ضرورت ارزيابی انتقادی نمادهای شهری براساس اهداف و معيارهای راهبردی

گروه هنر: مدرس دانشگاه تهران در همايش علمی دوسالانه ديوارنگاری به ضرورت ارزيابی انتقادی نمادها براساس اهداف و معيارهای راهبردی اشاره كرد و همكاری هنرمندان با طراحان شهری در استفاده از نمادهای شهری را خواستار شد.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، اولين نشست تخصصی عملی دومين دوسالانه ديوارنگاری به همت سازمان زيباسازی شهرداری تهران، با هدف برخورداری از نظر كارشناسان و محققان برای تقويت بنيان علمی و نظری، آسيب‌شناسی و يافتن راه‌كارهای فنی، اجرايی، علمی و نظری در زمينه ديوارنگاری شهری، روز گذشته 24 ارديبهشت در سالن استاد جليل شهناز در خانه هنرمندان ايران برگزار شد.

سيدمحمد فدوی، دبير علمی همايش، طی سخنانی در آغاز اين همايش از چاپ كتاب نخستين دوسالانه ديوارنگاری خبر داد و اظهار كرد: اين كتاب پس از يك سال دوندگی با كمك سازمان زيباسازی شهرداری تهران منتشر شد. اين كتاب در 215 صفحه مملو از آثار هنری ايرانی و خارجی و شروع بسيار خوبی در زمينه پژوهش در حوزه ديوارنگاری است. بيانات و نقد اساتيد صاحب‌نام در كتاب می‌تواند برای آيندگان مورد استفاده قرار گيرد.

وی گفت: آيدين آغداشلو در سخنرانی خود در دوسالانه گذشته، كه در اين كتاب مكتوب شده، گفته است: «نقاشی ديواری يك مسئله تفننی نيست، اگر بدنه بيرونی يك مسجد و يا كتيبه‌ها آراسته نشود نقض غرض شده است، اين كتيبه‌ها خاطره قومی هستند، در اينجا الزام‌هايی وجود دارد كه اين الزام‌ها براساس سليقه و عقيده و يا رسم روز بوجود نمی‌آيد بلكه اين الزام‌ها برای پيوند دادن آن روح و يا آن گذشته فرهنگی به اكنون است، و اين كار حركتی جدی و بسيار مهم است و نبايد به آن به سادگی طرف شد».

فدوی عنوان كرد: آغداشلو در جايی ديگر گفته است «اسناد و آثار بيان‌گر اين حقيقت است كه در طول 60 سال گذشته سليقه قومی ما ايرانی‌ها تنزل پيدا كرده و بايد كسی فكری بكند» وی با نگاهی انتقادی بر اين باور است كه بايد يك اتاق فكر هوشمند مديريت كلی جريان ديوارنگاری را زير نظر داشه باشد تا هر اثری بر ديوارها نقش نبندد.

وی در ادامه سخنان خود به معرفی مقاله‌های منتشر شده در كتاب نخستين دوسالانه ديوارنگاری پرداخت و اظهار كرد: اساتيد مختلف در رشته‌های متفاوت نقاشی، تصويرگری، معماری و ... به ارائه نظر پرداختند كه از آن ميان می‌توان به آيدين آغداشلو، فرشيد مثقالی، عبدالمجيد حسينی‌راد، ايرج اسكندری، محمدعلی بنی‌اسدی، سعيد حقير اشاره كرد.

فدوی تصريح كرد: همچنين در بخش رقابتی مقاله‌نويسی پژوهشگرانی چون رضا توكلی، سيدمحسن مهدوی‌نژاد، مهين قضائيان، مهدی حقيقت‌بين، منصور مهرگان، اصغر فهيم، شادی داوريان، آزاده عظيمی، امين فرج مولايی و صفيه حاتمی برگزيده شده و اثر آنها در كتاب چاپ شده است.

وی در ادامه عنوان كرد: اين كتاب، سند ارزشمندی در اين حوزه است، در دومين دوسالانه ديوانگاری من سعی كردم از اساتيدی دعوت كنم كه نظرات آنها مكمل نظرات موجود در اين كتاب باشد و نظرات متفاوتی ارائه شود.

وی در پايان از برنامه‌ روز‌های دوم و سوم بخش همايش علمی دومين دوسالانه ديوارنگاری خبر داد و گفت: در روز دوم، 25 ارديبهشت‌ماه، از ساعت 17 تا 19.30 به ترتيب عبدالمجيد شريف‌زاده با موضوع «آجركاری و نقش آن در ديوارنگاری‌های معاصر»، عليرضا نوروزی‌طلب با موضوع «اصول و مبادی و مبانی نظری نقاشی ديواری» و مسعود كوثری با موضوع، «گرافيتی: نوشتن بر ديوار، نوشتن بر شهر» سخنرانی خواهند كرد.

در آخرين روز همايش علمی؛ پنجشنبه 26 ارديبهشت، به ترتيب غلامرضا حقيقت نائينی، مهناز اشرفی، رضا شكوری و آرزو منشی‌زاده درباره ديوارنگاری و نقش آن در ارتقاء كيفيت فضاهای عمومی شهری و نفوذپذيری ادراكی عامل تعيين كننده در طراحی نماهای خام شهری، از ساعت 17 تا 18.30 سخنرانی خواهند كرد.

در اين روز ميزگردی با موضوع «ديوارنگاری» با حضور عبدالمجيد حسينی‌راد، رضا بابازاده مقدم، بابك رضايی، مديركل رابط سازمان زيباسازی با كليه مناطق تهران، از ساعت 18:45 تا 19:30 برگزار خواهد شد.

در ادامه اين سخنرانی سيدحسين بحرينی، مدرس دانشگاه تهران با رويكرد انتقادی نسبت به آرايه‌های شهری به ارائه مبحثی با موضوع «نماد، معنی و شهر» پرداخت. وی در سخنان خود گفت: نمادها در فضای شهری حاوی مقدار زيادی محتوا از نوع مثبت و يا منفی هستند، محيط معنادار ما نقض پراهميتی در زندگی ما دارد و می‌تواند نقش آرامش‌دهنده و يا ايجادكننده اغتشاش ذهنی داشته باشند.

وی با تاكيد بر اين موضوع كه ظاهر شهر تهران برای ديگر شهرهای ايران الگودهنده است، به تقسيم‌بندی ديوارنگاری‌های شهر تهران از زوايای مختلف پرداخت و آن‌ را در بخش‌هايی چون نوع پيام، (اطلاع‌رسانی، تجاری، مذهبی، سياسی يا اجتماعی، خدماتی، زيست‌محيطی، زيبايی، تاريخی، آموزشی، نمادی)؛ متريال استفاده شده (سراميك، رنگ، كاشی، سنگ، فلز، تركيب آجر و گچ و رنگ، بتن، شيشه و رنگ و رنگ روی پرده) مكان جای‌گيری (ديوار بزرگراه‌ها، ديوار پارك‌ها، بدنه‌ساختمان‌ها، ايستگاه‌های اتوبوس، ديوارهای موقت ساختمان‌های در دست ساخت، ميادين، زير پل‌ها و در تونل‌ها و ... ) و بر اساس مقياس تقسيم‌بندی كرد.

وی در نتيجه مبحث خود به اين موضوع اشاره كرد كه اكثر نمادهای شهری پيام‌های معنی‌داری ارائه نمی‌دهند و تنها به اغتشاش محيط اضافه می‌كنند، همچنين توزيع فضايی نمادها و نوع آنها در بخش‌های مختلف شهر و در مناطق مختلف كشور متفاوت است.

بحرينی در پايان به ضرورت ارزيابی انتقادی نمادها براساس اهداف و معيارهای راهبردی اشاره كرد، همچنين خواستار همكاری هنرمندان با طراحان شهری در استفاده از نمادهای شهری شد. وی پيشنهاد كرد: مكان، نوع و هدف مورد انتظار از نمادها در ارتباط با ماهيت و عملكرد فضا باشد.

در بخش دوم اين جلسه عليرضا مصطفی‌زاده موضوع «زندگی به سبك تايپوگرافی» را با استفاده از تصاويری از پوسترها و فضای شهر سوئيس تشريح كرد.

گفتنی است دومين دو سالانه ديوارنگاری به همت سازمان زيباسازی شهرداری تهران و با مشاركت خانه هنرمندان ايران از 22 تا 31 ارديبهشت در نگارخانه های بهار، تابستان، پائيز، زمستان، نامی، مميز، ميرميران و تالار استاد شهناز خانه هنرمندان ايران برگزار خواهد شد.