اربعین فرصتی برای زندگی با قرآن؛ جزئیات برنامه‌های نهضت «زندگی با آیه‌ها»

اربعین حسینی تنها یک اجتماع عظیم انسانی نیست؛ بلکه فرصتی کم‌نظیر برای بازخوانی و ترویج معارف قرآن کریم در مقیاسی جهانی به شمار می‌رود. در همین راستا، نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» با تمرکز بر گفتمان‌سازی قرآنی، امسال نیز برنامه‌هایی برای همراهی با زائران اربعین طراحی کرده است؛ برنامه‌هایی که از انتخاب یک آیه محوری برای این مناسبت آغاز می‌شود و تا تولید محصولات فرهنگی، استقرار مبلغان در مرز‌ها و موکب‌ها، آموزش هزاران مربی، اجرای طرح «هر صفحه یک آیه» و توسعه فعالیت‌های رسانه‌ای ادامه می‌یابد.

امیرحسین قزل‌ایاغ، مسئول دبیرخانه طرح ملی «زندگی با آیه‌ها»، در گفت‌و‌گو با ایکنا، ضمن تشریح مهم‌ترین برنامه‌های این نهضت در ایام اربعین، از رویکرد جدید مجموعه برای تبدیل مفاهیم قرآن به گفتمان عمومی جامعه سخن گفت و تأکید کرد که هدف اصلی این حرکت، پیوند دادن تلاوت قرآن با فهم، تدبر و عمل به آیات الهی است.

ایکنا_ نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» در اربعین امسال چه رویکردی را دنبال می‌کند و چه تفاوتی با سال‌های گذشته دارد؟

تجربه چند سال اخیر نشان داده است که در مناسبت‌های بزرگ دینی، آنچه بیش از هر چیز می‌تواند اثرگذار باشد، تمرکز بر یک پیام واحد و منسجم است. اگر در یک مناسبت، ده‌ها پیام و صد‌ها محتوا تولید شود، اما میان آنها انسجام وجود نداشته باشد، بخش زیادی از ظرفیت فرهنگی آن مناسبت از بین می‌رود. به همین دلیل، در نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» از ابتدا این سیاست را دنبال کرده‌ایم که برای هر مناسبت مهم، یک آیه یا مجموعه محدودی از آیات به عنوان محور انتخاب شود تا همه فعالیت‌های فرهنگی، رسانه‌ای و تبلیغی پیرامون آن شکل گیرد.

در اربعین امسال نیز همین راهبرد دنبال شده و آیه 46 سوره مبارکه سبأ به عنوان آیه محوری این ایام انتخاب شده است. «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَکَّرُوا مَا بِصَاحِبِکُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِیرٌ لَکُمْ بَیْنَ یَدَیْ عَذَابٍ شَدِیدٍ» در کنار این آیه چند آیه مکمل نیز پیش‌بینی شده تا مبلغان، قاریان و فعالان فرهنگی بتوانند متناسب با نیاز مخاطبان، مباحث گسترده‌تر و عمیق‌تری را ارائه کنند.

این انتخاب صرفاً یک اقدام نمادین نیست؛ بلکه مبنای تولید تمامی محتواها، اقلام فرهنگی، برنامه‌های رسانه‌ای و فعالیت‌های تبلیغی در ایام اربعین خواهد بود.

ایکنا_ این برنامه‌ها با چه مجموعه‌هایی هماهنگ شده و چه نهاد‌هایی در اجرای آن مشارکت دارند؟

خوشبختانه تعامل بسیار مطلوبی میان نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» و کمیته فرهنگی و آموزشی ستاد مرکزی اربعین شکل گرفته است. این کمیته نیز همین آیات منتخب را به عنوان محور اصلی فعالیت‌های فرهنگی پذیرفته و مسئولیت تولید محتوای قرآنی را به مجموعه «زندگی با آیه‌ها» واگذار کرده است.

بر همین اساس، کتابچه‌های آموزشی، بسته‌های محتوایی، یادداشت‌های تبیینی و مجموعه‌هایی ویژه مبلغان، قاریان و فعالان فرهنگی تهیه شده است تا بتوانند در موکب‌ها، مرزها، محافل قرآنی و نشست‌های فرهنگی از آنها استفاده کنند.

ما معتقدیم اگر محتوای واحد، دقیق و مستند در اختیار فعالان فرهنگی قرار گیرد، پیام قرآن با انسجام بیشتری به مخاطبان منتقل خواهد شد و این همان هدفی است که در گفتمان‌سازی قرآنی دنبال می‌کنیم.

ایکنا_ فعالیت‌های میدانی نهضت در ایام اربعین چگونه طراحی شده است؟

برنامه‌ها در چند لایه مختلف تعریف شده است. نخستین لایه، فعالیت‌های مرتبط با راهپیمایی جاماندگان اربعین و برنامه‌های استانی است که در سراسر کشور اجرا خواهد شد. در این بخش، مجموعه‌های مردمی از محصولات فرهنگی، فضاسازی‌های قرآنی و محتوای آموزشی بهره‌مند خواهند شد.

لایه دوم مربوط به مرز‌های خروجی کشور، به‌ویژه مرز مهران است. در این مرز، غرفه اختصاصی نهضت «زندگی با آیه‌ها» راه‌اندازی خواهد شد و مبلغان قرآنی به صورت شبانه‌روزی در آن حضور خواهند داشت تا به تبیین آیات منتخب، پاسخگویی به پرسش‌های زائران و گفت‌و‌گو‌های معرفتی بپردازند.

همچنین در تعدادی از موکب‌های مسیر پیاده‌روی، به‌ویژه خیمه‌های قرآن، نشست‌های کوتاه تفسیری و جلسات تبیین مفاهیم آیات برگزار خواهد شد تا زائران در کنار شور حسینی، از معارف قرآن نیز بهره‌مند شوند.

ایکنا_ یکی از محور‌های مورد تأکید رهبر معظم انقلاب، توجه به مفاهیم قرآن در کنار فعالیت‌های فرهنگی است. این موضوع در برنامه‌های شما چه جایگاهی دارد؟

یکی از محور‌های مهم برنامه‌های امسال، تبیین آیه‌ای است که رهبر معظم انقلاب در یکی از بیانات اخیر خود بر آن تأکید ویژه داشتند؛ یعنی آیه شریفه «إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ». این آیه در بسیاری از برنامه‌های تبیینی، به‌ویژه در خیمه‌های قرآن، مورد توجه قرار خواهد گرفت.

ارائه مفاهیم قرآنی برای همه مخاطبان به یک شیوه انجام نمی‌شود. برای کودکان از قالب‌های بازی و سرگرمی، برای نوجوانان از برنامه‌های تعاملی و برای بزرگسالان از نشست‌های معرفتی و گفت‌و‌گو‌های چهره‌به‌چهره استفاده خواهد شد تا هر گروه سنی متناسب با نیاز خود با پیام قرآن ارتباط برقرار کند.

ایکنا_ در حوزه محصولات فرهنگی چه اقداماتی صورت گرفته است؟

امسال مجموعه‌ای از محصولات فرهنگی و تبلیغی تولید شده که همگی بر محور آیه منتخب اربعین طراحی شده‌اند. پیکسل، سربند، پرچم، برچسب خودرو، برچسب اتوبوس، اقلام فضاسازی محیطی و هدایای فرهنگی از جمله این محصولات هستند.

تلاش کرده‌ایم این محصولات صرفاً جنبه تبلیغاتی نداشته باشند، بلکه هر یک حامل یک پیام قرآنی باشند و مخاطب با مشاهده آنها به آیه محوری اربعین و مفهوم آن توجه پیدا کند. بخش عمده‌ای از این محصولات هم‌اکنون در مرحله چاپ و توزیع قرار دارد و در اختیار موکب‌ها، گروه‌های مردمی و فعالان فرهنگی قرار خواهد گرفت.

ایکنا_ آموزش سفیران نهضت در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

در سال‌های گذشته، پیش از آغاز ماه مبارک رمضان، دوره‌های آموزشی ویژه سفیران «زندگی با آیه‌ها» برگزار می‌شد. امسال به دلیل شرایط خاص کشور و برگزاری برنامه‌های ملی مختلف، این دوره‌ها با تأخیر مواجه شد، اما برنامه‌ریزی کرده‌ایم پس از ایام اربعین، این دوره‌ها در سطح ملی و استانی برگزار شود تا شبکه سفیران با آمادگی بیشتری فعالیت خود را ادامه دهد.

ایکنا_ اکنون چه طرح‌های ملی دیگری هم‌زمان با اربعین در حال اجراست؟

فعالیت‌های نهضت محدود به اربعین نیست. هم‌اکنون برنامه تلویزیونی «محفل ستاره‌ها» با محوریت آموزه‌های «زندگی با آیه‌ها» در حال پخش است و تلاش می‌کند مفاهیم قرآنی را در قالبی جذاب به خانواده‌ها منتقل کند.

از سوی دیگر، چند هزار مؤسسه، مدرسه، مسجد و مجموعه فرهنگی در سراسر کشور با استفاده از بسته‌های آموزشی نهضت در حال آموزش هستند. کتاب مربی، کتاب دانش‌آموز، کتابچه ۱۱۰ آیه، بازی‌های آموزشی، کارت‌های مفهومی و سایر محصولات آموزشی در اختیار این مراکز قرار گرفته است. در حقیقت، هدف ما این است که ارتباط با قرآن از مرحله تلاوت عبور کند و به فهم، تدبر و عمل به آیات الهی برسد.

ایکنا_ طرح «هر صفحه یک آیه» چه هدفی را دنبال می‌کند؟

این طرح، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های ملی نهضت است. سال‌هاست که طرح «تلاوت نور» مردم را به قرائت روزانه یک صفحه از قرآن دعوت می‌کند که اقدامی بسیار ارزشمند است، اما ما معتقدیم می‌توان این مسیر را یک گام ارتقا داد.

در طرح «هر صفحه یک آیه»، برای هر صفحه قرآن، یک آیه منتخب معرفی شده است تا مخاطب علاوه بر قرائت، بر مفهوم همان آیه نیز تأمل کند. این اقدام با استفاده از «مصحف زندگی با آیه‌ها» انجام می‌شود و هدف آن پیوند دادن تلاوت روزانه با تدبر در قرآن است. اگر این فرهنگ در جامعه نهادینه شود، قرآن از کتابی که صرفاً خوانده می‌شود، به کتابی برای زندگی کردن تبدیل خواهد شد.

ایکنا_ سخن پایانی؟

نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» تلاش می‌کند قرآن را از حاشیه زندگی به متن زندگی مردم بازگرداند. اربعین حسینی یکی از بهترین فرصت‌ها برای تحقق این هدف است؛ زیرا میلیون‌ها انسان از ملیت‌ها و فرهنگ‌های مختلف در یک مسیر واحد گرد هم می‌آیند و می‌توان پیام وحدت‌آفرین و انسان‌ساز قرآن را در چنین فضایی به شکلی مؤثر منتشر کرد.

امیدواریم همه فعالان قرآنی، موکب‌داران، مبلغان، رسانه‌ها و مجموعه‌های مردمی در این مسیر همراه شوند تا اربعین امسال علاوه بر جلوه‌های باشکوه حماسه حسینی، به صحنه‌ای برای انس عمیق‌تر جامعه با کلام وحی نیز تبدیل شود.