سرمایه تاریخی صفویه میتواند پیشران توسعه و همگرایی علمی استان اردبیل باشد
سیدمهدی جوادی با تأکید بر نقش محوری شیخ صفیالدین اردبیلی در شکلگیری جریان فکری منتهی به تأسیس دولت صفوی گفت: سرمایه تاریخی صفویه ظرفیتی ارزشمند برای الگوسازی در همگرایی علمی، تقویت هویت تاریخی و شتاببخشی به توسعه استان اردبیل است.
سیدمهدی جوادی، ناظر علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل در گفتوگو با ایکنا از اردبیل با اشاره به جایگاه محوری شیخ صفیالدین اردبیلی در میان جریانهای مذهبی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر خود، اظهار کرد: سیاستها و اقدامات بنیادین برای استحکام جریان فکری شکلگرفته پیش از حیات شیخ صفیالدین، در دوران زندگی این عارف و صوفی برجسته اردبیلی سامان یافت و وی این مکتب فکری را به جانشینان خود منتقل کرد.
وی افزود: از عوامل مهم موفقیت نیاکان پادشاهان صفوی و شکلگیری دولت صفوی، حضور چهرههای اثرگذار در عرصههای دینی، مذهبی، اجتماعی، نظامی و فرهنگی و همچنین شکلگیری جریانهای اجتماعی و مذهبی در حوزههای تصوف، عرفان و نهضتهای سیاسی و نظامی بود.
این پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه اردبیل با تکیه بر سرمایه تاریخی صفویه، ظرفیت الگوسازی برای همگرایی علمی و توسعه امروز را دارد، گفت: با حمایت متولیان امر در سطوح ملی و استانی میتوان این ظرفیتهای تاریخی را در مسیر رشد و توسعه متوازن استان به کار گرفت.
جوادی یکی از مهمترین رویدادهای زندگی شیخ صفیالدین را حضور وی نزد شیخ زاهد گیلانی دانست و افزود: شیخ صفیالدین در ۲۵ سالگی و در سال ۶۷۵ هجری قمری نزد شیخ زاهد گیلانی، از عارفان و متصوفان نامدار آن دوران، رفت و تا زمان وفات وی در سال ۷۰۰ هجری قمری در زمره مریدان او باقی ماند.
وی ادامه داد: شیخ صفیالدین در همین دوره با بیبی فاطمه، دختر شیخ زاهد گیلانی، ازدواج کرد و این پیوند خانوادگی، علاوه بر استحکام جایگاه اجتماعی وی در گیلان، پشتوانهای مهم برای گسترش فعالیتهای مذهبی و اجتماعی او فراهم ساخت.
عضو شورای عالی علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل افزود: تداوم نسل شیخ صفیالدین تا شاه اسماعیل صفوی، بنیانگذار دولت صفوی، از طریق سه فرزند حاصل از این ازدواج، یعنی محیالدین، صدرالدین موسی و ابوسعید، دنبال شد.
وی با اشاره به جایگاه اردبیل در منابع تاریخی اظهار کرد: افزون بر منابع دست اولی همچون صفوهالصفا اثر ابنبزاز اردبیلی، تاریخ عالمآرای صفوی و آثار اسکندربیگ ترکمان، بسیاری از شرقشناسان و ایرانشناسان نیز به نقش اردبیل و خاندان صفوی در تحولات تاریخ ایران توجه ویژهای داشتهاند.
جوادی با اشاره به آثار راجر سیوری، ایرانشناس برجسته، گفت: وی در کتاب ایران عصر صفوی، بخشی با عنوان «خداوندگاران اردبیل» را به بررسی اوضاع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی اردبیل و نقش دودمان صفوی در این منطقه اختصاص داده است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: والتر هینتس در کتاب تشکیل دولت ملی در ایران؛ حکومت آققویونلو و ظهور دولت صفوی، فعالیتهای شیخ حیدر، پدر شاه اسماعیل صفوی، را از مقدمات تشکیل دولت صفوی دانسته و از آن با عنوان «حکومت دینی اردبیل» یاد کرده است.
ناظر علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل افزود: میشل م. مزاوی نیز در کتاب پیدایش دولت صفوی، فصل مستقلی را به «طریقت صوفیگری در اردبیل» اختصاص داده و آن را یکی از مهمترین بسترهای شکلگیری دولت صفوی معرفی کرده است.
جوادی با تأکید بر ضرورت بازخوانی جایگاه اردبیل و خاندان صفوی در تاریخ ایران گفت: شناسایی، ساماندهی و بهرهگیری از ظرفیت نخبگان علمی، فرهنگی و پژوهشی استان میتواند نقش مهمی در تبیین این جایگاه ایفا کند.
وی در پایان «دانشنامه تاریخی استان اردبیل» را نمونهای ارزشمند از همگرایی پژوهشگران برای ثبت، حفظ و صیانت از میراث تاریخی و فرهنگی استان دانست و افزود: این مجموعه با گردآوری و تدوین ظرفیتهای تاریخی شهرستانهای مختلف، گامی مؤثر در تقویت هویت تاریخی و انسجام علمی استان اردبیل برداشته است.
انتهای پیام
