نگاهی به شيوه نوين آموزش قرآن/ شيوهای آسان با سرعت يادگيری بالا
شيوه نوين آموزش صوت و لحن و مقامات قرآنی يكی از شيوههای است كه در جشنواره ملی شيوههای نوين آموزش قرآن كريم به عنوان اثر برگزيده معرفی شد، شيوهای كه علیاصغر شعاعی، مبتكرش، آن را آسان و همرا با سرعت يادگيری بالا معرفی میكند.
گروه فعاليتهای قرآنی: شيوه نوين آموزش صوت و لحن و مقامات قرآنی يكی از شيوههای است كه در جشنواره ملی شيوههای نوين آموزش قرآن كريم به عنوان اثر برگزيده معرفی شد، شيوهای كه علیاصغر شعاعی، مبتكرش، آن را آسان و همرا با سرعت يادگيری بالا معرفی میكند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، علیاصغر شعاعی، عضو هيئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن كريم و از قاريان بينالمللی كشور، با ارائه شيوهای نوين با عنوان شيوه نوين آموزش صوت و لحن و مقامات قرآنی، موفق به كسب رتبه برتر جشنواره شيوههای نوين آموزش قرآن كريم شد.
در آئين اختتاميه اين جشنواره كه در مجتمع ياوران مهدی(عج) و با حضور اساتيد و مدرسان برتر قرآنی كشور و تجليل از ارئه دهندگان شيوههای نوين آموزش قرائت، حفظ و مفاهيم قرآن كريم برگزار شد، در بخش جنبی اين جشنواره نيز از مقالات برتر قرآنی تجليل به عمل آمد كه يكی از اين آثار برگزيده اثر ابداعی علیاصغر شعاعی بود. سرعت يادگيری بالا، وجود جو معنوی در هنگام آموزش، بهرهگيری از دانستههای قرآنی مخاطبان، صلواتهای قرآنی، تواشيحهای شناخته شده، استفاده از آواها و اعداد، تنوع و تناسب با سنين مختلف را میتوان از نقاط قوت اين شيوه نوين آموزش قرآنی برشمرد.
شعاعی در جشنواره روشهای برتر تدريس قرآن كريم كه در سال 85 و از سوی سازمان تبليغات اسلامی برگزار شد و همچنين مسابقات بينالمللی قرائت قرآن كريم هندوستان در سال 1386، موفق به كسب رتبه نخست شده است.
نگاهی كلی به اثر ارائه شده(چكيده):
در ادامه نگاهی داريم به اثر ارائه شده ايشان در جشنواره ملی شيوههای نوين آموزش قرآن كريم، در اين شيوه، مقامات قرآنی با استفاده از دانستههای قبلی قرآنپژوهان از مداحی، سرودههای فارسی و تواشيحهای معروف و با كمك آواها و با سبكی بديع و آسان آموزش داده میشود و در مواردی صحبت استاد در حين تدريس نيز در همان مقام است كه باعث ايجاد فضايی مناسب برای يادگيری آن مقام میشود.
مشخصات صاحب و ابداعكننده شيوه:
شعاعی، دكترای علوم قرآن و حديث و عضو هيئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن كريم، متولد 1347 هجری شمسی در قم است، وی آموزشهای اوليه قرآن را نزد اساتيدی همچون، آقايان رنجبر، شهيدیپور، علامی، خدامحسينی، حنيفی، موسویبلده، حاج شريف و مرحوم اربابی گذراند.
اگر نگاهی به سوابق اين فعال قرآنی داشته باشيم، بايد به كسب رتبه اول جشنواره كشوری روش تدريس قرآن كريم در سال 1384، رتبه اول مسابقات بينالمللی قرائت قرآن كريم سال 86 هندوستان، دارای 10 رتبه اول در مسابقات مختلف قرآن كشوری در رشته قرائت از جمله مسابقات سازمان تبليغات، بسيج و اساتيد دانشگاهها اشاره كنيم.
شعاعی، همچنين اجرای طرح شناسايی و آموزش استعدادهای درخشان مقاطع ابتدايی و راهنمايی استان قم از سال 1384 به بعد در قالب موسسه قرآنی نسيم فردوس با همكاری اساتيد قرآنی استان قم، ارائه و پيگيری طرحهای كشوری از جمله سرباز مسجد، عروسیهای مذهبی، احيای قرآنی شب عاشورا، تهيه نرمافزار آموزشی ويژه آموزش مقامات، تأليف كتاب صدای ماندگار، ارائه مقالات قرآنی از جمله راهكارهای ترويج انس با قرآن كريم در ميان اقشار مختلف جامعه از مقالات برتر مسابقات بينالمللی قرآن در سال 1388 را از جمله ديگر سوابق فعاليتهای قرآنی خود میداند.
ويژگیهای شيوه آموزشی:
آسان بوده شيوه؛ از آنجا كه شروع آموزش مقامات در اين شيوه بر اساس دانستههای قبلی قرآنپژوهان است، برای نمونه برای آموزش حجاز، موسيقی فيلم محمدرسولالله(ص) و مداحی و صلواتهای قرآنی مربوطه پخش و توضيح داده میشود، از اين رو قرآنپژوهان به راحتی آماده يادگيری مقامها میشوند.
همراهی قرآنپژوهان هنگام آموزش؛ از مهمترين نكات اين شيوه در كنار استماع نمونهها، قرائت و اجرا است، از اين رو در طول برگزاری هر كلاس شنوندگان در حال خواندن و همراهی خواهند بود.
ايجاد فضای مناسب برای يادگيری الحان؛ از آنجا كه استاد بلافاصله پس از شروع آموزش، با همان مقام صحبت میكند، تمام شنوندگان در ابتدا متعجب شده و سپس در فضای مقام قرار میگيرند، به گونهای كه برخی اوقات دانشآموزان ترغيب میشوند تا سؤالات خود را در مورد مقام حجاز، با لحن حجاز از استاد بپرسند.
سرعت يادگيری؛ معمولاً يادگيری در اين شيوه نياز به زمان بسيار كوتاهی دارد، زيرا مقدمات شيوه آموزشی و نحوه تدريس به گونهای است كه قرآنپژوه احساس میكند همه چيز را میداند و تنها توجه و مرور مطالب و استماع تلاوت لازم است و با توجه به انگيزه بالای ايجاد شده، به سرعت مطالب را ياد میگيرد.
ايجاد انگيزه بسيار بالا در قرآنپژوهان برای آموزش قرائت؛ علیاصغر شعاعی در مورد اين ويژگی شيوه ابداعیاش میگويد: در اكثر موارد قرآنپژوهان پس از يادگيری يك مقام، شوقی غير قابل وصف برای يادگيری ساير مقامات پيدا میكنند، به گونهای كه در اكثر سفرهای بنده به نقاط مختلف كشور پس از اجرای يك ساعت برنامه، حاضران خواهان افزايش زمان آموزش میشدند. در سفری به شيراز قرار شد يك ساعت اجرا و آموزش داشته باشم، اما اين يك ساعت، به 12 ساعت مستمر افزايش يافت.
عدم محدوديت در تعداد شركت كنندگان؛ در اين شيوه میتوان تعداد زيادی از قرآنپژوهان را بدون افت در كيفيت، آموزش داد.
وجود جوّ معنوی در جلسه آموزشی؛ كاربرد مباحثی نظير تواشيح، صلواتهای قرآنی و مداحی در آموزش مقامات، جوی از معنويت در جلسه ايجاد میكند.
تنوع؛ در اين شيوه مقدمات آموزش يعنی تواشيح، صلواتهای قرآنی و مداحی و نيز موارد آموزشی يعنی اذان، ترتيل و قرائت باعث ايجاد تنوع میشود.
استفاده از دانستههای قبلی قرآنپژوهان؛ آموزش مقامات در اين شيوه متكی بر دانستههای قبلی شاگردان در زمينه الحان است، چرا كه آنان قبلاً مقام حجاز را در مداحی، روضه، تواشيح و ... شنيدهاند.
قابليت اجرای شيوه آموزشی در سطوح مختلف؛ شعاعی در مورد اين ويژگی نيز میگويد كه دوره آموزشی مقامات قرآنی را در سال 1370 برای اولين بار در جمع محدودی از قاريان استان قم برگزار كردم كه اين حاصل تلمذ در محضر اساتيدی همچون استاد حنيفی در دوران تحصيل مقطع كارشناسی (تهران- سالهای66 تا 71) بوده است. از آن به بعد نيز با توجه به اينكه تقريباً به صورت مستمر در مساجد مختلف استان قم، جلسه قرائت داشتهام،(هماكنون نيز دوشنبه شبها در صحن حرم مطهر حضرت معصومه (س) اين شيوه آموزشی را برای مخاطبان سطوح مختلف اجرا میكنم و معتقدم كه میتوان سطوح بالای آموزش مقامات از جمله تركيب مقامات و نيز رديفهای تلاوت را نيز با شيوهای ساده آموزش داد.
ايجاد انس با قرآن و عترت(ع)؛ از آنجا كه در مواردی مداحی و اشعار اهل بيت(ع) نيز به كار میرود، خود عامل انس با عترت(ع) و قرآن خواهد شد.
جذب عموم مردم و حتی برخی از مداحان به قرائت قرآن كريم؛ در حال حاضر بخشی از دورههای آموزشی مداحی در استان قم (در هيئت رزمندگان) به آموزش مقامات با اين شيوه اختصاص يافته است (حدود 30% زمان دوره) و اين تنها به علت استقبال اين گروه از شيوه آموزشی بوده است.
علیاصغر شعاعی در مورد ساير ويژگیهای اين طرح میگويد: نقش اصلی در آموزش در اين شيوه را قرآنآموز بر عهده دارد كه با تمرين مستمر و نيز استماع دقيق نمونهها و قرائت اساتيد پيشرفت میكند و والدين آنها نيز نقش تشويقی دارند.
وی همچنين پيش نيازهای يادگيری قرآن به اين شيوه را آشنايی با روخوانی و روانخوانی و نيز تجويد و قرائت به عنوان مقدمه مبحث آموزش مقامات ضروری میداند و میگويد: اكثر مردم ايران با توجه به اين كه با الحان فارسی و گاهی عربی آشنا هستند، آمادگی كامل برای يادگيری اين شيوه را دارند.
اين قاری كشورمان شيوه ابداعی مورد نظر خود را مبتنی بر برخی نظريههای يادگيری میداند و میگويد: تداعی معانی، آموزش از مرحله راحت به سخت و ... از ويژگیهای اين شيوه آموزشی است،
وی عنوان میكند كه حدود 20 سال است كه بر مبنای اين شيوه تدريس میكنم كه در 10 سال اخير بهصورت مدونتر اجرا شده است، ولی به ظاهر در كشور مقامات به اين شيوه كمتر تدريس میشود.
