قرآن را قربانی جذابیتهای کاذب نکنیم + صوت
عباس سلیمی با تأکید بر ضرورت صیانت از حرمت و قداست کلام وحی گفت: نمیتوان به بهانه نزدیک شدن به ذائقه نسل جوان، هر شیوهای را برای جذابتر کردن تلاوت به کار گرفت و قرآن را قربانی جذابیتهای کاذب کرد.
ظهور پدیدهای که تلفیق، زیرصدا یا آهنگ یا به معنای دقیقتر، التقاط موسیقی با تلاوت را به همراه دارد، موضوعی است که امروزه نگرانی استادان و پیشکسوتان این عرصه را برانگیخته است.
یکی از توجیهاتی که عاملان این پدیده، آن را مجوزی برای انجام یا تداوم چنین رویکردی عنوان میکنند، نزدیک شدن به ذائقه و سلیقه مخاطبان امروزی، بهویژه نوجوانان و جوانان است. استدلال آنها این است که باید به هر طریق ممکن زمینه آشنایی بیشتر این گروه با قرآن و معارف دینی فراهم شود تا زندگی خود را براساس مؤلفهها و آموزههای قرآنی سامان دهند.
اما پرسش اینجاست که آیا برای تحقق چنین هدفی میتوان به هر تمهیدی متوسل شد، حتی اگر آن روش با برخی اصول و موازین همخوانی و سنخیتی نداشته باشد؟ و اساساً آیا چنین شیوهای توانسته است خواسته و مطالبه مورد نظر را برآورده کند؟ پیرامون این موضوع با عباس سلیمی، استاد پیشکسوت و خادمالقرآن، گفتوگویی انجام دادهایم که در ادامه میخوانید؛
افرادی که مرتکب چنین اعمالی میشوند باید مورد پیگرد قانونی قرار گیرند و نماینده مدعیالعموم نسبت به ارتکاب چنین عملی طرح دعوا کند. افراد خاطی باید احضار شوند و در پیشگاه قانون پاسخگو باشند و حتی متعهد شوند آثار و محصولات موهون خود را حذف کرده و از انتشار آنها جلوگیری کنند
ایکنا ـ مواردی شنیده شده البته فعلا معدود که قاری، تلاوت را با مظاهری از موسیقی تلفیق میکنند و مدعی هستند، این کار موجب جذابیت بیشتر تلاوت میشود. آیا این ادعا را تأیید میکنید؟
قطعاً خیر. سخن و توجیه این دسته از افراد در چنین مقولهای، از جمله مصادیق فرمایش امیرالمؤمنین علی(ع) است که فرمودند: «کَلِمَةُ حَقّ یُرَادُ بِهَا البَاطِلٌ»؛ یعنی سخن حقی است که معنای باطلی از آن اراده شده است.
این افراد باید دقت داشته باشند که هر آنچه براساس استنباط ذهنی آنان شکل میگیرد و به مرحله اجرا درمیآید، لزوماً درست و قابل قبول نیست. وضعیت روزگاری که در آن به سر میبریم، به گونهای است که برخی افراد نوآوری و خلاقیت را با بدعت اشتباه گرفتهاند، در حالی که این دو با یکدیگر متفاوتاند.
قرار نیست صرفاً به بهانه ایجاد جذابیت، در هر حوزهای دست به هر کاری بزنیم. این موضوع درباره سایر امور جاری در حوزههای مختلف، غیر از ساحت مقدس قرآن، نیز صدق میکند. اینکه با هر لطایفالحیلی به دنبال جذابیت باشیم، نیازمند ارزیابی است که این کار به چه قیمت و با چه مجوزی انجام میشود و آیا اساساً مبنای عقلی و استدلال فلسفی برای آن وجود دارد یا خیر.
بیشتر بخوانید:
فتوتیتر | تلاوت قرآن جایی برای افکتهای صوتی و موسیقی نیست
ایکنا ـ صحبت شما به عنوان یک پیشکسوت عرصه تلاوت با فرد یا افرادی که چنین کاری را با توجیه ایجاد جذابیت انجام میدهند چیست؟
پاسخ این است که بیش از هزار و چهارصد سال است قرآن، به عنوان آخرین کتاب آسمانی که راه و رسم زندگی بشری را نشان داده، نازل شده است. زمانی که این معجزه الهی بر قلب نورانی پیامبر اکرم(ص) نازل شد، حضرت محمد(ص) تنها یک نفر بودند، اما همین جذابیتهای معنوی موجود در قرآن سبب شد که طی چهارده قرن، پیروان ایشان از مرز دو میلیارد نفر فراتر بروند. اکنون باید پرسید آیا قرآن با چنین نیروی جاذبهای، باید در قالب کنسرت، موسیقی و جاز ارائه شود؟ این دیگر چه منطقی است.
چنین رویکردی نه پایه علمی و عقلانی دارد و نه با شرع و فرامین دینی منطبق است. ما حق نداریم درباره مسائلی که به اصول مسلم شریعت مربوط میشود و در میان آنها قرآن مقدسترین است، چنین نگاهی داشته باشیم. رسولالله(ص) فرمودند: «اَلْقُرآنُ اَفْضَلُ شَى دُونَ اللّهِ»؛ قرآن، پس از خدا، برترین و بهترین چیزهاست.
جامعه قرآنی نمیتواند و نباید در برابر چنین بدعتی سکوت اختیار کند. البته در گام نخست، با نجابت و خویشتنداری، نسبت به عواقب شوم رواج چنین پدیدهای هشدار و تذکر میدهد و آن را مصداق هتاکی به ساحت و قداست قرآن میداند و حتی در مقطعی آن را در رده هتاکی کشیش مسیحی به قرآن میپندارد؛ اما در صورت تداوم، باید اقدام جدی در برابر آن صورت گیرد. همینجا به همه کسانی که در این مسیر و با توجیه ناپخته ایجاد جذابیت برای مستمعان قرآن، بهویژه نوجوانان و جوانان، فعالیت میکنند، متذکر میشوم که حرمت و قداست قرآن را حفظ کنند
ایکنا ـ ظهور چنین پدیدههایی که خواسته یا ناخواسته ساحت مقدس قرآن را هدف قرار دادهاند، در محیطی عاری از هرگونه دستورالعمل و شیوه مشخص برای تبیین مواجهه شرعپسند با کتاب خدا شکل میگیرد. آیا چنین است؟
رسول خدا(ص) درباره قرائت قرآن دستورالعمل مشخصی دارند و ما حق نداریم دستورالعمل جدیدی وضع کنیم. ایشان فرمودند: «اقرءُ القرآن بالحان العرب و اصواتها»؛ قرآن را با الحان و نغمات عرب تلاوت کنید. در کجای چنین دستورالعملی گفته شده است که برای ایجاد جذابیت، موسیقی را نیز به تلاوت قرآن اضافه کنید؟
در جای دیگری نیز از ایشان نقلی با این مضمون وجود دارد که فرمودند «از این بیم دارم که شما دین خود را سبک بشمارید و قرآن را با ساز و آواز بخوانید.» بنابراین، با وجود چنین نهی صریحی، دیگر کسی نمیتواند و نباید به خود اجازه دهد با قرآن چنین رفتاری داشته باشد.
ایکنا ـ تکلیف در برابر چنین بدعتی، بهویژه از سوی جامعه قرآنی چیست؟
قویاً اعلام میکنیم که هیچ نیازی به انجام و تداوم این کار وجود ندارد و هرکس مرتکب آن شود، در مسیر انحرافی گام برداشته است. متأسفانه سکوتی که در برابر این ناهنجاری وجود دارد، مجال و فرصت لازم را فراهم کرده تا طیفهای بیشتری با عادیسازی آن، به این روند دامن بزنند و حتی رسانههای فراگیر نیز با ناپختگی در مسیر انتشار آن برآیند.
جامعه قرآنی نمیتواند و نباید در برابر چنین بدعتی سکوت اختیار کند. البته در گام نخست، با نجابت و خویشتنداری، نسبت به عواقب شوم رواج چنین پدیدهای هشدار و تذکر میدهد و آن را مصداق هتاکی به ساحت و قداست قرآن میداند و حتی در مقطعی آن را در رده هتاکی کشیش مسیحی به قرآن میپندارد؛ اما در صورت تداوم، باید اقدام جدی در برابر آن صورت گیرد. همینجا به همه کسانی که در این مسیر و با توجیه ناپخته ایجاد جذابیت برای مستمعان قرآن، بهویژه نوجوانان و جوانان، فعالیت میکنند، متذکر میشوم که حرمت و قداست قرآن را حفظ کنند.
با بررسی اجمالی تاریخ تلاوت به روشنی میتوان دریافت که قرائت قاریان بزرگ جهان اسلام فاقد موسیقی بوده، اما تأثیر مثبت خود را بر مخاطب گذاشته است. نمونه بارز آن، تلاوت مرحوم عبدالباسط در یکی از مجالس تلاوت در اوگانداست که بنا بر گزارشهای موجود، ۹۲ نفر در همان مجلس، تحت تأثیر صوت دلنشین وی به اسلام گرویدند.
ایکنا ـ در صحبتهایتان به نجابت و خویشتنداری جامعه قرآنی در برابر رواج چنین بدعتی اشاره کردید. به نظر شما در صورت تداوم این روند، چه اقدامی باید انجام شود؟
جامعه قرآنی نباید منتظر نظر مساعد مرجع یا شخصیت خاصی در برابر رواج چنین امری باشد. حفظ حرمت کلام وحی از اوجب واجبات است و در چنین شرایطی باید اقدام مقتضی قضایی درباره آن صورت گیرد.
اصلاً افرادی که مرتکب چنین اعمالی میشوند باید مورد پیگرد قانونی قرار گیرند و نماینده مدعیالعموم نسبت به ارتکاب چنین عملی طرح دعوا کند. افراد خاطی باید احضار شوند و در پیشگاه قانون پاسخگو باشند و حتی متعهد شوند آثار و محصولات موهون خود را حذف کرده و از انتشار آنها جلوگیری کنند.
در صورت تکرار نیز پروانه فعالیت استودیو یا شرکتهای صوتی که عامل یا معاون تولید چنین محصولاتی بودهاند، ولو برای چند ماه، باید به حالت تعلیق درآید. شخصاً در مقطعی که یکی از خوانندگان اقدام به قرائت قرآن با ساز و آواز کرده بود، علیه او طرح دعوا کردم و سرانجام حکم محکومیت این شخص که پنج سال حبس قطعی بود، از دادگاه دریافت کردم.
استاد معظم سردار عباس سلیمی دام عزه
سلام علیکم
سخنان حضرتعالی حکیمانه و دلسوزانه و واجب الاجراست. اما در برخي از نهادهاي بسيار مهم مانند وزارت آموزش و پرورش کار از این مراحل عبور كرده است و در وضعيت نامطلوبي قرار دارد.
وقتی در «کتاب درسی قرآن» سوره ها و آموزش خواندن جایش را به داستان هاي سرگرم كننده و اشعار تربيتي و آموزش احکام و نحوه وضو و آداب نماز می دهد.
متأسفانه این عمل بدون رعایت قوانین و مصوبات و انجام پژوهش هاي لازم و حتي بر خلاف منویات رهبر شهید انقلاب در حال انجام است.
امام شهيد ره در ۲۷ دیماه ۱۳۷۹ به سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی فرمودند: «باید تعلیم قرآن را در سه مقطع پیگیری کنیم، مقطع روخوانی، مقطع روانخوانی و مقطع مفاهیم قرآن؛ در مقطع روخوانی قرآن برای اینکه کودک و نوجوان قرآن را یاد بگیرد، هیچ ضرورتی وجود ندارد که شما داستانهای قرآنی را بیان کنید. این داستانها را بگذاریم برای کتابهای تاریخ و دینی تا دانشآموز در فراگیری قرآن متمرکز شود.»
پيشاپيش از پيگيري مجدانه حضرتعالي و ساير استادان صميمانه سپاسگزاري مي شود.
سلامتي و دوام توفيقات حضرتعالي را از خداي منان خواهانيم.