عامر عثمان؛ از شیخ القرائی مصر تا نظارت بر ضبط قرآن

به گزارش ایکنا، پایگاه خبری وتو در مطلبی به قلم «مختار محمود» به مناسبت 20 می، سالروز درگذشت شیخ عامر عثمان، استاد قرآن مصری آورده است: شیخ عامر سید عثمان، نانوا و شیخ القراء اسبق مصر بود که بر ضبط قرآن تلاوت شده توسط پنج قاری بزرگ مصری نظارت کرد، وی در مدینه، شهر پیامبر درگذشت و در کنار آن حضرت به خاک سپرده شد.

طبق فرموده حق تعالی «الَّذِينَ ءَاتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُوْلَئكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ: کسانی که به آنها کتاب داده‌ایم، آن را آن‌طور که شایسته است تلاوت می‌کنند؛ آنها کسانی هستند که به آن ایمان دارند.» (آیه 121 بقره) شاید عامر عثمان، شیخ القراء سابق مصر، یکی از این ستارگان درخشان بود. او در ماه می متولد شد و درگذشت و بین تولد و مرگش هشتاد و هشت سال زندگی کرد.

شیخ عامر سید عثمان در ۱۶ می ۱۹۰۰ میلادی در روستایی در استان شرقیه متولد شد. او در ۲۰ می ۱۹۸۸، درگذشت و در شهر پیامبر اکرم(ص) به خاک سپرده شد. چهارشنبه، 20 می(30 اردیبهشت) سی وهشتمین سالگرد درگذشت شیخ عامر بود. شیخ عامر در سن پایین قرآن کریم را حفظ کرد، او یکی از برجسته‌ترین چهره‌های تلاوت قرآن در دوران معاصر به شمار می‌آید. وی در سال ۱۹۳۵ حلقه درس خود را در مسجد الازهر تأسیس کرد، تا اینکه شیخ علی محمد الضباع، شیخ‌القراء وقت مصر، به دلیل دقت و دانش گسترده‌ شیخ عامر، از او برای تأیید و مطالعه مصاحف کمک خواست.

شیخ عامر مردی با وقار و احترام فراوان و از چهره‌های برجسته قرائت قرآن بود. او برخلاف آنچه در حال حاضر می‌بینیم، هرگز به دلیل جایگاه قرآنی خود، تملق و چاپلوسی نکرد.

او ابتدا قرآن کریم را در روستای خود نزد شیخ عطیه سلامه آموخت، سپس با شاگردی در محضر شیخ ابراهیم البناسی بر فن تجوید مسلط شد.

شیخ عامر از شیخ البناسی، قرائت‌های دهگانه را طبق روش‌های شاطبیه و الدره آموخت. اشتیاق او به دانش او را به ترک شرقیه و رفتن به قاهره سوق داد، جایی که شروع به مطالعه قرائت‌های دهگانه اصلی طبق روش طیبه نزد عالم علی بن عبدالرحمن سبیع کرد.

مرگ شیخ سبیع مانع تکمیل یادگیری فن تلاوت و حفظ قرآن شد و شیخ عامر پس از مرگ استادش، تحصیلات خود را نزد شاگرد او، شیخ همام قطب عبدالهادی، ادامه داد و فن قرائات را در سال ۱۹۲۷ میلادی نزد او به پایان رساند.

تحصیل در دانشگاه الازهر

شیخ عامر در دانشگاه الازهر ثبت نام کرد و در آنجا علوم اسلامی و عربی را آموخت. سپس تدریس قرائت قرآن را در خانه خود در قاهره آغاز کرد و منزل او به مقصدی برای قرآن‌آموزان و دانشجویان علاقه‌مند به یادگیری قرآن تبدیل شد. در سال ۱۹۴۵، او به عنوان مدرس بخش قرائت قرآن در دانشکده زبان عربی الازهر منصوب شد، سمتی که تا سال ۱۹۶۸ آن را در اختیار داشت.

پس از آن، او مسئولیت‌های اداری مهمی را در اداره قرائت قرآن مصر بر عهده داشت و در سال ۱۹۸۰ شیخ القراء مصر و جانشین شیخ محمود خلیل الحصری قاری برجسته مصری شد.

اداره قرائت قرآن مصر(مشیخة القراء) در سال ۱۸۶۰ تأسیس شد، این اداره مسئولیت نظارت بر بیش از ۱۲ هزار مرکز تلاوت قرآن در مساجد بزرگ سراسر این کشور را بر عهده دارد. این مرکز در گذشته توسط چهره‌های برجسته قرائت و تدریس قرآن مانند شیخ الضباع، شیخ رزق خلیل حبه، احمد عیسی المصراوی اداره شده است و در حال حاضر احمد نعینع، ریاست آن را به عنوان شیخ القراء مصر بر عهده دارد.

عامر عثمان در نظارت بر ضبط قرآن تلاوت‌شده توسط پنج قاری بزرگ مصری شامل محمود خلیل الحصری، عبدالباسط عبدالصمد، محمد صدیق المنشاوی، مصطفی اسماعیل و محمود علی البنا نظارت داشت. او همچنین ناظر ضبط قرآن با تجوید توسط این گروه و دیگر قاریان برجسته نیز بود.

شهرت در تصحیح قرآن

تقریباً در ربع آخر قرن بیستم هیچ قرآنی در مصر چاپ نشد که نام او به عنوان مصحح در آن نباشد. او عضو کمیته گزینش قاریان رادیو و تلویزیون مصر بود و سخنرانی‌های ارزشمندی در مورد تجوید و اجرای تلاوت در شهرهای مختلف مصر ایراد کرد.

از جمله شاگردان بی‌شمار او می‌توان به محمود خلیل الحصری، مصطفی اسماعیل، کامل یوسف البهتیمی، عبدالباسط عبدالصمد، صادق قمحاوی و رزق خلیل حبه اشاره کرد. هر یک از این نام‌ها، یادآور جایگاه والایی در تلاوت و تدریس قرآن هستند.

پس از درگذشت قاری شیخ محمود خلیل الحصری در سال ۱۹۸۰، شیخ عامر عثمان به عنوان شیخ القراء مصر جانشین او شد. چهار سال بعد، او به مدینه سفر کرد تا به عنوان مشاور مجمع چاپ قرآن ملک فهد فعالیت کند. او تا زمان درگذشتش، در آنجا ماند و زندگی‌اش را وقف خدمت به قرآن کریم کرد و قرآن او را به جایگاه والایی در دنیا و آخرت رساند.

با توجه به مسیر زندگی خاص و معنوی شیخ عامر که برای خدمت به قرآن کریم سپری شد؛ آیا در سالروز درگذشت این خادم قرآن مصری کسی پیدا خواهد شد که از او در رسانه‌ها تجلیل کند؟.

چه بسیار نهادها و سازمان‌هایی از رادیو و تلویزیون و اتحادیه حافظان و قاریان قرآن تا شیخ القرائی مصر که او چهار سال با شایستگی و لیاقت عهده‌دار آن بود، آیا روزی فیلم مستندی در مصر درباره این چهره و همتایانش از بزرگان تلاوت شاهد خواهیم بود؟