ظرفيت خالی كاروانهای حج و استطاعتی كه از دست میرود
با آغاز ثبت نام حج تمتع سال 92، برخلاف سالهای گذشته شاهد استقبال كمتر دارندگان فيشهای حج بوديم، مشكلی كه يقيناً به دليل كاهش توان مالی مردم و افزايش چندين برابری هزينههای حج رخ داده است.
گروه اجتماعی: با آغاز ثبت نام حج تمتع سال 92، برخلاف سالهای گذشته شاهد استقبال كمتر دارندگان فيشهای حج بوديم، مشكلی كه يقيناً به دليل كاهش توان مالی مردم و افزايش چندين برابری هزينههای حج رخ داده است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) با گذشت بيش از يك هفته از آغاز ثبتنام حج تمتع در كاروانها هنوز هم به راحتی میتوان ظرفيت خالی برای ثبتنام يافت و اين اتفاق رخدادی كمنظير و حتی میتوان گفت بینظير در تاريخ ثبتنامهای حج تمتع است.
اين مسئله در حالی رخ میدهد كه به دليل ظرفيت كم ايران در حج تمتع (ساليانه حدود 73 تا 75 هزار نفر كه البته در سالهای قبل با دريافت سهميه اضافه به 90 تا 100 هزار نفر میرسيد) و انتظار بسيار طولانی بيش از يك ميليون و 300 هزار نفر (در حال حاضر) برای اعزام به حج، در سالهای گذشته به محض اعلام ثبت نام، به سرعت ظرفيت كاروانها تكميل میشد.
اشتياق برای انجام اعمال حج در ايران بسيار فراگير است اما استطاعت مالی مسئلهای اساسی در تحقق وجوب حج است؛ بنابراين فقط افرادی بايد اقدام به ثبت نام كنند كه از استطاعت مالی لازم برخوردار باشند و به نظر میرسد اين استطاعت در سالهای گذشته راحتتر به دست میآمد و بر همين اساس بسياری از افراد با مستطيع دانستن خود به ثبت نام و دريافت فيش حج اقدام كردند.
پس اكنون چه شده است كه پس از اعلام زمان ثبت نام در كاروانها در كشوری 75 ميليونی هنوز حدود 60 هزار مستطيع مالی يافت نشده است كه برای انجام اعمال حج در كاروانها ثبت نام كنند؟
| بسياری از افراد دارای فيش حج كه در سالهای قبل خود را مستطی میدانستند اكنون استطاعت مالی خود را از دست دادهاند |
مسئله بسيار تأسف بار اين است: بسياری از افراد دارای فيش حج كه در سالهای قبل خود را مستطيع میدانستند اكنون استطاعت مالی خود را از دست دادهاند. يعنی كسی كه در سالهای گذشته با داشتن نقدينگی حدود پنج تا 10 ميليون تومان خود را از نظر مالی برای انجام حج تمتع توانا میديد، اكنون به دليل شرايط اقتصادی موجود نه تنها بخشی از ثروت خود را از دست داده است بلكه مجبور است 15 تا 30 ميليون تومان نقدينگی برای انجام هزينههای اصلی و فرعی حج اختصاص دهد.
البته بايد اين مسئله را نيز در نظر گرفت كه اكثر افراد معمولاً برای خود، همسر و يا پدر و مادرشان فيش تهيه كردهاند و طبعا هزينهها نيز به نسبت افزايش تعداد رشد قابل توجهی پيدا میكند.
در حال حاضر برای ثبت نام در كاروانهای حج تمتع برای هر فرد هزينهای بالغ بر 10 تا 13 ميليون تومان بايد پرداخت شود و يقيناً هزينههای مربوط به وليمه و سوغات و ساير هزينههای سفر نيز به آن اضافه میشود.
اما نكته جالبتر اينكه همين اكنون نيز افراد مستطيع و يا تازه به استطاعت رسيده زيادی در كشور وجود دارند كه فيش حج ندارند! و با توجه به اينكه ديگر ثبت نامی برای حج تمتع صورت نمیگيرد و به نظر هم نمیرسد طی سالهای آينده نيز ثبت نام جديدی برای دريافت فيش حج داشته باشيم، بنابراين اين افراد يا بايد دست به دامان دلالان فيشهای حج شوند و با هزينههايی به مراتب گزاف (چيزی حدود 20 تا 40 ميليون تومان) به خريد فيش آزاد اقدام كنند(البته به قول صاحب يكی از آژانسهای زيارتی حتماً هم مراقب باشند كه كلاه سرشان نرود) و يا به طور كلی بیخيال انجام حجی شوند كه بر آنها واجب شده است.
و همه اين مشكلات فقط به يك دليل مشخص صورت گرفته و آن هم غلط بودن سياستهای وديعهگذاری و ثبتنام حج تمتع در ايران است. آنچه در اسلام مسلم است اين است كه در صورت داشتن استطاعت بايد حج تمتع به جای آورد اما چه كسی میتواند تضمين دهد كه افراد طی 20 سال انتظار برای رسيدن نوبت حج، همچنان استطاعت مالی خود را حفظ خواهند كرد؟
از سوی ديگر تكليف شرعی افرادی كه تازه به استطاعت مالی میرسند چيست؟ نكته تأسفبارتر اينكه همين مشكل عليرغم داشتن تجربه مسلم منفی در حج تمتع، برای عمره مفرده نيز خلق شد. البته وجوب استطاعت مالی برای عمره مفرده در اسلام مطرح نيست اما قدر مسلم برای انجام عمره مفرده نيز بايد شرايط مالی قابل قبولی داشت تا بتوان از پس هزينههای آن برآمد و اكنون حدود هفت ميليون نفر در انتظار اعلام اولويت برای انجام عمره مفرده هستند اما آيا در زمان ثبت نام عمره نيز با همين مشكل استقبال كم دارندگان فيشهای عمره به دليل كاهش توان مالی آنها روبه رو خواهيم بود؟
مسئولان سازمان حج و زيارت از تلاش برای دريافت ارز مرجع برای زائران با هدف كاهش هزينههای سفرهای زيارتی سخن میگويند؟ اما آيا از نظر شرعی درست است كه ارزی را كه میتوان به مواد ضروری و دارو اختصاص داد به زائرانی اختصاص دهيم كه يكی از شروط وجوب اعمالشان داشتن تمكن مالی است؟
مسئولان كنونی سازمان حج و زيارت وارث مشكلاتی هستند كه در نتيجه سياستهای اشتباه مسئولان پيشين به وجود آمده است و به نظر میرسد تنها چاره كنونی اعلام اولويتهای بيشتر است تا در ميان تعداد زياد افرادی كه اولويت انها اعلام میشود، افراد دارای استطاعت بتوانند اقدام به ثبت نام كنند، البته از نظر فرهنگی نيز میتوان با ايجاد آگاهی عمومی و تغيير در نگرش مردم به سوغات و وليمه هزينههای سفرهای زيارتی را تا حدودی كاهش داد.
