حیات طیبه؛ هدف غایی تبلیغ دین + فیلم

نهضت عظیم عاشورا نه تنها یک حرکت اصلاحی و سیاسی، بلکه مدرسه‌ای بزرگ برای آموزش مفاهیم دینی، اخلاقی و انسانی به شمار می‌رود. مکتب حسینی، مکتب آگاهی، بصیرت، مسئولیت‌پذیری و دفاع از ارزش‌های الهی است و یکی از مهمترین ابعاد آن تبلیغ دین به شیوه‌ای عمیق، اثرگذار و ماندگار است. امام حسین(ع) در شرایطی قیام کرد که جامعه اسلامی دچار انحراف‌های فکری، اخلاقی و سیاسی شده بود و ارزش‌های اصیل اسلامی در معرض فراموشی و نابودی قرار داشت. در چنین فضایی، آن حضرت با بهره‌گیری از روش‌های مختلف تبلیغی از جمله سخنرانی، گفت‌وگو، روشنگری، امر به معروف و نهی از منکر و در نهایت فداکاری و شهادت، پیام حقیقی اسلام را به گوش جهانیان رساند.

امروزه جوامع اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت شیوه‌های مؤثر تبلیغ دین هستند و این در حالیست که بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که عاشورا بزرگترین رسانه تبلیغی اسلام و امام حسین(ع) موفق‌ترین مبلغ دین از طریق عمل و فداکاری بوده است. 

در این راستا خبرگزاری ایکنا همزمان با ماه محرم و برپایی مجالس عزاداری سید و سالار شهیدان و رونق گرفتن منابر، در قالب سلسله درس گفتارهای «تبلیغ دین در مکتب حسین(ع)» پای سخنان حجت‌الاسلام والمسلمین محسن دریابیگی، مولف و پژوهشگر حوزه دین نشسته است تا به بررسی شاخصه‌های منبر تراز اسلامی که تاثیرگذار و هدایتگر است، بپردازد. در بخش سوم این درس گفتارها به موضوع «رهایی از ظلمت» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

در ادامه مباحث گذشته باید عرض شود که مسئله تبلیغ دینی در فضای امروزی با بهره‌گیری از ظرفیت حسینی می‌تواند ما را در جمع میان شور و شعور و احساس و عواطف در کنار حرکت روشنگر حسینی رهنمون سازد و یک تربیت کامل و جامعی ارائه دهد.

حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در حرکتی که انجام دادند، در عین توجه به احساسات و عواطف بر جنبه استعلایی وجود انسان نیز تأکید داشتند و نکاتی را مطرح فرمودند که ذهن هر شنونده‌ای را درگیر کرده و عقل و فهم او را ارتقا می‌بخشد. این ظرفیتی که آن عالیجناب ایجاد کرده‌اند، می‌تواند انسان را در بستر خود پرورش دهد و در این فضا تربیتی جامع ارائه کند؛ تربیتی که نه تنها معطوف به احساسات است، بلکه در سایه روشنگری آن عالیجناب عقل را فربه و فهم را نورانی می‌سازد.

حاصلی که حضرت صادق(ع) در زیارت اربعین به آن اشاره فرموده‌اند، «لِیَستنقِذَ عِبادَکَ مِنَ الجَهالَةِ وَ حَیرَةِ الضَّلالَة» است؛ به این معنا که حرکت اباعبدالله الحسین(ع) که «بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ» خون دل نثار دوست کرد، باید طوری در تبلیغ ارائه شود که نتیجه آن، خروج از جهالت، نادانی و هوای نفس و وصول به روشنایی باشد.

دوگانه نور و ظلمت، دوگانه همه انبیای الهی است، همان چیزی که پیامبر خاتم(ص) نیز برای آن یعنی حرکت از ظلمت به سوی نور مبعوث شدند. «یُخرِجُونَهُم مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّور». این هدف‌گذاری در تمام شریان‌های دین ساری و جاری است و اساسا دین برای تحقق همین امر آمده است و بنابراین، تبلیغ دین نیز باید در همین چارچوب صورت گیرد. «دوزخ است آن خانه کان بی‌روزن است». لذا کار دین به تعبیر مثنوی روزن کردن است. «دوزخ است آن خانه کان بی‌روزن است». خانه‌ای که حتی اگر بهترین امکانات در آن فراهم باشد، اما منفذی به بیرون و نوری در آن وجود نداشته باشد، در تاریکی مطلق قرار دارد و هیچ کارایی مطلوبی نخواهد داشت. تمام لذت‌های دنیا در پرتو نور معنا می‌یابند. چنان‌که اگر محیطی تاریک باشد و انسان غذا را در آن مشاهده نکند، لذتی از خوردن برای او حاصل نخواهد شد.

بنابراین، دین در حقیقت ایجاد منفذ است. «اصل دین ای خواجه روزن کردن است»، اصل دین این است که روزن و نوری در وجود انسان ایجاد کند تا درون انسان را بهشت کند. حضرت اباعبدالله الحسین(ع) نیز تمام کار و قیامشان در همین راستا بود؛ «لِیَستنقِذَ عِبادَکَ مِنَ الجَهالَةِ وَ حَیرَةِ الضَّلالَة»؛ این یعنی رهایی‌بخشی از ظلمت و تاریکی.

بر این اساس، کار تبلیغ دین نیز باید بر همین مبنا استوار باشد؛ به گونه‌ای که مخاطب انسان با افق نورانی مواجه شود و احساس کند دارای معنا، هدف و حیات است؛ همان چیزی که قرآن از آن با عنوان «حیات طیبه» یاد می‌کند. دین واجد چنین حقیقتی است و انسان را با داشته‌های خود آشنا کرده و به همه آن‌ها معنا می‌بخشد. امید است این مسیر در تبلیغ دینی ما را به این سمت و سو هدایت و رهنمون کند.