جامعهسازی با قرآن؛ مهمترین دغدغه رهبر شهید
دومین نشست «دورهمی جامعه قرآنی» با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و فعالان قرآنی برگزار شد و طی آن سخنرانان با تبیین ابعاد مختلف منظومه فکری رهبر شهید، بر این نکته تأکید کردند که غایت فعالیتهای قرآنی، تحقق «زیست قرآنی» در جامعه است؛ زیستی که در آن آموزههای قرآن از سطح تلاوت و آموزش فراتر رفته و در اندیشه، رفتار، فرهنگ، حکمرانی و سبک زندگی فردی و اجتماعی تجلی یابد.
به گزارش خبرنگار ایکنا، دومین نشست از سلسله نشستهای «دورهمی جامعه قرآنی» با محور معرفی دفتر هفتم مجموعه «رهنامه؛ قرآن» که به گردآوری بیانات «رهبر شهید» درباره قرآن کریم اختصاص دارد، عصر یکشنبه 28 تیرماه با حضور محمدرضا مسیبزاده، مشاور وزیر آموزش و پرورش و دبیر کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن، رحیم قربانی، رئیس فرهنگسرای قرآن، محمدباقر باباهادی، نویسنده بخش قرآنی دفتر هفتم مجموعه «رهنامه؛ قرآن» و جمعی از استادان، قاریان، فعالان و پژوهشگران قرآنی در فرهنگسرای قرآن برگزار شد.
در بخشی از این نشست محمدباقر باباهادی، نویسنده بخش قرآنی دفتر هفتم مجموعه «رهنامه؛ قرآن» با بیان اینکه پرداختن به اندیشههای قرآنی رهبر شهید نیازمند سالها پژوهش و گفتوگو است، اظهار کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری باید به این نکته توجه کنیم که رهبر شهید تا چه اندازه بر انس دائمی با قرآن، تدبر در آیات الهی و تبدیل آموزههای قرآن به سبک زندگی تأکید داشتند. ایشان همواره از جامعه قرآنی میخواستند که ارتباط خود را با قرآن به تلاوت و حفظ محدود نکنند، بلکه قرآن را راهنمای زندگی فردی، اجتماعی و تمدنی خود قرار دهند.
وی با اشاره به برگزاری سلسله نشستهای فرهنگسرای قرآن افزود: امیدواریم این نشستها به یک جریان مستمر علمی و فرهنگی تبدیل شود. برنامه ما این است که در ادامه، علاوه بر معرفی آثار مرتبط با اندیشههای قرآنی رهبر شهید، از استادان، قاریان، حافظان و چهرههای برجسته قرآنی دعوت کنیم تا خاطرات، تجربهها و تحلیلهای خود از ارتباط با ایشان و رهنمودهای قرآنیشان را بیان کنند؛ زیرا بسیاری از ناگفتهها هنوز ثبت و تدوین نشده و لازم است برای نسلهای آینده حفظ شود.
باباهادی ادامه داد: همچنین در نظر داریم بخشی از این معارف را در قالب پیامهای کوتاه و از طریق سامانههای ارتباطی در اختیار عموم مردم قرار دهیم تا دسترسی به اندیشههای قرآنی قائد شهید امت برای اقشار مختلف جامعه آسانتر شود.
«رهنامه؛ قرآن»؛ بخشی از یک پروژه بزرگ تبیین اندیشههای رهبر شهید
این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی با معرفی کتاب «رهنامه؛ قرآن» گفت: این اثر یکی از مجلدات مجموعه ۴۰ جلدی «رهنامه» است که به مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و با هدف تبیین مهمترین موضوعات اندیشهای رهبر شهید تدوین شد. در این مجموعه تلاش شده است، مهمترین مباحث مطرحشده از سوی ایشان در قالبی روان، مستند و قابل استفاده برای نسل جوان گردآوری شود.
وی افزود: این مجموعه پس از انتشار با استقبال گسترده مخاطبان روبهرو شد و توانست بخشی از منظومه فکری رهبر شهید را به شکلی منسجم در اختیار علاقهمندان قرار دهد. جلد هفتم این مجموعه نیز به موضوع قرآن اختصاص یافته و تلاش میکند مهمترین دیدگاههای ایشان درباره جایگاه قرآن در زندگی فردی و اجتماعی را تبیین کند.
همه اندیشههای رهبر شهید قرآنی است
باباهادی با تأکید بر اینکه نباید اندیشههای قرآنی رهبر شهید را صرفاً در حوزه تفسیر قرآن خلاصه کرد، افزود: اساساً همه اندیشههای ایشان قرآنی است، نباید بگوییم بخشی از افکار ایشان رنگ و بوی قرآنی دارد، بلکه تمام منظومه فکری ایشان از مباحث اعتقادی و فرهنگی گرفته تا مسائل اجتماعی، سیاسی، تمدنی و حکمرانی همه بر پایه قرآن شکل گرفته است.
وی افزود: سالهاست که در حوزه تبیین اندیشههای رهبر شهید فعالیت میکنیم و هرچه بیشتر در آثار و بیانات ایشان تأمل کنیم، انسجام و حکمت این منظومه فکری آشکارتر میشود. ویژگی ممتاز این اندیشه آن است که در طول دهههای مختلف، با وجود تغییر شرایط سیاسی و اجتماعی، هیچگونه تعارض و تناقضی در آن دیده نمیشود؛ زیرا ریشه آن در معارف قرآن است.
قرآن؛ نقشه راه جامعهسازی و تمدنسازی
نویسنده بخش قرآنی مجموعه رهنامه با اشاره به افق ترسیمشده از سوی رهبر شهید برای انقلاب اسلامی گفت: هدف نهایی انقلاب، ساخت جامعه اسلامی و در نهایت تمدن نوین اسلامی است و تحقق این هدف بدون بازگشت به قرآن امکانپذیر نیست. جامعه اسلامی همان جامعهای است که رفتارها، تصمیمها و روابط اجتماعی آن بر پایه آموزههای قرآن شکل گرفته باشد.
وی تصریح کرد: رهبر شهید همواره تلاش میکردند قرآن را از محدوده یک متن مقدسِ صرف خارج کرده و آن را به متن زندگی مردم بازگردانند. از نگاه ایشان، قرآن فقط کتابی برای قرائت، تبرک یا مناسبتهای مذهبی نیست، بلکه کتاب هدایت، مدیریت، جامعهسازی و تمدنسازی است.
از انس با قرآن تا زیست قرآنی
باباهادی یکی از مهمترین محورهای اندیشه قرآنی رهبر شهید را حرکت از انس با قرآن به سوی زیست قرآنی دانست و گفت: ایشان معتقد بودند که تلاوت، حفظ و تدبر، مقدمهای برای رسیدن به مرحلهای بالاتر است؛ مرحلهای که در آن، تصمیمها، رفتارها و کنشهای اجتماعی انسان بر اساس آموزههای قرآن تنظیم شود.
وی ادامه داد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که نظام معرفتی قرآنی به رفتار اجتماعی تبدیل شود. جامعهای که قرآن را فقط در جلسات تلاوت بشناسد، اما در عرصههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی از آموزههای آن بهره نگیرد، به مقصد مورد نظر قرآن نخواهد رسید.
«طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»؛ نقشه هوایی دین
این استاد دانشگاه با اشاره به کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» اظهار کرد: این اثر از مهمترین آثار فکری رهبر شهید است که در آن، قرآن با رویکردی منظومهای تبیین شده است. در این کتاب، مفاهیمی همچون توحید، نبوت، ولایت، ایمان و مسئولیت اجتماعی در قالب یک نظام منسجم ارائه میشود و مخاطب درمییابد که دین، مجموعهای از گزارههای پراکنده نیست، بلکه نظامی هماهنگ برای ساخت انسان و جامعه است.
وی افزود: جلسات تفسیر قرآن ایشان در مشهد، زمینهساز شکلگیری نسلی از نیروهای مؤمن، انقلابی و اثرگذار شد؛ نسلی که بعدها در پیروزی انقلاب اسلامی و تداوم آن نقشآفرین بودند. این موضوع نشان میدهد که فهم صحیح قرآن، صرفاً یک فعالیت علمی نیست، بلکه میتواند منشأ تحول اجتماعی و تاریخی باشد.
قرآن و سیره اهلبیت(ع) دو رکن هدایت جامعه
باباهادی با اشاره به کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» گفت: از نگاه رهبر شهید، فهم قرآن بدون توجه به سیره اهلبیت(ع) کامل نخواهد بود. ایشان معتقد بودند، زندگی ائمه اطهار(ع) باید بهصورت یک حرکت پیوسته و هدفمند دیده شود؛ حرکتی که همه امامان(ع) در امتداد یک مسیر واحد برای تحقق جامعه توحیدی پیمودهاند.
وی افزود: به همین دلیل، قرآن و سیره اهلبیت(ع) در اندیشه ایشان مکمل یکدیگر هستند و هر دو در خدمت هدایت جامعه و تحقق تمدن اسلامی قرار میگیرند.
جامعه قرآنی، محور گفتمانسازی
باباهادی در ادامه با تأکید بر نقش فعالان قرآنی در تحقق این اهداف اظهار کرد: جامعه قرآنی از نگاه رهبر شهید صرفاً مخاطب توصیههای اخلاقی نیست، بلکه یکی از مهمترین ارکان جامعهسازی به شمار میرود. بنابراین، مسئولیت استادان، قاریان، حافظان، پژوهشگران و مراکز قرآنی بسیار سنگین است؛ زیرا آنان باید اندیشههای قرآنی را به گفتمان عمومی جامعه تبدیل کنند.
وی گفت: امروز بیش از گذشته به کرسیهای اندیشهورزی، جلسات تدبر، پژوهشهای قرآنی و گفتوگوهای علمی نیاز داریم تا معارف قرآن از سطح نخبگان فراتر رفته و به فرهنگ عمومی جامعه تبدیل شود.
از ظاهر قرآن تا نهادسازی قرآنی
باباهادی در بخش دیگری از سخنان خود، مسیر تحقق جامعه قرآنی را در سه مرحله توصیف کرد و گفت: نخست باید از ظاهر قرآن و تلاوت صحیح آن آغاز کنیم؛ مرحلهای که اهمیت فراوانی دارد و نباید از آن غفلت شود. مرحله دوم، فهم، تدبر و تبدیل معارف قرآن به گفتمان عمومی جامعه است و مرحله سوم، نهادسازی بر اساس این گفتمان است؛ به گونهای که آموزههای قرآن در ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی کشور جاری شود.
وی تأکید کرد: هرگاه این سه مرحله بهدرستی طی شود، جامعه قرآنی شکل میگیرد و همان جامعهای خواهد بود که «رهبر شهید» از آن بهعنوان جامعه اسلامی یاد میکردند؛ جامعهای که در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی و آمادگی برای ظهور حرکت میکند.
نویسنده بخش قرآنی مجموعه «رهنامه؛ قرآن» در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان این نشست، ابراز امیدواری کرد که این دورهمیهای علمی به بستری برای شکلگیری گفتمانهای عمیق قرآنی تبدیل شود و فعالان این عرصه با همافزایی بیشتر، زمینه تحقق زیست قرآنی را در جامعه فراهم آورند.
منظومه فکری «رهبر شهید» نقشه راه فعالیتهای قرآنی کشور
براساس این گزارش در بخش دیگری از این نشست، محمدرضا مسیبزاده، مشاور وزیر آموزش و پرورش و دبیر کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن، با گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب اسلامی اظهار کرد: خداوند را شاکریم که توفیق خدمت در مسیر قرآن را نصیب ما کرده است. امروز نیز گرد هم آمدهایم تا از شخصیت بزرگی سخن بگوییم که همه لحظات زندگی، اندیشه و حکمرانی او با قرآن گره خورده بود و قرآن را نه تنها در عرصه فردی، بلکه در مدیریت جامعه و نظام اسلامی به منصه ظهور رساند.
محمدرضا مسیبزاده، با اشاره به اینکه اندیشههای قرآنی رهبر شهید منظومهای منسجم، راهبردی و آیندهنگر را برای توسعه فرهنگ قرآن ترسیم کرده است، گفت: مرور چندباره بیانات قائد شهید امت نشان میدهد در بیش از چهار دهه، حتی یک مورد تعارض یا تناقض در دیدگاههای قرآنی ایشان وجود ندارد و همین انسجام، نشاندهنده نگاه عمیق و استراتژیک ایشان به حکمرانی قرآنی است.
جامعهای که با قرآن مأنوس باشد، در برابر جنگ روایتها مصون خواهد ماند
براساس گزارش ایکنا، در ادامه این نشست رحیم قربانی، رئیس فرهنگسرای قرآن، با تأکید بر ضرورت تبدیل آموزههای قرآن به معیار تشخیص و داوری در جامعه اظهار کرد: یکی از دغدغههای اساسی رهبر شهید این بود که قرآن از جایگاه تشریفاتی خارج شود و به مرجع تصمیمگیری، اندیشه و رفتار جامعه تبدیل شود. ایشان بارها تأکید میکردند تا زمانی که قرآن در متن زندگی مردم حاکم نشود، نمیتوان به جامعهای قرآنی دست یافت.
وی با اشاره به بخشی از بیانات رهبر شهید افزود: ایشان این پرسش را مطرح میکردند که چه زمانی میتوان گفت قرآن بر جامعه حاکم شده است؟ پاسخ قائد شهید امت روشن بود؛ زمانی که اگر فردی در این کشور سخنی مطرح کند، جوانان بتوانند با استناد به آیات و معارف قرآن تشخیص دهند آن سخن درست است یا نادرست، نه اینکه صرفاً به دلیل انتساب آن به یک مسئول، جریان سیاسی یا حزب خاص آن را بپذیرند یا رد کنند.
قربانی ادامه داد: از نگاه رهبر شهید، جامعه قرآنی جامعهای است که قدرت تحلیل خود را از قرآن میگیرد. ایشان بارها تأکید داشتند که دانشجو، طلبه، کارگر، کارمند، مدیر و همه اقشار جامعه باید به مرحلهای برسند که هر سخن، تصمیم و اقدامی را با معیارهای قرآنی بسنجند و استناد به قرآن به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود.
رئیس فرهنگسرای قرآن با بیان اینکه این نگاه، افق تازهای را پیش روی فعالیتهای قرآنی قرار میدهد، گفت: اگر انس عمومی با قرآن در جامعه گسترش یابد، آثار آن تنها در حوزه فردی و معنوی باقی نمیماند، بلکه به استحکام اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیت ملی کشور نیز منجر خواهد شد.
وی با اشاره به یکی دیگر از بیانات رهبر شهید اظهار کرد: قائد امت همواره تأکید میکردند، اگر انس با قرآن در جامعه رواج پیدا کند، استحکام درونی نظام اسلامی افزایش خواهد یافت و در چنین شرایطی، توطئهها و طراحیهای دشمنان راه به جایی نخواهد برد. این سخن نشان میدهد که از منظر ایشان، قرآن تنها کتاب هدایت فردی نیست، بلکه مهمترین عامل اقتدار، انسجام و مصونیت جامعه اسلامی نیز به شمار میآید.
قربانی افزود: وقتی جامعهای با قرآن زندگی کند، قدرت تشخیص، بصیرت و مقاومت آن افزایش مییابد و دشمنان نمیتوانند با جنگ روانی، تحریف واقعیتها و عملیات رسانهای، افکار عمومی را بهراحتی تحت تأثیر قرار دهند. این همان نگاهی است که رهبر شهید با تأکید فراوان بر آن اصرار داشتند و آن را یکی از الزامات پیشرفت جامعه اسلامی میدانستند.
وی با قدردانی از حضور استادان، قاریان، حافظان و فعالان قرآنی در این نشست، اظهار کرد: امیدوارم سلسله دورهمیهای جامعه قرآنی با قوت ادامه یابد و به بستری برای تبیین هرچه بیشتر اندیشههای قرآنی رهبر شهید و گسترش فرهنگ تدبر، فهم و زیست قرآنی در جامعه تبدیل شود.
قربانی گفت: این سلسله نشستها با هدف حرکت به سمت گفتمانسازی قرآنی آغاز شده است و امیدواریم با همراهی و مشارکت جامعه قرآنی کشور، بتوانیم فضایی برای طرح دیدگاهها، آسیبشناسی، گفتوگوهای علمی و شکلگیری کرسیهای اندیشهورزی بر پایه آموزههای قرآن و رهنمودهای رهبر شهید فراهم کنیم؛ مسیری که در نهایت به تعمیق فرهنگ قرآنی و تحقق زیست قرآنی در جامعه خواهد انجامید.
در پایان این نشست از فعالیتهای محمدرضا مسیبزاده، مشاور وزیر آموزش و پرورش و دبیر کمیسیون آموزش عمومی قرآن و محمدباقر باباهادی، نویسنده بخش قرآنی دفتر هفتم مجموعه «رهنامه؛ قرآن» از سوی فرهنگسرای قرآن تقدیر به عمل آمد.
انتهای پیام
