تداوم گفت‌وگوهای دیپلماتیک بین ایران و آمریکا برای خاتمه جنگ

به گزارش ایکنا به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در گفت‌و‌گو با شبکه خبر سیما درباره حضور هیئت پاکستانی و فیلد مارشال عاصم منیر در تهران، اظهار کرد: هیئت پاکستانی دیشب وارد کشور شدند. پیش از این نیز وزیر کشور پاکستان چند روزی در ایران حضور داشت.

وی با بیان اینکه پاکستان به عنوان میانجی اصلی میان ایران و آمریکا نقش مهمی را در این چند هفته ایفا کرده است، گفت: هدف از این سفر نیز ادامه تبادل پیام‌ها بین ایران و آمریکا بود. تمرکز ما در این مرحله بر خاتمه جنگ تحمیلی بر اساس پیشنهاد ۱۴ بندی جمهوری اسلامی ایران است که چندین بار رفت و برگشت شده است.

سخنگوی وزارت خارجه افزود: در این چند روز درباره برخی نقاط و عبارت‌پردازی‌هایی که اختلاف نظر وجود داشت، بحث و پیشنهاد‌هایی مطرح شد که همچنان برخی از آن‌ها در حال بررسی است.

بقایی در پاسخ به این پرسش که پس از این رایزنی‌ها به توافق نزدیک‌تر شدیم یا دورتر؟ تأکید کرد: شاید بتوان گفت خیلی دور و خیلی نزدیک. ما تجربه ضدونقیض‌گویی طرف آمریکایی را داریم. آن‌ها دیدگاه‌های خود را بار‌ها تغییر داده و مواضع متناقضی داشته‌اند و ما نمی‌توانیم کاملاً مطمئن باشیم که این رویکرد تغییر نمی‌کند. از سوی دیگر، پس از چند هفته گفت‌و‌گو بین دو طرف می‌توان گفت روند به سمت نزدیک‌تر شدن دیدگاه‌ها پیش می‌رود؛ نه به این معنا که قرار است درباره موضوعات مهمی از این دست با آمریکا به تفاهم برسیم، بلکه به این معنا که بر مبنای مجموعه‌ای از پارامتر‌ها به راه‌حل مرضی‌الطرفین دست یابیم.

وی ادامه داد: بنای ما بر این بوده است که ابتدا تفاهم‌نامه‌ای تدوین کنیم؛ تفاهمی چارچوبی مشتمل بر ۱۴ بند که در آن مهم‌ترین موضوعات لازم برای خاتمه جنگ تحمیلی و مواردی که برای ما اهمیت اساسی دارد درج شود. ظرف مدت زمان ۳۰ تا ۶۰ روز درباره جزئیات گفت‌و‌گو کرده و به توافق نهایی دست یابیم. در حال حاضر در مرحله نهایی‌سازی این یادداشت تفاهم هستیم. موضوعاتی که در این مرحله بحث می‌شود بر خاتمه جنگ، پایان یافتن تعرضات دریایی آمریکا و موضوعات مرتبط با آزاد شدن اموال بلوکه‌شده ایران متمرکز است.

سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی درباره مذاکره بر سر تنگه هرمز گفت: بحث تنگه هرمز به آمریکا ربطی ندارد. درباره تنگه هرمز باید بین ما و عمان به عنوان کشور‌های ساحلی سازوکاری تعریف شود. ما با سازمان‌های بین‌المللی نیز در ارتباط هستیم و با سایر کشور‌ها نیز گفت‌و‌گو می‌کنیم، چراکه آگاهیم این آبراه برای کل جامعه بین‌المللی اهمیت دارد. جامعه بین‌المللی به این جمع‌بندی رسیده است که ناامنی در این آبراه حاصل اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی و آمریکاست و اقدام مسئولانه ایران و عمان برای اتخاذ سازوکار‌ها و اطمینان‌بخشی به تردد ایمن کشتی‌ها در این آبراه، به نفع جامعه بین‌المللی است.

بقایی افزود: انتظار داریم همه کشور‌هایی که برای تجارت آزاد ارزش قائل هستند، این وضعیت را درک و کمک کنند تا سازوکاری مؤثر و کارآمد شکل گیرد. ما کار خود را با عمان و سایر جهات مرتبط درباره تنگه هرمز ادامه می‌دهیم. موضوع تنگه هرمز در این یادداشت تفاهم ۱۴ بندی بحث می‌شود، اما مهم‌تر از آن، پایان دادن به دزدی دریایی علیه کشتیرانی بین‌المللی است که برای همه کشور‌ها حائز اهمیت می‌باشد.

وی در پاسخ به اینکه موضوعات هسته‌ای چقدر در مذاکرات دخیل است، گفت: در این مرحله درباره جزئیات موضوع هسته‌ای بحث نمی‌کنیم. ما در حین مذاکرات هسته‌ای مورد تجاوز نظامی قرار گرفتیم و تصمیم گرفتیم در این مرحله اولویت را بر خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها (به‌شمول لبنان) بگذاریم. این که در مرحله بعدی درباره موضوع هسته‌ای یا سایر موضوعات صحبت کنیم، جای خود دارد، اما در این مرحله همه تمرکز ما بر خاتمه جنگ است.

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره رفع تحریم‌ها نیز اظهار کرد: تحریم‌ها یکی از موضوعات مورد بحث در هر گفت‌وگویی با طرف‌های آمریکایی است. با توجه به اینکه درباره جزئیات موضوع هسته‌ای صحبت نمی‌شود، درباره جزئیات رفع تحریم‌ها نیز صحبت نمی‌شود، اما صراحتاً مطالبه ایران برای رفع همه تحریم‌ها در متن مطرح شده است. این یک مطالبه ثابت ما در هر تعامل با طرف‌های مقابل است. البته در بازه زمانی بعدی و پس از نهایی شدن این یادداشت تفاهم، باید مورد بررسی قرار گیرد تا مطمئن شویم طرف مقابل تعهدات خود را انجام می‌دهد.

بقایی ادامه داد: آزادسازی منابع بلوکه‌شده ایران نیز از ابتدا باید مد نظر باشد و باید به این موضوع رسیدگی کنیم. هم موضوع هسته‌ای و هم آزادسازی وجوه و اموال ایران در این یادداشت تفاهم ۱۴ بندی درج می‌شود.

سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی مبنی بر انتشار اخباری در برخی رسانه‌ها درباره تهدید ایران از سوی آمریکا برای انجام مذاکرات، خاطرنشان کرد: با ما از تهدید صحبت نکنید. گمان نمی‌کنم کسی به خود اجازه دهد که پیام تهدیدآمیزی از سوی هیچ طرفی برای ما بیاورد؛ خیالتان از این بابت راحت باشد. اساساً کارویژه میانجی (و در اینجا پاکستان)، تداوم دیپلماسی است و انصافاً باید از عملکرد دوستان پاکستانی در این چند هفته تقدیر کرد. این رفت‌وآمد‌ها در راستای ایفای وظیفه آن‌ها به عنوان میانجی‌گر گفت‌و‌گو‌های بین ایران و آمریکاست و ما همواره از این امر تقدیر کرده‌ایم.

وی با بیان اینکه روند مذاکرات زمان‌بر است، افزود: یادمان نرود که از ۱۹ اسفند تا حدود ۴۰ روز با جنگ تمام‌عیار و بی‌رحمانه از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه بودیم و سابقه خصومت آمریکا با ملت ایران به دهه‌ها قبل بازمی‌گردد. درباره موضوع خاص هسته‌ای نیز نمی‌توان سابقه بدعهدی آمریکا را نادیده گرفت. آمریکا در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد و تحریم‌های شدیدی را به صورت غیر قانونی علیه ایران وضع کرد. در ادامه نیز حداقل دو نوبت در حین مذاکرات به ایران تعرض کرد.

بقایی ادامه داد: آنچه از ۹ اسفند تا حدود ۴۰ روز رخ داد، نشان می‌دهد که خصومت آمریکا و رژیم صهیونیستی با ملت ایران چگونه است. با چنین پیشینه‌ای نمی‌توان انتظار داشت در مدت زمان کوتاه به نتیجه نهایی رسید. این مسئله کار میانجی‌گران را سخت‌تر می‌کند. در یک سال و نیم اخیر، نهاد دیپلماسی و میانجی‌گری نیز به خاطر اقدامات آمریکا مخدوش شده است. از این جهت میانجی‌گران کار دشوار و پیچیده‌ای دارند، چراکه در یک سوی مذاکرات، طرفی قرار دارد که مدام دیدگاه خود را تغییر داده و دچار تناقض‌گویی است. رفت‌وآمد‌های زیاد میانجی‌گر به ایران نیز به همین دلیل است؛ چراکه این کار مهم و پیچیده‌ای است.

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره حضور هیئتی از قطر در ایران نیز اظهار کرد: میانجی ما رسماً پاکستان است. در عین حال، طرف‌های دیگری نیز هستند که تلاش دارند کمک کنند و از آن‌ها نیز تشکر می‌کنم. قطر یکی از آن‌هاست و طبیعی است که کشور‌های منطقه دغدغه صلح و امنیت منطقه را داشته باشند. آن‌ها شاهد بودند که اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران چگونه می‌تواند موجب درگیری در کل منطقه شود و از همین رو تلاش کردند از هر کمکی که می‌توانند دریغ نکنند. حضور یک هیئت از قطر نیز با همین هدف و برای تسهیل بخش‌هایی از بند‌های یادداشت تفاهم بود.

وی درباره قرار بعدی دیدار‌های دیپلماتیک نیز بیان کرد: نمی‌توان گفت به برنامه زمانی مشخصی رسیده‌ایم. بازه زمانی ۳۰ تا ۶۰ روزه در متن یادداشت تفاهم درج شده است و به این معناست که مادامی که این تفاهم نهایی نشده، آن بازه زمانی آغاز نخواهد شد. در این مرحله باید روی متن یادداشت تفاهم کار کنیم. روند در این یک هفته به سمت کاهش موارد اختلافی بوده است، اما همچنان مواردی وجود دارد که لازم است از طریق میانجی‌ها درباره آنها گفت‌و‌گو شود. باید منتظر ماند و دید در سه تا چهار روز آینده وضعیت به چه صورت خواهد شد.

بقایی در پاسخ به سؤال دیگری درباره تصویب قطعنامه‌ای در اجلاس سالانه کنفرانس بازنگری منع سلاح‌های هسته‌ای افزود: در این اجلاس، ایران با قدرت مانع از درج بندی شد که به ضرر منافع ملی کشور بود. تلاش می‌شد به عنوان نتیجه کنفرانس، سندی تصویب شود که متن آن به هیچ وجه از نظر ما متوازن نبود. به جای اینکه حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای محکوم شود، ایران سرزنش شده بود. طبیعی بود که ما نمی‌توانستیم اجازه دهیم سندی با درج چنین مقرره نادرستی به تصویب برسد و ما بر اساس منافع ملی اقدام کردیم.

سخنگوی وزارت خارجه در پایان گفت: اساساً کنفرانس‌های بازنگری به صورت مستمر از مهم‌ترین موضوع نگرانی منطقه ما یعنی سلاح‌های کشتار جمعی رژیم صهیونیستی صرف‌نظر کرده و مانع از درج عبارت‌پردازی‌های جدی در این اسناد برای ملزم کردن رژیم صهیونیستی به پاسخگویی درباره برنامه هسته‌ای نظامی خود شده‌اند. در موارد دیگر نیز نکاتی در این سند وجود داشت که به هیچ وجه منطقی و متوازن نبود و به همین دلیل به اجماع نپیوستیم.