امامزاده هاجره خاتون(س)؛ ميعادگاه عاشقان خاندان رسالت

گروه فعاليت‌های قرآنی: مسجد و بارگاه امامزاده هاجره خاتون(س) با قدمتی از عهد قاجار از دیرباز میعادگاه عاشقان خاندان رسالت و اهل بیت(ع) بوده است.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه كردستان، وجود اماكن متبركه در همه نقاط استان همواره ميعادگاه عاشقان خاندان رسالت بوده و مردم اين خطه در فرصت‌هايی كه به دست می‌آورند، به زيارت بزرگوارانی در اين اماكن می‌روند، يكی از اين اماكن، بارگاه امامزاده هاجره خاتون(س) است كه از سه سال گذشته به دليل آغاز عمليات احداث دارالقرآن بين‌المللی زائران آن دچار مشكلاتی شده‌اند.

مسجد و بارگاه امامزاده هاجريه در خيابان صلاح‌الدين ايوبی، در محله سرتپوله شهر سنندج واقع است. ساختمان اين امامزاده به‌صورت مجموعه‌ای شامل مسجد، مقبره، دو حياط با فضاهای مجاور، آرامگاه مشايخ و بزرگان سنندج و منزل شهبازی‌ها متعلق به دوران قاجار است و همچنين قسمت‌هايی از آن متعلق به دوران پهلوی است. اولين كسی كه برای آبادانی و ايجاد فضای معنوی بيشتر در كنار مرقد اين بانوی بزرگوار و عالی تبار مسجدی بنا كرد، مرحوم «الله يعقوب»، بود كه آن را هاجره خاتون نام گذاشت.

ساختمان و مقابر مشايخ با تزئينات آجركاری، گچبری‌های زيبا و نقوش گل و گياه با كار استادان و هنرمندان بزرگ كردستان است و از مهم‌ترين ويژگی‌های اين بنا به‌شمار می‌رود، تاريخ دقيق دفن امامزاده هاجره خاتون و بنای ساده و كوچك مزار ايشان مشخص نيست.

اما كتب تاريخی زيادی در زمينه احداث مسجدهای جديد به گسترش صحن و بارگاه آن نوشته‌اند. اولين كسی كه برای آبادانی و ايجاد فضای معنوی بيشتر در كنار مرقد اين بانوی بزرگوار و عالی تبار مسجدی بنا كرد، مرحوم «الله يعقوب» بود.

اين اثر تاريخی با گذشت زمان و رسيدگی نكردن، رو به ويرانی نهاد تا اين‌كه مرحوم حاج شيخ «شكرالله» ملقب به شهباز سنه، در زمان سلطنت ناصر‌الدين شاه قاجار در سال 1282 قمری در هاجريه ساكن شد و به بازسازی و تكميل و توسعه بارگا امامزاده و مسجد آن پرداخته و كار تعمير مسجد را در سال 1285 قمری به پايان رساند.

بنا به دلايلی فرزندان امام كاظم(ع) و خواهران و براداران عظيم‌الشأن حضرت امام رضا(ع)، در اين منطقه حضور داشتند و پس از وفات مزار آنان ميعادگاه محبان اهل بيت بوده و هست.

از همان زمان تاكنون استادان و قاريان قرآن كريم در حجره‌های بالای مسجد و بقعه‌ هاجره خاتون به تدريس و قرائت قرآن مجيد اهتمام داشته و دارند كه خود جلوه‌ای از معنويت اين آستان مقدس است.

اهل‌ بيت حضرت محمد(ص) و فرزندان صاحب كرامت و با سخاوت آنان چه در حيات و چه در ممات، پناه محرومان و مشكل گشای دردمندان هستند، بنابر اعتقاد عميق و باورهای اصيل مردم طی قرن‌ها تا به حال، حرم منوره هاجريه محل رجوع مساكين و غريبان بوده و هست و از فيض وجود اين مقبره شريفه در زمان اقامت شيخ شكرالله با بذل توجه خيرانديشان، روزانه با 50 من نان به علاوه غذاهای تهيه شده ديگر، فقرا و مساكين اطعام می‌شده‌اند.

اين مسجد زيارتگاه عموم مردم سنندج و ساير شهرها و روستاهاست، وجود چنين مقبره‌های منوره‌ای كه منتسب به فرزندان امام موسی كاظم(ع) هستند، از جمله امامزاده عبيدالله بن موسی بن جعفر(ع)، برادر هاجره خاتون(س)، جای ترديد باقی نمی‌گذارد كه بنا به دلايلی فرزندان امام كاظم(ع) و خواهران و براداران عظيم‌الشأن حضرت امام رضا(ع)، در اين منطقه حضور داشتند و پس از وفات مزار آنان ميعادگاه محبان اهل بيت(ع) بوده و هست.

سبب مهاجرت و رحلت بانو هاجره خاتون و ديگر فرزندان امام هفتم(ع)، را در سه علت اساسی می‌توان جست‌وجو كرد:

1- در پی سفر اجباری ثامن‌الحجج علی بن موسی الرضا(ع) به خراسان (مرو)، سادات و عظام جهت پيوستن به آن امام همام به‌سوی ايران حركت كردند، كه اين اقدام باعث وحشت مأموران ملعون شد و دستور توقيف و حتی شهادت آنان را صادر كردند.

2- پس از شهادت غريبانه امام هشتم(ع) در مشهد، برادران و خواهران ايشان يا به قصد خون‌خواهی راهی ايران شدند و يا چون امنيت آن عزيزان به خطر افتاده بود، به‌سوی طرفداران و پيروان خود كه ميان عجم‌ها و فارس‌ها بيش از ساير كشور‌ها بودند، آمدند و آنگونه كه از قبور پر نور و آثار معجزات آنان در شيراز، ری، كاشان، گيلان ، قم و سنندج و ديگر شهرها بر می‌آيد، ايران اسلامی پايگاه كرامت فرزندان امام موسی بن جعفر(ع) است.

3- آنچه از تاريخ به دست می‌آيد به علاوه آنچه كه نسل به نسل بين مردم سنندج مشهور بوده است، ظاهراً در سفر تاريخی حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، كه از منطقه غربی ايران به سوی شرق (خراسان) داشته‌اند، چند تن از برادران و خواهران آن حضرت در ركاب ايشان بوده‌اند و به كردستان كه می‌رسند هاجره خاتون(س)، به علت بيماری در اين منطقه بستری و ادامه سفر بر ايشان غير ممكن می‌شود و پس از چندی رحلت می‌كنند.

يكی از مشكلات زائران هاجره خاتون كوچكی مقبره است كه دارای ابعادی در حدود 20/4 در 20/4 متر مربع است.

با توجه به استقبال بسيار گرم زائران از بارگاه هاجره خاتون و نياز به مرمت و بازسازی آن، سازمان ميراث فرهنگی استان كردستان كار مرمت اين مقبره را در سال 81 شروع كرد كه مهم‌ترين اقدامات انجام گرفته در طول 3 سال مرمت و بازسازی مقبره هاجره خاتون عبارتند از سبك‌سازی پشت بام كل مجموعه، رنگ‌آميزی و گچ‌بری كل فضاها، احداث گنبد بر روی بقعه هاجره خاتون، تعميرات داخل مقبره و سنگ فرش داخل ورودی و حياط مجموعه. يكی از مشكلات زائران هاجره خاتون كوچكی مقبره بود، كه دارای ابعادی در حدود 20/4 در 20/4 متر مربع است.

شهر زيبا و تاريخی سنندج در حدود 450 سال پيش يعنی در تاريخ 1046 هجری قمری در زمان حكومت «سليمان خان اردلان» در دامنه كوه آبيدر بنا شد، در حالی‌كه قدمت مزارهای شريف امامزادگان در سنندج به قبل از تأسيس و گسترش شهر می‌رسد.

سلمان روحی، مديركل اوقاف و امور خيريه كردستان در گفت‌و‌گو با خبرنگار ايكنای كردستان، از احداث ساختمان دارالقرآن بين‌المللی سنندج در جوار بارگاه هاجره خاتون برای تبديل اين مكان به قطب دينی و مذهبی و معرفی توانمندی‌های قرآنی و دينی مردم شهرستان سنندج خبر داد.

وی با اشاره به اينكه عمليات احداث اين دارالقرآن بين‌المللی از مهرماه سال 90 آغاز شده است، اظهار كرد: اين دارالقرآن بين‌المللی از محل مصوبات سفر مقام معظم رهبری به استان كردستان در سه طبقه احداث می‌شود.

روحی با بيان اينكه تاكنون قسمتی از فاز اول اين پروژه به انجام رسيده است، عنوان كرد: با توجه به ايجاد تغييراتی در نقشه‌های اجرايی و عدم قبول آن توسط پيمانكار پروژه، اداره كل اوقاف و امور خيريه قرارداد با اين پيمانكار را فسخ كرده و فراخوان مناقصه جهت عقد قرارداد با پيمانكار جديد برای اتمام باقی مانده فاز اول و كل فاز دوم پروژه را اعلام كرده است.

مديركل اوقاف و امور خيريه استان كردستان ابراز اميدواری كرد كه با شروع مجدد عمليات عمرانی اين پروژه شاهد همكاری و پشتيبانی مردم و مسئولان استان باشيم.

وی با اشاره به اينكه دو هفته پيش پيمانكار جديد اين پروژه مشخص شده و كار گودبرداری آن آغاز شده است، افزود: اين پروژه در سه فاز انجام می‌شود كه فاز اول آن شامل اسكلت‌بندی، فندانسيون و ... بوده كه 50 درصد پيشرفت فيزيكی داشته است و فاز دوم آن كه با گودبرداری آن از دو هفته پيش آغاز شده است.

روحی با بیان اينكه تاكنون برای دارالقرآن بين‌المللی 300 ميليون تومان هزينه شده است، يادآور شد: يك ميليارد تومان برای اتمام اين پروژه اعتبار نياز است كه اعتبار آن كم‌كم در حال تأمين شدن است و پيش‎بينی می‌شود در دو سال آينده به بهره‌برداری برسد.