بازگشت مسجد به مرکز زندگی اجتماعی مردم در اولویت قرار دارد

به گزارش خبرنگار ایکنا از آذربایجان‌غربی، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین علی ملانوری، مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور، روز گذشته ۳۱ مردادماه در همایش «مسجد، کانون نشاط» اظهار کرد: مسجد، انقلاب اسلامی را ساخته و هشت سال دفاع مقدس را اداره کرده است و این مدت در تندباد حوادث، حافظ این نظام مقدس و الهی بود.

وی افزود: در جنگ ناجوانمردانه اخیر نیز از آغاز جنگ تا امروز که مردم عزیز ما در میدان حضور دارند، مسجد همچنان پناهگاه و سنگر اصلی مردم محسوب می‌شود. 

حجت‌الاسلام‌ ملانوری بیان کرد: امروز «مسجد‌محوری» و «محله‌محوری» به یک گفتمان مشترک میان مدیران و مسئولان کشور تبدیل شده و ریاست جمهوری، مسئولان فرهنگی و اجرایی کشور و به‌ویژه مقام معظم رهبری، بر اهمیت نقش مسجد در محلات تأکید داشته‌اند. 

وی ادامه داد: قرارگاه‌های مسجد‌محوری و محله‌محوری در کشور در حال فعالیت هستند و در استان‌ها و شهرها نیز ائمه جماعات و خادمان مساجد تلاش می‌کنند تا مسجد‌محوری را از یک شعار به واقعیتی عینی تبدیل کنند.

رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور تصریح کرد: هدف ما این است که مسجد را دوباره به مرکز زندگی اجتماعی مردم، محل ارتباط، تربیت، فعالیت فرهنگی و معنوی و پناهگاه مردم در مسائل مختلف تبدیل کنیم البته این کار، آغاز یک راه طولانی و دشوار است چراکه مساجد با آسیب‌ها و مشکلات مختلفی روبه‌رو هستند.

وی گفت: در حوزه زیرساختی و عمرانی، بسیاری از مساجد نیازمند تعمیر و تجهیز هستند و در حوزه اقتصادی نیز شرایط مساجد یکسان نیست، برخی مساجد از امکانات و ظرفیت‌های مناسبی برخوردارند، اما مساجد مناطق محروم، روستاها و مناطق حاشیه‌ای گاهی برای تأمین ابتدایی‌ترین هزینه‌های خود نیز با مشکل مواجه‌اند.

حجت‌الاسلام‌ ملانوری مطرح کرد: در حوزه نیروی انسانی و ساختار نهادی نیز مشکلاتی وجود دارد و تعداد قابل توجهی از مساجد امام جماعت ندارند و در بسیاری از مساجدی که امام جماعت دارند، ائمه جماعات به دلیل مسئولیت‌های متعدد نمی‌توانند تمام وقت خود را در مسجد سپری کنند.

وی افزود: باید مساجدی را که از امام جماعت، پایگاه بسیج، کانون فرهنگی و هنری و زیرساخت‌های لازم برخوردارند به الگوی فعالیت محله‌محور تبدیل کنیم به‌گونه‌ای که در شرایط عادی و حتی در شرایط بحران، بتوانند در حوزه آموزش، مشاوره، تربیت، امدادرسانی و رسیدگی به نیازمندان نقش‌آفرینی کنند.

رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور تصریح کرد: در کنار آن، سایر مساجد نیز باید از نظر زیرساخت، نیروی انسانی و پشتیبانی نهادی تقویت شوند تا بتوانیم مسئله مسجد‌محوری و بازگشت مسجد به جایگاه اصلی خود در زندگی اجتماعی مردم را محقق کنیم.

وی ادامه داد: اهمیت فعالیت قرارگاه ملی مسجد است که یک نعمت بزرگ برای کشور محسوب می‌شود و در این قرارگاه، ۶ مجموعه مهم مرتبط با اداره و مدیریت امور مسجد شامل شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان اوقاف و امور خیریه، سازمان بسیج و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

حجت‌الاسلام‌ ملانوری گفت: هم‌افزایی این مجموعه‌ها می‌تواند فصل جدیدی از رشد و توسعه معنوی و مادی مساجد را رقم بزند و براساس همین نگاه، باید توجه داشته باشیم که مدیر طبیعی مسجد، امام جماعت است و سایر دستگاه‌های امدادرسان و خدمات‌رسان نیز باید در خدمت مسجد قرار بگیرند تا مسجد بتواند نقش واقعی خود را در محله ایفا کند.

وی افزود: در داخل مسجد، دو مجموعه مهم می‌توانند بازوان توانمند امام جماعت باشند، نخست، شجره طیبه بسیج و پایگاه‌های مقاومت بسیج است که مسئولیت بخش مهمی از فعالیت‌ها و کنش‌های داوطلبانه مسجد و محله را برعهده دارد و دوم، کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد هستند که مخاطب اصلی آن‌ها کودکان و نوجوانان‌اند و در حوزه‌هایی همچون فرهنگ، هنر، رسانه، کتاب و کتابخوانی، فعالیت‌های قرآنی، سرود، نمایش و تولیدات رسانه‌ای فعالیت می‌کنند.

رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور تصریح کرد: امروز حدود ۲۸ هزار و ۳۰۰ کانون فرهنگی و هنری در سراسر کشور فعالیت دارند و حدود ۱۲ هزار کتابخانه مسجدی با مخازن باز یا بسته در مساجد فعال است و بیش از پنج هزار گروه نمایشی و بیش از پنج هزار گروه سرود در کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد فعالیت می‌کنند و در حوزه رسانه نیز طرح ثبت‌نام، ساماندهی و آموزش ۱۰ هزار انسان‌رسانه مسجدی در حال اجراست تا این افراد بتوانند نقش خبرنگار و روایتگر فعالیت‌های مسجد را ایفا کنند.

محله‌محوری؛ فرصتی برای هم‌افزایی مردم و مسئولان

رضا رحمانی، استاندار آذربایجان‌غربی نیز در این همایش با اشاره به اهمیت اجرای طرح محله‌محوری اظهار کرد: طرح محله‌محوری فرصتی ارزشمند برای هم‌افزایی میان مردم، مسئولان و مجموعه‌های فعال در محلات است تا مسائل و مشکلات به‌درستی شناسایی و برای رفع آنها راهکارهای عملی ارائه و اجرا شود.

 وی افزود: استفاده از ظرفیت‌های مردمی و محلی می‌تواند روند حل مشکلات را تسریع کرده و زمینه مشارکت بیشتر مردم در اداره امور محلات را فراهم کند.

رحمانی با اشاره به اینکه مساجد از مهم‌ترین ظرفیت‌های اجتماعی محلات به‌شمار می‌روند، بیان کرد: باید نگاه ما به مسجد تغییر کند و مسجد تنها به محل برگزاری نماز و مناسبت‌های مذهبی محدود نشود، بلکه در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و حل مسائل مردم نیز نقش‌آفرینی کند.

وی ادامه داد: مسجد باید در متن زندگی مردم و در کنار آنها برای رفع مشکلات محله حضور فعال داشته باشد زیرا از گذشته پناهگاه مردم و محل رجوع آنان برای حل مسائل و مشکلات بوده و باید این اعتماد و احساس در جامعه دوباره تقویت شود و مردم باید احساس کنند اگر با مشکلی مواجه شدند، می‌توانند به مسجد مراجعه کرده و از ظرفیت امام جماعت، هیئت امنا، بسیج، کانون‌های فرهنگی و دیگر مجموعه‌های فعال در مسجد برای حل مسئله خود بهره بگیرند.

استاندار آذربایجان‌غربی با تأکید بر ضرورت مشارکت همگانی در حل مسائل محلات تصریح کرد: زمانی می‌توانیم مشکلات محلات را به شکل مؤثر برطرف کنیم که همه افراد، چه مسئولان و چه مردم، خود را در برابر مسائل جامعه مسئول بدانند و اگر احساس مسئولیت و مشارکت عمومی شکل بگیرد، بسیاری از مشکلات با استفاده از ظرفیت‌های موجود و همکاری مردم و مسئولان قابل حل خواهد بود و نیازی نیست همه امور تنها از سوی دستگاه‌های دولتی پیگیری شود.

وی با بیان اینکه دولت به تنهایی قادر به حل همه مشکلات جامعه نیست، گفت: ظرفیت اصلی برای حل بسیاری از مسائل در خود مردم و محلات وجود دارد، باید زمینه حضور و مشارکت مردم فراهم شود و دستگاه‌های اجرایی نیز در کنار آنان قرار گیرند و استفاده از ظرفیت گروه‌های مردمی، مساجد، نخبگان، معتمدان و مجموعه‌های فعال محلی می‌تواند به شکل‌گیری یک مدیریت مشارکتی و مؤثر در محلات کمک کند.

رحمانی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی دقیق و نتیجه‌محوری در فعالیت‌های مساجد مطرح کرد: فعالیت‌های مسجد باید هدفمند، مسئله‌محور و مبتنی بر نیازهای واقعی محله باشد و صرف برگزاری برنامه کافی نیست؛ بلکه باید مشخص شود هر برنامه چه مسئله‌ای را حل می‌کند و چه نتیجه‌ای برای مردم به همراه دارد و افراد فعال در مسجد باید با برنامه مشخص و تقسیم کار مناسب برای رفع مشکلات محله پای کار باشند.

وی در ادامه با تأکید بر اهمیت فعالیت‌های فرهنگی افزود: امروز دشمن تلاش می‌کند با ایجاد ناامیدی در میان جوانان و القای ناکارآمدی، سرمایه اجتماعی جامعه را تضعیف کند در چنین شرایطی، تقویت امید، نشاط اجتماعی و اعتماد عمومی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و مساجد می‌توانند با اجرای برنامه‌های فرهنگی، تربیتی و اجتماعی، نقش مؤثری در مقابله با این جریان ایفا کنند.

رحمانی با اشاره به نقش مساجد در تحولات اجتماعی و به‌ویژه شرایط اخیر اضافه کرد: مساجد در جنگ اخیر نیز نشان دادند که همچنان از ظرفیت بالایی برای سازماندهی، همدلی و پشتیبانی مردمی برخوردارند و این ظرفیت نباید تنها در شرایط بحرانی مورد استفاده قرار گیرد، بلکه باید در تمام عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و خدمت‌رسانی به مردم فعال باشد و به‌صورت مستمر تقویت شود.

وی ادامه داد: ظرفیت مسجد باید از یک ظرفیت عبادی فراتر رفته و به یک ظرفیت اجتماعی مؤثر برای حل مسائل مردم و محلات تبدیل شود و مسجد می‌تواند محور همدلی، مشارکت، خدمت‌رسانی و حل مسائل محله باشد و با همراهی مردم و مسئولان، زمینه تحقق محله‌ای پویا، بانشاط و مسئله‌محور را فراهم کند.

ضرورت نوآوری در فعالیت‌های کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد

محسن رضایی، مسئول مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد آذربایجان‌غربی نیز در این همایش اظهار کرد: مساجد نباید تنها به مکان‌های عبادتی محدود شوند، بلکه باید به‌عنوان مراکز جامع تربیتی و اجتماعی، قلب تپنده محله‌ها باشند و مسجد زمانی شکوه واقعی خود را بازمی‌یابد که در کنار نماز و ذکر، به دغدغه‌های مردم گوش دهد و محیطی پویا برای رشد معنوی و اجتماعی جامعه فراهم کند.

وی افزود: کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد نیز بازوی اجرایی و خلاق این مسیر هستند که این کانون‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری و فرهنگی، می‌توانند مفاهیم عمیق دینی و انقلابی را با زبانی تازه و جذاب به گوش نسل جدید برسانند و پل ارتباطی مستحکمی میان آموزه‌های وحیانی و نیازهای روز جامعه ایجاد کنند.

رضایی بیان کرد: تقویت کانون‌ها و حمایت از فعالیت‌های نوآورانه در محیط مسجد، ضرورتی انکارناپذیر است و هدف ما که با ایجاد فضای صمیمی و پویا، مسجد را به کانون جذب جوانان تبدیل کنیم تا آن‌ها در کنار عبادت، فرصتی برای شکوفایی استعدادهای خود بیابند و با نگاهی امیدوارانه به آینده، در مسیر خدمت به دین و وطن گام بردارند.

وی ادامه داد: در مورد برگزاری این مراسم، تالار وحدت به‌عنوان میزبان انتخاب شد تا ستاد کانون‌های مساجد آذربایجان‌غربی، با هماهنگی مرکز رسیدگی به مساجد و سپاه ارومیه، مدیریت این امر خطیر را بر عهده بگیرند و دلیل انتخاب این مکان، برگزاری مراسم رونمایی از سرود نمایش «روایت انقلاب» بود که نیازمند فضای سالن بود و امکان برگزاری آن در مصلی یا مساجد مانند سال‌های گذشته فراهم نبود.

مسئول مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد آذربایجان‌غربی تصریح کرد: استاندار تأکید کردند در دهه منتهی به هفته دولت، نمایشگاهی از دستاوردهای صنایع دستی و مشاغل خانگی در پیرامون تالار برگزار شود و هدف از این اقدام حمایت از شرکت‌کنندگان و دستاوردهای آن‌هاست.

وی در پایان گفت: باید همواره به یاد داشته باشیم که پیشوای شهید ما فرمودند: «پذیرای جوانان و نوجوانان باشید با روی باز و زبانی گشاده، تا آبادانی مسجد را به چشم ببینید».