افزايش معروف‌ها و كاهش منكرات؛ از مهم‌ترين رسالت‌های روانشناسی اسلامی

گروه سلامت: يك استاد دانشگاه با اشاره به وظايف روانشناسان برای سازگاری رفتارهای مردم با جوامع آنها، افزود: مهم‌ترين رسالت روانشناسی اسلامی در جامعه، افزايش معروف‌ها و كاهش منكرات به منظور نزديك شدن به معنا و جايگاه واقعی جامعه اسلامی است.

عليرضا آقايوسفی، استاديار دانشگاه پيام نور قم در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) با اشاره به اينكه امروزه عبارت روانشناسی اسلامی با معانی متفاوت مورد توجه قرار می‌گيرد، افزود: اگر در يك معنا به دنبال اسلامی كردن روانشناسی باشيم معنايی غلط است زيرا روانشناسی علمی است كه می‌خواهد قوانين هستی را در مورد رفتارهای انسان كشف كند و بنابراين اسلامی كردن آن معنا ندارد و اينها همه قوانينی است كه خداوند آنها را بر رفتار بندگان حاكم كرده است و انسان فقط آنها را كشف می‌كند.

وی با اشاره به معنای ديگری كه ممكن است از روانشناسی اسلامی به ذهن متبادر شود، گفت: بررسی روانشناسی از ديدگاه انديشمندان اسلامی بعد ديگری است كه به عنوان روانشناسی اسلامی مورد توجه برخی قرار گرفته و اين امر قابل بررسی خواهد بود كه از اين منظر نظريات مختلف روانشناسان جهان اسلام مورد بررسی قرار می‌گيرد.

آقايوسفی با اشاره به شكل سومی از روانشناسی اسلامی كه قابليت بررسی دارد، افزود: در اين بعد روانشناس اسلامی در كنار ساير ديدگاه‌ها با روی آورد فلسفه اسلامی به رويدادها نگاه می‌كند و البته برای بررسی ضرورت كاربردی كردن روانشناسی اسلامی بستگی دارد روانشناسی اسلامی را در كداميك از اين معانی مورد نظر قرار دهيم زيرا برخی از اين معانی و ابعاد درست و برخی نادرست هستند.

وی با اشاره به اينكه به‌كارگيری روانشناسی اسلامی در برخی از اين معانی درست و در برخی نادرست است، گفت: اگر بخواهيم آموخته‌های دينی كه با جنبه‌های روانشناختی تطابق دارد را عملی كنيم برنامه‌های مشخصی دارد و راهكارهايی برای عملياتی شدن آنا بايد در بعد روانشناسی تعريف شود در نتيجه برای مشخص شدن ضرورت كاربردی شدن روانشناسی اسلامی لازم است مشخص شود روانشناسی اسلامی از كداميك از اين ابعاد بيشتر مورد نظر است.

آقا يوسفی در پاسخ به ضرورت كاربردی كردن روانشناسی اسلامی در تعريف و بعد سوم آن يعنی نگرش به رويدادها با روی آورد فلسفی اسلامی، گفت: جامعه ما اسلامی است ولی قوانين بنيادين حاكم بر رفتار تغيير نمی‌كند زيرا قوانين حاكم بر رفتارها كه در روانشناسی مورد بررسی و توجه قرار می‌گيرد در تمام جوامع يكسان است و در همه جای دنيا اينگونه قوانين يكسان هستند.

وی افزود: امكان ندارد شما بتوانيد به يك انسان توهين كنيد و اين عمل، هيچ‌گونه پيامدی نداشته باشد اين رفتار همه جا يك گونه جواب و عكس‌العمل به دنبال دارد.

آقايوسفی ادامه داد: اينكه انسان‌ها را چگونه خداجو پرورش دهيم و چگونه رفتارهای اسلامی را در آنها گسترش دهيم بحثی است كه می‌توان مفصل در مورد آن توضيح و در اين زمينه كاربردی كردن روانشناسی را مورد بررسی قرار داد.

وی با تاييد نياز به شيوه‌هايی برای كاربردی كردن روانشناسی بر اساس آموزه‌های اخلاقی اسلامی، گفت: درست است كه روانشناسی غربی همچون روانشناسی فرويد، فاقد اخلاقيات است اما هر كس از يك زاويه به جامعه نگاه می‌كند و نبايد انتظار داشت همه از يك ديدگاه به موضوعات مختلف نگاه كنند.

آقا يوسفی افزود: افراد از ابعاد مختلف به موضوعات نگاه می‌كنند به طوری كه روانشناسان اسلامی از يك ديدگاه به رفتارها نگاه می‌كنند اما اصل قانون رفتار تفاوت ماهوی نمی‌كند و فقط نوع نگاه‌ها و نگرش‌ها تغيير می‌كند.

وی با اشاره به ضرورت كاربردی كردن روانشناسی اسلامی در مواردی كه به دنبال گسترش رفتارهای دينی در جامعه هستيم، گفت: اگر به دنبال آن هستيم كه بخش‌هايی از رفتار كه منجر به رفتارهای دينی در جامعه گسترش يابد بايد ياد بگيريم كه چگونه با كمك ابزاری با عنوان روانشناسی جامعه به معنای واقعی كلمه اسلامی شود.

آقايوسفی با اشاره به اينكه افزايش معروف‌ها و كاهش منكرات در جامعه به منظور نزديك شدن به جامعه اسلامی در معنای واقعی كلمه مهم‌ترين رسالت روانشناسی اسلامی در جامعه است، افزود: اگر به دنبال تحقق اين امر در جامعه اسلامی باشيم اين مهم‌ترين بنای اخلاقی است كه روانشناسی اسلامی می تواند آن ر ا بنيان نهد و در اين مورد نيز يافته‌های روانشناسی به شدت می‌تواند به ما كمك كند.

وی با اشاره به اينكه وظيفه روانشناس كمك به مردم برای سازگاری رفتارهای آنها در جوامعی كه در آن زندگی می‌كنند است، افزود: روانشناسی اسلامی به مردم كمك می‌كند رفتارهای خود را با اصول اسلامی تطبيق دهند بنابراين بسيار طبيعی است كه قوانين روانشناسی می‌تواند به روانشناسان اسلامی نيز كمك كند كه مسلمانان رفتارهای سازگار با جوامع اسلامی داشته باشند.

آقايوسفی با اشاره به معنای روانشناسی اسلامی از ديدگاه خود، اظهار كرد: روانشناسی اسلامی در كنار ساير ديدگاه‌هايی كه در روانشناسی وجود دارد می‌تواند با وارد كردن فلسفه اسلامی

به روانشناسی پژوهش‌های آزمايشی روانشناسی را از زاويه فلسفه اسلامی محقق كند و به عنوان يك ديدگاه در كنار ساير پارادايم‌ها قرار گيرد.

وی تاكيد كرد: قوانين روانشناسی می‌تواند به روانشناسان اسلامی نيز كمك كند كه برای سازگاری رفتارهای مسلمانان با آنچه از جامعه اسلامی انتظار می‌رود تلاش كنند و به اين صورت امكان دستيابی و رسيدن به جامعه اسلامی با ويژگی‌های مورد انتظار از آن محقق می‌شود.