مبلغان دینی به الگوی تبلیغی پیامبر (ص) بازگردند

به گزارش خبرنگار ایکنا از کرمانشاه حجت‌الاسلام والمسلمین محمد میرزامحمدی استاد حوزه و دانشگاه قم در نشست هم‌اندیشی وعاظ و مبلغین استان کرمانشاه که به همت بنیاد مهدویت استان امروز ۱۸ آبان‌ماه در دفتر امام جمعه کرمانشاه برگزار شد، با اشاره به جایگاه امر تبلیغ در معارف اسلامی اظهار کرد: در قرآن کریم بیش از ۴۰۰ آیه در توصیف پیامبر اکرم (ص) آمده است و مهم‌ترین شأن رسالت ۲۳ ساله نبوی در قرآن و سیره معصومین، شأن تبلیغی حضرت است که در دو محور بنیادین و توأم با یکدیگر یعنی «معرفی قرآن» و «معرفی و تثبیت امامت» خلاصه می‌شود.

وی با اشاره به وظایف پیامبر اسلام (ص) در حوزه قرآن کریم افزود: رسالت نبی مکرم اسلام (ص) در حوزه قرآن شامل سه محور اساسی «قرائت آیات»، «تعلیم کتاب و حکمت» و «تبیین و تفسیر وحی الهی» بود؛ آیاتی که هم به صورت دفعی و هم به فراخور ظرفیت‌سازی امت و حوادث زمان، به شکل تدریجی بر مردم قرائت و تبیین می‌شد تا معارف الهی به درستی در جامعه استقرار یابد.

استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر لزوم انطباق شیوه‌های تبلیغی مبلغان با الگوی قرآنی تصریح کرد: مراحل تبلیغی پیامبر اکرم (ص) بر اساس آیات قرآن در چهار گام دقیق تعریف شده است؛ نخست توجه به خانواده بر اساس آیه «وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ»، دوم تبلیغ در میان بستگان و خویشاوندان بر مبنای «وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»، سوم تبلیغ در سطح شهر و موطن با محوریت آیه «لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَىٰ وَمَنْ حَوْلَهَا» و در نهایت تبلیغ جهانی با تمسک به «وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ». یکی از آسیب‌های جریان تبلیغی کنونی غفلت از اولویت‌بندی این مراحل و نادیده گرفتن کانون خانواده و بستگان است.

میرزامحمدی در ادامه بیان کرد: غفلت از بستگان و رها کردن فامیل، فرصت‌های عظیم هدایت را از بین می‌برد؛ چراکه خویشاوندان بهترین بستر برای شکل‌گیری تشکل‌های خرد دینی، رفع شبهات و ایجاد جریان‌های حمایتی اجتماعی نظیر صندوق‌های قرض‌الحسنه و هیئات خانگی هستند و مبلغان می‌توانند از پایگاه خانوادگی به عنوان مؤثرترین سنگر تبلیغی بهره بگیرند.

وی به ضرورت انس عمیق منبری‌ها و مبلغان با آیات الهی اشاره کرد و گفت: خطیب و منبری که مأنوس با قرآن نباشد و محتوای کلام خود را از سرچشمه وحی نگیرد، در هدایت جامعه و به‌ویژه نسل دانشگاهی و نخبگانی توفیق چندانی نخواهد داشت. تسلط بر حفظ موضوعی آیات و پژوهش عمیق قرآنی، منبع پایان‌ناپذیری برای تولید محتوای تبلیغی اثرگذار است.

این استاد حوزه و دانشگاه، دومین مأموریت بنیادین نبوت را تثبیت امامت خواند و اظهار داشت: پیامبر اعظم از نخستین شب دعوت علنی خویش در «یوم‌الدار»، بحث توحید، نبوت و وصایت امیرالمؤمنین علی (ع) را هم‌ردیف و توأم مطرح کردند و اطاعت از جانشین خود را واجب شمردند؛ این امر نشان‌دهنده آن است که امامت، رکنی اساسی، تبیینی و جدایی‌ناپذیر از رسالت الهی است و جایگاهی صرفاً تشریفاتی نیست.

میرزامحمدی حل بسیاری از گره‌های تبلیغی و خرافه‌زدایی را در گرو شناخت امامت دانست و یادآور شد: برای پاسخگویی به شبهات فکری، اعتقادی و مسائل روز جامعه، نیازمند یک دوره تخصصی امام‌شناسی هستیم؛ قرآن و عترت در حدیث شریف ثقلین پیوند ناگسستنی دارند و اگر معارف بر مدار امامت تبیین نشود، دچار انحراف و سردرگمی در تحلیل مبانی دینی و تاریخی خواهیم شد.

وی با انتقاد از مهجوریت ادعیه و زیارات در منابر افزود: ادعیه مأثوره و زیاراتی چون زیارت مطلقه، مخزن عمیق معارف امامت و عالی‌ترین بستر برای تفسیر مفاهیم قرآنی نظیر سوره قدر و مقدرات امور هستند. در ایام پرفضیلتی چون ماه مبارک رمضان، پرداختن به شرح ادعیه و پیوند دادن مردم با این گنجینه‌ها نباید مورد غفلت مبلغان قرار گیرد.

استاد حوزه علمیه قم واقعه غدیر و جایگاه اهل‌بیت را محور وحدت امت اسلامی برشمرد و تأکید کرد: تبیین دقیق و منطقی جایگاه امامت و پیام غدیر خم، نه‌تنها عامل تفرقه نیست، بلکه بر اساس خطبه‌های حضرت صدیقه طاهره (س)، امامت ریسمان اتصال و مایه‌ ایمنی جامعه اسلامی از تشتت، اختلاف و آسیب‌های ساختاری است.

میرزامحمدی با هشدار نسبت به پیامدهای جدایی علم تاریخ از کلام و مبانی اعتقادی گفت: پژوهش‌های تاریخی زمانی که از مبانی امامت و کلام اصیل شیعی تهی شوند، بستری برای ایجاد تشکیک در مسلمات تاریخ اسلام و فضائل اهل‌بیت پدید می‌آورند؛ از این رو مبلغان و اساتید حوزوی باید با تسلط کامل بر علوم کلامی، مانع از نفوذ دیدگاه‌های انحرافی به فضای علمی و عمومی شوند.

وی جایگاه تبلیغ و رسالت منبر را شأن اصیل حوزه‌های علمیه دانست و تصریح کرد: نباید شأن تبلیغ و رسالت پیام‌رسانی دین در حوزه‌ها فرعی یا کم‌ارزش شمرده شود. شأن تبلیغ بالاترین وظیفه رسالت نبوی است و مبلغ دینی در کنار تهذیب و پژوهش، باید افتخار خود را تبیین کلام وحی و روضه‌خوانی آل‌الله بداند.

این استاد حوزه و دانشگاه در پایان با تأکید بر لزوم مجهز شدن مبلغان به دو عنصر «علم» و «حلم» در مواجهه با شبهات یادآور شد: طلاب و مبلغان دینی در حضور تبلیغی خود در محیط‌های دانشگاهی و جوانان، باید با توانمندی علمی بالا و سعه‌صدر و حلم علوی حاضر شوند؛ چراکه پاسخگویی به پرسش‌های بدون مرز نسل جدید، نیازمند متانت اخلاقی، قدرت تبیین منطقی و از خودگذشتگی در میدان گفت‌وگو است.