دفاع اسلام از كرامت واقعی انسان/ جهانبينی مادی قايل به برابری انسانها نيست
جهانبينی مادی نمیتواند از برابری انسانها سخن بگويد اما در جهانبينی اسلامی همه انسانها آفريده خدا هستند و هيچ انسانی برتری بر انسان ديگر ندارد.
گروه اجتماعی: جهانبينی مادی نمیتواند از برابری انسانها سخن بگويد اما در جهانبينی اسلامی همه انسانها آفريده خدا هستند و هيچ انسانی برتری بر انسان ديگر ندارد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، آيتالله العظمی جعفر سبحانی شامگاه جمعه 9 خرداد ماه در پايان كلاسهای تخصصی دوره آموزشی هفت هفتهای«مبانی نظری وفلسفی حقوق بشر در اسلام و موازين بين المللی» در سخنانی گفت: برای شناخت يك نظام حقوقی لازم است هم زير بناهای آن و هم روبناهای آن را بهدرستی دريافت. بر همين اساس، وقتی زير بناها و مبانی نظام حقوقی اسلام در زمينه حقوق و آزادیهای انسانی در دستور بررسی قرار میگيرد، لاجرم بايد جهانبينی اسلام و تفاوت جهانبينی اسلامی با ساير جهانبينیها خصوصا جهانبينی افرادی كه امروزه در عرصه جهانی تدوين كننده بسياری از استاندارها و موازين هستند يا در چند دهه اخير پس از شكلگيری سازمان ملل بودهاند را به دقت مورد تامل قرار داد.
وی افزود: جهانبينی مادی و بی توجه به حيات اُخروی و مبدا و معاد الهی، انسان را محصول ماده می داند. اين جهان بينی نمیتواند از برابری انسانها سخن بگويد چرا كه در واقع برتری يك ماده بر ماده ديگر را در بستر واقعيات مختلف مادی تقويت میكند اما در جهانبينی اسلامی همه انسانها آفريده خدا هستند و هيچ انسانی برتری بر انسان ديگر ندارد مگر اينكه در نتيجه تلاش و زحمت خود در ابعاد مختلف بتواند فضيلتها و برتریهای اكتسابی را بدست آورد چنانچه عالم به جاهل چنين برتری دارد. بنابر اين، در انديشه اسلامی عبوديت بشر در مقابل بشر، به عبوديت بشر در مقابل خدا تبديل میشود و اين رهائی و آزادی بسيار اساسی را در همه ابعاد وجودی انسان شكل میدهد تا با تلاش خود به كمال واقعی و بی نهايت نائل آيد.
اين مرجع تقليد شيعيان در ادامه بيانات خود تاكيد كرد: ما بايد بر مساوات انسانها در حقوق اساسی و پايه تاكيد كنيم و اين مساوات به معنای يكسان بودن همه بندگان در برابر خدا و قانون خداست و مبتنی بر اين نگرش، تبعيضها و بی عدالتیها نفی میشود و اينطور نخواهد بود كه اقشار خاصی از حقوق بهرهمند شوند چنانچه متاسفانه هنوز در برخی كشورهای اسلامی و غير اسلامی اين وضعيت منفی ديده میشود.
آيتالله العظمی سبحانی در ادامه افزود: البته در اسلام به تفاوتهای موثر در فرايند كمال انسانها توجه شده و هيچگاه اين تفاوتها ناديده گرفته نشده است مثل تفاوت انگشتان دست هر انسان كه اگرچه هر انگشت در جای خود مفيد ولازم است اما بين آنها تفاوتهائی است و اگر كسی در پی مشابه سازی همه اين تفاوتهای تكوينی باشد راه اشتباهی را پيموده و به بشر صدمه وارد ساخته و میسازد چنانچه تفاوتهای اكتسابی انسانها نيز غير قابل انكار است و بايد در نظام حقوقی مورد عنايت قرار گيرد.
آيتالله العظمی سبحانی در بخش ديگری از بيانات خود با يادآوری اينكه سالها قبل بحثی را در حيطه حقوق انسانها در انديشه اسلامی ارائه كردهاند كه در كتاب تقريرات درس ايشان به زبان عربی با عنوان معالم الحكومه الاسلاميه و ترجمه فارسی مبانی حكومت اسلامی منتشر شده است، به دانشپژوهان دوره آموزشی مبانی نظری وفلسفی حقوق بشر در اسلام توصيه كرد كه مباحث مزبور را مورد مطالعه قرار دهند.
ايشان با ذكر نمونههائی از فرمايشات حضرت علی (ع) از جمله عباراتی از فرمان آن حضرت به مالك اشتر يا سيره آن امام همام در تقسيم برابر بيت المال يا نحوه رفتار با اقليتها تاكيد نمودند كه برابر سيره معصومين عليهم السلام بهترين راهكارهای پيشبرد حقوق انسانی را میتوان استخراج كرد.
آيت الله العظمی سبحانی در بخش ديگری از بيانات خود به مقوله برادری انسانها با يكديگر كه در مقدمه اعلاميه جهانی حقوق بشر مورد اشاره قرار گرفته پرداخت و اعلام داشت: در اسلام ايمان و عقيده درست انسانها اهميت والائی دارد. بر همين اساس در قرآن كريم تصريح شده كه انّما المومنون اِخوه(همانا مومنين برادر يكديگر هستند). منطق اين نگرش اسلامی كاملا روشن است. چطور میتوانيم از كسی كه اصلا خدا را نفی میكند و به هيچيك از آموزه های الهی باور ندارد بخواهيم كه تو برادر يك انسان مومن و با اخلاق و با فضيلت باش. اين امر شدنی نيست. فلذا اُخوت امری ورای انسانيت و برابری ذاتی انسانها با يكديگر است چه اُخوت نسبی وچه اُخوت سببی.
ايشان در ادامه تاكيد كرد: برابر انديشه اسلامی، حتی اقليتها كه برادر ايمانی ما نيستند در چارچوبهای معين روابط انسانی بايد با آنها حُسن روابط و قسط و عدل را رعايت كرد و اگر تحت حاكميت نظام اسلامی زندگی میكنند حكومت اسلامی بايد حقوق شهروندی آنها از جمله تامين حداقل معيشت و تامين اجتماعی لازم و امنيت آنها را تامين كند، چنانچه در اين خصوص حضرت علی (ع) سيرههای ارزشمندی را به عنوان الگو برای همه حكومتهای اسلامی بجا گذاشتهاند.
اين مرجع تقليد ادامه داد: اوفو بالعقود در جای خود و با رعايت جوانب فنی ذيربط محترم است و هر مسلمانی به عهود و مواثيق خود پايبندی دارد ولی از طرف ديگر فراموش نكنيد كه اكثر اسناد بين المللی از جمله اعلاميه جهانی حقوق بشر در زمانی به تصويب رسيدهاند كه دولتهای اسلامی اصلا يا حضور نداشته يا بسيار حضور ضعيف و حاشيهای داشتهاند اما الان شرائط فرق كرده و دولتهای اسلامی قدرتمندی شكل گرفتهاند و اكثر ملتهای اسلامی به بيداری و خودباوری مبتنی بر ايمان اسلامی رسيدهاند بر اين اساس طبيعی است كه بايد مبانی نظری اسلام را با قوت و قدرت و رعايت جوانب دقيق علمی در عرصه جهانی معرفی كرد تا بتدريج ديدگاه اسلامی تاثير مثبت خود را بر هنجارها و موازين بين الملی و كاركردهای مجامع مختلف جهانی حقوق بشر برجای گذارد.
