برابر سیاست خارجی ترامپ است.
نتیجهگیری کلی:
با نگاهی به این چشمانداز طولانی، رویارویی ترامپ و لئو کمتر تعجبآور به نظر میرسد. وقتی یک رئیسجمهور از زبان یا تصاویر قدسی برای توجیه خشونت استفاده میکند و پاپ با نفیِ تأیید الهی پاسخ میدهد، آنها در حال بازآفرینی مبارزهای هستند که به قدمت دنیای مسیحیت در قرون وسطی است: چه کسی میتواند به نام خدا سخن بگوید و چه کسی میتواند برای قدرت مرز تعیین کند.
دنیای قرون وسطی این تنش را حل نکرد، اما یاد گرفت با تقسیم اقتدار با آن کنار بیاید: ابتدا بین کلیسا و تاجوتخت، و بعدها بین حاکمان و قانون. آنچه امروز نگرانکننده است، این است که رهبران مدرن هنوز چقدر راحت برای فرار از محدودیتها به زبان مذهبی متوسل میشوند و نهادهایی که قرار است آنها را مهار کنند، چقدر شکننده به نظر میرسند.
منابع:
دنیای اقتصاد، شماره 6542،29/1/1405،
خبر ایرنا، ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، کد خبر: 86128504،
زهرا پلوئی، پاسخ دندانشکن پاپ به ترامپ، خبرگزاری دفاع مقدس، 26/01/1405 کد خبر 827285
انتهای پیام
