از فتح خرمشهر تا استقامت امروز ملت ایران

حجت‌الاسلام والمسلمین آیت عادلی‌نژاد، رئيس دفتر استانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خوزستان در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان ضمن گرامیداشت یاد شهدا به‌ویژه شهدایی که در آزادسازی خرمشهر جان خود را تقدیم کردند، درباره نقش مردم در این حماسه گفت: فتح خرمشهر یک نقطه درخشان و تابناک در دوران دفاع مقدس است؛ به‌گونه‌ای که اگر تاریخ قهرمانانه هشت ساله دفاع مقدس را تحلیل کنیم، می‌توان تاریخ دفاع مقدس را به «پیش» و «پس» از فتح خرمشهر تقسیم کرد.

وی بیان کرد: این پیروزی، ابعاد مختلفی دارد؛ ولی اگر تاریخ دفاع مقدس را نگاه کنیم، فتح خرمشهر نقطه عطف این تاریخ است، چراکه پیش از آن، کشور شاهد سلسله‌ شکست‌هایی بود که ناامیدی ایجاد می‌کرد. فتح خرمشهر اساساً یک نقطه عطف بود که علاوه بر تحول در ابعاد سیاسی و مدل‌های دفاعی فرماندهان نظامی، یک خودباوری عمیق را در میان نیروها تزریق کرد.

عادلی‌نژاد ادامه داد: در نگاه به این تحولات، باید تأکید کنم که جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی، نگاهش به مردم هرگز تزئینی نبوده است. هم امام عزیز به‌عنوان بنیان‌گذار انقلاب اسلامی و هم رهبر شهید ما که استمراردهنده نگاه امام راحل بودند، همواره نگاهی واقعی به مردم داشته‌اند. ایمان و باور به مردم و تکیه بر آنان، جزو امهات و اصول اساسی انقلاب اسلامی است؛ نه یک رویکرد تاکتیکی برای همراهی با فضای سیاسی دنیا. 

رئيس دفتر استانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خوزستان با بیان اینکه اندیشه سیاسی شیعه برای مردم، سهم وافری قائل است و امامین انقلاب بر همین اساس‌ به مردم باور دارند، افزود: تجربه تاریخی 47 ساله انقلاب نیز نشان داده که اگر این انقلاب ماندگار شده، تنها به خاطر مردم بوده است؛ یعنی دشمنان از هیچ فشاری دریغ نکردند و اگر کاری انجام ندادند، صرفاً به این دلیل بود که نتوانستند؛ آنچه در همه این سال‌ها توطئه‌ها را خنثی کرد، همین حضور و باور به مردم بود؛ چه در سال‌های ۷۸ و ۸۸ و چه در دهه 90، هر جا که اتفاقی رخ داد، این حضور میدانی مردم بود که کارساز شد.

عادلی‌نژاد فتح خرمشهر را یک نمونه درخشان و ماندگار از همین حضور دانست و گفت: مردم ایران اسلامی چه در آن دوره و چه در این دوره جنگ تحمیلی سوم، نشان دادند که یک ملت تمدن‌ساز هستند. این تعبیر حضرت امیرالمؤمنین(ع) که فرمودند: «في تَقلُّبِ الأحْوالِ عُلِمَ جواهِرُ الرِّجالِ: در این تلاطم‌ها است که حقیقت و جوهره ملت‌ها خود را نشان می‌دهد‌.»

وی کار بزرگ امام(ره) را مردمی کردن جنگ برشمرد و بیان کرد: در دفاع مقدس، مردم صحنه‌گردان اصلی بودند و نیروهای مردمی در قالب بسیج تجلی یافتند؛ حتی فرماندهان جنگ نیز جوانانی بودند که از دل همین مردم رشد کرده و بالا آمدند. بنابراین، انقلاب و جمهوری اسلامی با مردم گره خورده است، برای مردم آمده است، در اصل، متولد از متن مردم است و روزی که از مردم جدا شود، تنها پوسته‌ای از آن باقی خواهد ماند که فاقد معنا و محتوای اصلی است.

رئيس دفتر استانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خوزستان ادامه داد: ملت ایران چه در آن برهه و چه در دوران جنگ‌های تحمیلی بعدی، نشان دادند که یک ملت تمدن‌ساز هستند. به تعبیر امیرالمؤمنین(ع) که فرمودند حقیقت جوهره ملت‌ها در تلاطم‌ها و سختی‌ها آشکار می‌شود، ملت ایران نیز در همین سختی‌ها جوهره اصلی خود را نشان داد. وقتی به تحولات ایران عزیز نگاه می‌کنیم، می‌بینیم هیچ کشوری این‌گونه زیر فشار جبهه‌ای به هم پیوسته از تحریم، جنگ و ترور نبوده است، اما ایران راست‌قامت ایستاد. این نشان‌دهنده ریشه‌های تمدنی و اصالت ملت ایران است.

وی با اشاره به بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره فتح خرمشهر همچون «واقعه خرمشهر از دور فقط یک حادثه تاریخی است که برای ملت ایران هیجان‌آور و افتخارآمیز است؛ ولی از نزدیک، این قضیه شبیه یک معجزه بزرگ بود»، گفت: برای فهم دقیق این‌گونه جملات و فرمایش‌ها، لازم است تاریخ جنگ را بخوانیم؛ چون تا وقتی از آن دوره فاصله داشته باشیم، عمق این سخنان را به‌درستی درک نمی‌کنیم. امروز اگر بخواهیم به نسل جوان بگوییم که این دفاع جانانه‌ای که ایران انجام می‌دهد تا چه اندازه مهم است، باید آن را در یک بستر تاریخی توضیح بدهیم. به‌طور نمونه وقتی گفته می‌شود آمریکا به‌تنهایی ۴۰ درصد بودجه نظامی دنیا را در اختیار دارد، باید دانست ایران در برابر چنین قدرتی ایستاده که سال‌ها در حوزه نظامی و فناوری دفاعی سرمایه‌گذاری کرده، و در عین حال دو کشور اتمی نیز به او حمله کرده‌اند، اما باز هم مقاومت ادامه یافته است. این یعنی ملت ایران به بزرگی و قدرتی رسیده که باید آن را در کنار همه این داده‌ها دید تا استقامت واقعی این ملت آشکار شود.

عادلی‌نژاد با بیان اینکه برای درک درست فرمایشات رهبری، باید متن تاریخ را لمس کرد، تأکید کرد: کسانی که خود در بطن تحولات و متن تاریخ بوده‌اند، کاستی‌ها، مشکلات، کمبودها، مقاومت‌ها و افتخارات را دیده‌اند و طبیعی است که این جملات را با تمام وجود بفهمند. اما برای نسلی که از آن دوره عبور کرده، داده‌های تاریخی امروز باید بازخوانی شود. یکی از مشکلات ما امروز همین است که تاریخ دفاع مقدس بازخوانی و بازگو نمی‌شود. در حالی‌که کتاب‌ها و مجموعه‌های دایره‌المعارفی که درباره جنگ تدوین شده‌اند، می‌توانند بسیار کمک‌کننده باشند؛ زیرا هم زمینه‌های جنگ، هم چرایی آن، هم بخش‌های مختلف نبرد را به‌صورت دقیق و مستند روایت می‌کنند.

به گفته این استاد حوزه و دانشگاه، این بازخوانی از آن جهت مهم است که باید معلوم شود رژیم بعث چه عده و عُده‌ای داشت، چه حمایت‌های بین‌المللی از آن می‌شد و چگونه صدام در آن زمان دچار غرور و توهم بود و فکر می‌کرد کار ایران تمام شده است. اما همان‌طور که رهبر شهید انقلاب در پاسخ به تهدیدهای رئیس‌جمهور وقت آمریکا فرمودند، بسیاری تصور می‌کنند جمهوری اسلامی ضعیف شده، در حالی‌که آینده نشان خواهد داد چه کسی ضعیف شده است. ایشان به صدام اشاره کردند و یادآور شدند که او هم فکر می‌کرد ایران ضعیف شده و بر همین اساس به ایران حمله کرد، اما ملت ایران سیلی محکمی به او زد.

وی تصریح کرد: ما اگر تاریخ آن روزها را نخوانیم، این جملات ممکن است برای ما شبیه چند عبارت کلیشه‌ای به نظر برسد، در حالی‌که کاملاً واقعی و برآمده از متن حوادث تاریخی‌اند. در موضوع خرمشهر نیز همین مسئله وجود دارد. اگر تاریخ جنگ خوانده شود، آن‌وقت می‌توان بهتر فهمید که چرا گفته می‌شود بازخوانی این دوره لازم است.

رئيس دفتر استانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خوزستان ادامه داد: به نظر من کتاب‌های خوبی در زمینه تاریخ جنگ هشت‌ساله نوشته شده، اما در میان آن‌ها، «دایره‌المعارف جنگ» را می‌توان به‌عنوان یک منبع بسیار مفید پیشنهاد کرد. این مجموعه، نگاهی کلی به هشت سال جنگ، زمینه‌ها، چرایی آغاز آن و مرور اجمالی بر وقایع جنگ دارد که در یک جلد تدوین شده است. خواندن این کتاب کمک می‌کند که انسان با عمق بیشتری به وقایع نگاه کند.

وی تصریح کرد: حقیقت این است که بازخوانی جنگ، به‌ویژه در خوزستان که پایتخت دفاع مقدس است، هنوز آن‌طور که باید شکل نگرفته است. به نظر می‌رسد باید جلساتی برای تاریخ‌خوانی و روایت مستند جنگ برگزار شود؛ امروز یک مقدار فضای روایتگری جنگ بر تاریخ‌خوانی غلبه پیدا کرده است، در حالی‌که تاریخ‌خوانی مورد نیاز است. من وقتی آن دایره‌المعارف را خواندم، واقعاً دیدم که چه دنیای بزرگی در پس آن سال‌ها وجود داشته است؛ چه حوادثی، چه موقعیت‌هایی و چه شرایطی در آن دوره وجود داشت که اگر نسل امروز در آن قرار می‌گرفت، شاید ناامید می‌شد. با خواندن این تاریخ، انسان بهتر سخنان رهبر شهیدمان را درباره اقتدار ایران و اینکه چگونه این مسیر پیشرفت طی شده است، می‌فهمد.

عادلی‌نژاد گفت: در آن روزها ما تقریباً هیچ نداشتیم؛ دستمان خالی بود، امروز اما پهپاد هست، موشک هست و توان دفاعی کشور به‌مراتب بالاتر رفته است. آن روزها دشمن به‌راحتی هواپیما می‌آورد، روی شهرها بمب و موشک می‌زد و امکانات دفاعی بسیار محدود بود؛ در چنین شرایطی، پاسخ ما بیشتر در سطح بیانیه، محکومیت و خطبه‌های نماز جمعه بود، اما امروز شرایط متفاوت شده و همین تغییر، نشان می‌دهد در این حوزه‌ها چه پیشرفت بزرگی رخ داده است. با این حال، هنوز هم جای بازخوانی دقیق این تاریخ، به‌ویژه در خوزستان که به تعبیر رهبر شهید انقلاب، میزبان جوان‌ها و خون‌های پاکی بود که بر زمین ریخته شد، بسیار خالی است.