رمز ماندگاری پیروزی در قرآن؛ وحدت حول محور رهبری و پرهیز از نزاع داخلی
دوازدهمین و آخرین پیام کتاب «سکوی پرواز» با استناد به آیه ۴۶ سوره انفال، یکی از مهمترین عوامل حفظ اقتدار و استمرار پیروزی را «حفظ وحدت و پرهیز از اختلاف» معرفی میکند. این پیام تأکید دارد که دشمن پس از ناکامی در میدانهای سخت، بیش از هر چیز بر ایجاد دوقطبی، اختلاف و نزاع داخلی تمرکز دارد؛ زیرا میداند آنچه قدرت یک ملت را میشکند، نه حملات بیرونی، بلکه فروپاشی انسجام درونی است.
به گزارش ایکنا، محرم امسال با مجموعهای از پیامهای قرآنی به پایان میرسد؛ پیامهایی که از «بعثت مردم» آغاز شد و از نقش زنان، جهاد تبیین، مقاومت، جنگ اقتصادی، نفی سازش، استقامت در میدان و افق مهدوی سخن گفت.
اما قرآن در پایان این مسیر، بر یک اصل بنیادین تأکید میکند؛ اصلی که ضامن بقای همه دستاوردهاست. اگر جامعهای به این اصل پایبند بماند، میتواند مسیر پیشرفت را ادامه دهد و اگر آن را از دست بدهد، بسیاری از پیروزیهایش نیز در معرض تهدید قرار خواهد گرفت.
این اصل چیزی جز «وحدت» نیست.
دوازدهمین پیام کتاب «سکوی پرواز» با محوریت همین موضوع، مخاطب را به حفظ انسجام اجتماعی و اتحاد حول محورهای مشترک دعوت میکند.
آیه محوری؛ هشدار قرآن درباره اختلاف
این پیام بر آیه ۴۶ سوره انفال استوار است:
«وَأَطِیعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»
«از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و با یکدیگر نزاع نکنید که سست میشوید و قدرت و شوکت شما از میان میرود؛ و صبر پیشه کنید که خدا با صابران است.»
این آیه یکی از مهمترین قواعد اجتماعی قرآن را بیان میکند؛ اینکه اختلاف و نزاع، قدرت یک جامعه را از درون نابود میکند.
واژه «ریح» در این آیه به معنای قدرت، هیبت، اقتدار و نفوذ اجتماعی است. قرآن هشدار میدهد، اگر اختلاف بر جامعه حاکم شود، این اقتدار به تدریج از میان خواهد رفت.
پس از عاشورا؛ آزمون حفظ جبهه حق
اگر عاشورا صحنه ایثار و شهادت بود، روزهای پس از عاشورا میدان حفظ پیام و تداوم راه حق است. تاریخ نشان میدهد، بسیاری از نهضتها نه در میدان نبرد، بلکه پس از پیروزی یا در اثر اختلافات داخلی آسیب دیدهاند.
به همین دلیل قرآن بارها مؤمنان را به وحدت فراخوانده و از نزاع و چنددستگی برحذر داشته است. دوازدهمین پیام «سکوی پرواز» نیز بر همین حقیقت تأکید دارد که حفظ دستاوردها، گاه از کسب آنها دشوارتر است.
دشمن و پروژه دوقطبیسازی
یکی از محورهای مهم این پیام، شناخت راهبردهای دشمن در دوران پس از ناکامیهای میدانی است. تجربه تاریخی نشان میدهد، هنگامی که دشمن از تحقق اهداف خود در میدان سخت ناامید میشود، تلاش میکند جامعه را از درون دچار شکاف کند.
اختلافات قومی، سیاسی، مذهبی، فرهنگی و اجتماعی میتواند، بستری برای تحقق این هدف باشد. از همین رو، ایجاد فضای بیاعتمادی، تشدید شکافهای اجتماعی و دامن زدن به نزاعهای فرسایشی، از مهمترین ابزارهای جنگ شناختی و رسانهای به شمار میرود.
وحدت؛ میراث بزرگ عاشورا
برخلاف آنچه گاهی تصور میشود، عاشورا صرفاً رویدادی درباره شهادت نیست؛ بلکه مدرسهای برای همبستگی و وفاداری نیز هست. یاران امام حسین(ع) با وجود تفاوتهای قومی، سنی، نژادی و اجتماعی، حول یک محور مشترک گرد آمدند؛ محور ولایت و حق.
در کربلا عرب و عجم، پیر و جوان، آزاد و غلام، در کنار یکدیگر ایستادند و یک جبهه واحد را شکل دادند. این وحدت، یکی از مهمترین عوامل ماندگاری نهضت حسینی در طول تاریخ بوده است.
اطاعت از محور حق؛ شرط حفظ انسجام
آیه محوری این شب، وحدت را در کنار اطاعت از خدا و رسول مطرح میکند. این نکته نشان میدهد که وحدت مورد نظر قرآن، وحدتی صرفاً احساسی یا مصلحتی نیست؛ بلکه وحدتی است که بر محور ارزشها و اصول مشترک شکل میگیرد.
در نگاه قرآنی، جامعه زمانی میتواند از اختلافات فرسایشی عبور کند که بر سر اصول بنیادین خود به توافق برسد و حول محورهای هویتی مشترک حرکت کند.
صبر؛ مکمل وحدت
در پایان آیه، خداوند مؤمنان را به صبر دعوت میکند:
«وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»
این بخش از آیه نشان میدهد که حفظ وحدت بدون صبر ممکن نیست.
اختلاف سلیقهها، تنوع دیدگاهها و وجود چالشهای اجتماعی، امری طبیعی است؛ اما آنچه جامعه را حفظ میکند، توانایی مدیریت این تفاوتها در چارچوب منافع و اهداف مشترک است.
صبر اجتماعی، یکی از مهمترین عوامل جلوگیری از تبدیل اختلافنظرها به نزاع و تقابل است.
اجتماع مؤمنان؛ تجلی اعتصام به حبلالله
کتاب «سکوی پرواز» با اشاره به حضورهای گسترده مردمی در مناسبتهای دینی و انقلابی، این اجتماعات را مصداقی از فرمان الهی میداند:
«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»
از این منظر، انسجام اجتماعی و حضور جمعی حول ارزشهای مشترک، نه تنها یک رفتار اجتماعی، بلکه یک عمل دینی و تمدنی محسوب میشود. چنین همبستگیای میتواند سرمایهای بزرگ برای عبور از بحرانها و مواجهه با تهدیدها باشد.
از محرم تا آینده
دوازدهمین پیام در واقع جمعبندی همه پیامهای پیشین است. بعثت مردم بدون وحدت پایدار نمیماند. جهاد تبیین بدون انسجام اجتماعی به نتیجه نمیرسد.
مقاومت در برابر فشارها بدون همدلی عمومی دشوار خواهد بود؛ و تحقق افقهای بزرگ تمدنی نیز نیازمند یک اراده جمعی و متحد است. از همین رو، قرآن وحدت را یکی از مهمترین سرمایههای امت اسلامی معرفی میکند.
محرم؛ فصل تجدید عهد
محرم تنها فصل سوگواری نیست؛ فصل تجدید عهد با آرمانهای حسینی نیز هست. این عهد، تنها در اشک و عزاداری خلاصه نمیشود؛ بلکه در حفظ انسجام، تقویت همدلی، حمایت از یکدیگر و تلاش برای جلوگیری از شکافهای اجتماعی جلوه پیدا میکند.
هرچه جامعهای بتواند سرمایه وحدت خود را حفظ کند، مسیر تحقق اهداف بزرگ خود را نیز هموارتر خواهد ساخت.
جمعبندی
دوازدهمین و آخرین پیام کتاب «سکوی پرواز» با محوریت آیه «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ»، وحدت را رمز استمرار پیروزی و اقتدار معرفی میکند. این پیام هشدار میدهد که اختلاف و نزاع داخلی میتواند بزرگترین دستاوردهای یک ملت را از بین ببرد و زمینه نفوذ دشمن را فراهم سازد. در مقابل، همبستگی اجتماعی، صبر، پایبندی به ارزشهای مشترک و حرکت حول محورهای وحدتآفرین، جامعه را در مسیر پیشرفت و تحقق آرمانهای بزرگ نگه میدارد. محرم با این پیام به پایان میرسد؛ پیامی که یادآور میشود راه عاشورا تنها با حفظ انسجام، همدلی و وفاداری به حقیقت ادامه خواهد یافت.
