«جهاددانشگاهی» حلقه‌ای که پژوهش را به سفره مردم می‌رساند

کامبیز پورطهماسی معاون پژوهشی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با ایکنا از البرز، با تشریح جایگاه جهاددانشگاهی در زیست‌بوم علم و فناوری کشور اظهار کرد: فلسفه شکل‌گیری این نهاد از همان ابتدا بر ایجاد پلی میان دانشگاه و جامعه استوار بوده است؛ پلی که بتواند دستاوردهای پژوهشی را از فضای آکادمیک خارج کرده و به نیازهای واقعی جامعه و بخش‌های تولیدی پیوند بزند.

 

وی با بیان اینکه بسیاری از دستاوردهای علمی کشور نتیجه همین رویکرد بوده است، افزود: تجربه‌های موفق جهاددانشگاهی در حوزه‌هایی همچون فناوری‌های نوین، به‌ویژه سلول‌های بنیادی، نشان داد زمانی که پژوهش از مرز مقاله عبور کرده و وارد مرحله توسعه فناوری و کاربرد می‌شود، می‌تواند به یکی از سرمایه‌های علمی کشور تبدیل شود. این الگو می‌تواند در سایر حوزه‌ها از جمله کشاورزی نیز تکرار شود.

 

معاون پژوهشی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به تفاوت ماهوی جهاددانشگاهی با بسیاری از مراکز پژوهشی تصریح کرد: مهم‌ترین ویژگی این نهاد، حضور در متن جامعه و آشنایی نزدیک با مسائل مردم است. جهاددانشگاهی تنها تولیدکننده دانش نیست، بلکه تلاش می‌کند برای مسائل واقعی کشور راهکارهای عملی ارائه دهد و همین موضوع، جایگاه آن را در نظام پژوهش و فناوری متمایز کرده است.

 

پورطهماسی با اشاره به ظرفیت‌های جهاددانشگاهی در حوزه کشاورزی گفت: این نهاد طی سال‌های گذشته در زمینه‌هایی مانند کشت بافت، اصلاح نژاد دام، تولید و اصلاح بذر، فناوری‌های مرتبط با کود و سم، افزایش بهره‌وری و انتقال فناوری به بخش تولید، اقدامات ارزشمند و اثرگذاری انجام داده است؛ اقداماتی که نشان می‌دهد پژوهش‌های کاربردی می‌توانند مستقیما بر ارتقای امنیت غذایی و توسعه پایدار اثر بگذارند.

 

این مسئول توضیح داد: امروز بیش از هر زمان دیگری بخش کشاورزی نیازمند فناوری‌های نوین، دانش روز و راهکارهای علمی است و جهاددانشگاهی می‌تواند با استفاده از شبکه گسترده دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، این نیاز را به بهترین شکل پاسخ دهد.

 

پورطهماسی با اشاره به همکاری‌های مشترک دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با جهاددانشگاهی استان البرز اظهار کرد: تعامل میان دو مجموعه طی سال‌های اخیر روندی رو به رشد داشته و در حوزه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و فناوری توسعه یافته است.

 

وی افزود: اجرای پروژه‌های مشترک تحقیقاتی در عرصه‌های پژوهشی، بهره‌برداری از ظرفیت‌های آزمایشگاهی و مزرعه‌های تحقیقاتی، برگزاری جشنواره‌هایی همچون ایده برتر، امیرکبیر و برنامه‌های مرتبط با توسعه ارتباط دانشگاه و صنعت، بخشی از همکاری‌های مشترک دو مجموعه به شمار می‌رود.

 

به گفته پورطهماسی، همکاری‌ها تنها به محیط دانشگاه محدود نشده و در قالب کمیسیون‌های تخصصی اتاق بازرگانی نیز برنامه‌های مشترکی برای تقویت ارتباط میان دانشگاه، صنعت و بخش خصوصی دنبال شده است.

 

معاون پژوهشی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران اضافه کرد: پروژه‌های مشترک اجراشده در مزرعه آموزشی و تحقیقاتی این دانشکدگان، نتایج قابل توجهی به همراه داشته و یافته‌های حاصل از آن‌ها در اختیار کشاورزان، بهره‌برداران و فعالان این بخش قرار گرفته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد تعامل میان دانشگاه و جهاددانشگاهی می‌تواند آثار ملموسی در عرصه تولید داشته باشد.

 

پورطهماسی در ادامه با اشاره به مهم‌ترین چالش پیش روی کشاورزی استان البرز، کمبود منابع آبی را مهم‌ترین دغدغه این بخش دانست و گفت: شرایط اقلیمی کشور ایجاب می‌کند که مدیریت مصرف آب به محور اصلی برنامه‌های توسعه کشاورزی تبدیل شود.

 

این مسئول اظهار کرد: اجرای طرح‌های مشترک برای افزایش راندمان تولید، کاهش مصرف آب، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، اصلاح الگوی کشت و افزایش بهره‌وری منابع باید در اولویت همکاری دانشگاه و جهاددانشگاهی قرار گیرد.

 

وی با اشاره به ظرفیت باغ‌های استان البرز افزود: مدیریت علمی باغ‌ها، استفاده از فناوری‌های نوین، اصلاح روش‌های تولید و ارتقای بهره‌وری می‌تواند ضمن کاهش مصرف آب، درآمد باغداران را نیز افزایش دهد.

 

پورطهماسی تولید گیاهان از طریق فناوری کشت بافت را از دیگر محورهای مهم همکاری میان دانشگاه و جهاددانشگاهی دانست و گفت: این فناوری امکان تولید انبوه، سالم و استاندارد گونه‌های مورد نیاز استان را فراهم می‌کند و می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای کیفیت تولیدات کشاورزی داشته باشد.

 

وی افزود: گلخانه‌داران استان البرز نیز به خدمات تخصصی، فناوری‌های نوین و مشاوره‌های علمی نیاز دارند و جهاددانشگاهی با بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها می‌تواند بخش مهمی از این نیازها را پاسخ دهد.

 

معاون پژوهشی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با تأکید بر ضرورت حرکت جهاددانشگاهی به سمت اقتصاد دانش‌بنیان اظهار کرد: این نهاد نباید آینده خود را بر پایه اعتبارات دولتی تعریف کند، بلکه لازم است همانند بسیاری از دانشگاه‌های پیشرو، بخش عمده درآمدهای خود را از محل تولید فناوری، ارائه خدمات تخصصی، تجاری‌سازی دانش و همکاری با بخش خصوصی تأمین کند.

 

وی افزود: آینده جهاددانشگاهی در گرو تبدیل شدن به نهادی توانمند، چابک و متکی بر اقتصاد دانش‌بنیان است؛ نهادی که بتواند با استفاده از ظرفیت شرکت‌های خصوصی و سرمایه‌گذاری در فناوری، ارزش افزوده ایجاد کند.

 

پورطهماسی ادامه داد: نقش جهاددانشگاهی تنها تولید دانش نیست، بلکه باید دانش تولیدشده در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی را به زبان قابل استفاده برای بخش تولید، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی ترجمه و منتقل کند؛ فرآیندی که می‌تواند به خلق ثروت، افزایش اشتغال و توسعه اقتصادی منجر شود.

 

وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده جهاددانشگاهی برای اجرای پروژه‌های کلان کشور گفت: این نهاد می‌تواند با حمایت ستادهای ملی، اجرای مأموریت‌هایی را بر عهده بگیرد که بخش خصوصی به دلیل هزینه یا ریسک بالا، تمایلی به ورود به آنها ندارد.

 

این مسئول اصلاح الگوی دامداری عشایری، افزایش بهره‌وری تولید، توسعه کشاورزی روستایی، ارتقای عملکرد عرصه‌های عشایری و اجرای طرح‌های ملی در حوزه امنیت غذایی را از جمله زمینه‌هایی دانست که جهاددانشگاهی می‌تواند در آن‌ها نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشد.

 

پورطهماسی با تأکید بر آمادگی دانشگاه تهران برای همکاری در این مسیر اظهار کرد: دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران آمادگی دارد همه ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و تخصصی خود را در اختیار جهاددانشگاهی قرار دهد تا این طرح‌ها با پشتوانه علمی اجرا شوند.

 

وی در پایان گفت: هدف از چنین همکاری‌هایی، کسب منفعت برای یک نهاد یا دانشگاه نیست، بلکه ارتقای کیفیت زندگی مردم، افزایش درآمد بهره‌برداران، تقویت امنیت غذایی، افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی و حرکت کشور به سمت امنیت زیستی پایدار است. هر اندازه بتوانیم دانش را به مزرعه، روستا و واحدهای تولیدی منتقل کنیم، به همان میزان مسیر توسعه پایدار و اقتصاد دانش‌بنیان هموارتر خواهد شد.