سروده‌های آئينی «اين نيز می‌گذرد»، با دستور زبان فارسی هم‌نوا نيست

گروه ادب: يك منتقد ادبی در مراسم نقد كتاب «اين روزها نيز می‌گذرد» كه روز گذشته، 4 تير برگزار شد، تصريح كرد: مجموعه شعر «اين نيز می‌گذرد» با دستور زبان فارسی هم‌راستا نيست و از آن فاصله دارد.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، در اولين جلسه از سلسله جلسات هفتگی كتاب‌های شعر كه به همت محفل ادبی دايره ديدار برگزار می‌شود، اشعار آئينی كتاب «اين روزها نيز می‌گذرد»، سروده محمد هاشمی با حضور حسام مهدوی، عباس كريمی‌عباسی و جمعی از شاعران و منتقدان ادبی نقد و بررسی شد.

اين جلسه عصر روز گذشته سه‌شنبه، چهارم تيرماه در هشتاد و ششمين برنامه پياپی دايره ديدار، از ساعت 18 ـ 20 در تالار استاد اميرخانی خانه هنرمندان برگزار شد.

حسام مهدوی با بيان اينكه مجموعه شعر «اين نيز می‌گذرد» با دستور زبان فارسی هم‌راستا نيست و از آن فاصله دارد، اظهار كرد: به نظر می‌رسد هاشمی در اين مجموعه، تحت تأثير شعر غربی قرار گرفته است. در واقع به دليل آنكه نمی‌توانيم حرف‌های‌مان را مستقيم بيان كنيم، به سمت شعر حركت می‌كنيم. كشور ايران به تعداد همه كشورهای جهان شاعر دارد و حتی به نظر می‌رسد اتحاديه اروپا به اندازه جمع‌مان شاعر نداشته باشد.

وی افزود: خاستگاه شعر از كنايه آغاز می‌شود و متفاوت از خاستگاه شعری است كه در اروپاست. شاعران اروپايی، شعرشان را به صراحت می‌سرايند؛ در حالی كه شاعران كشورمان در لفافه صحبت می‌كنند. به نظر می‌رسد شاعر با توجه به مقوله علوم انسانی همچون بركت، فرهنگ، تمدن در مقولات خاصی بايد تعريف شود.

اين منتقد ادبی تصريح كرد: در آثار شاعران قديم شاهد خلاقيت‌هايی هستيم، اما امروز بيشتر زبان‌ها بدون خلاقيت است. شاعران و نويسندگان‌‌مان نمی‌توانند با واقعيت جامعه ارتباط برقرار كنند؛ به اين معنی زمانی كه ارزش در جامعه‌مان، پول و سكه است، شاعر نمی‌تواند خود را با اين موضوع وفق دهد، بنابراين به توحيد هنری روی می‌آورند و به نوعی با دنيای خيال ارتباط می‌گيرند و تلاش می‌كنند تا به واسطه شعرهای‌شان، واقعيت را زير سؤال ببرند.

وی بيان كرد: شاعر در مجموعه «اين نيز می‌گذرد» نه تنها كار متفاوتی را توليد نكرده است، بلكه با شعر و دستور زبان آشنا نيست. به نظر می‌رسد ابتدا بايد خط نستعليق را شناخت و سپس به شكستن خط نستعليق پرداخت. شاعری كه نه تنها در كتاب به زبان روزمره يورش نمی‌برد، بازگشت به عقب دارد و اين موضوع به عنوان يك ضعف به شمار می‌رود.

مهدوی اظهار كرد: شاعر مجموعه با زبان شعر آشنايی كمتری دارد كه اين مطلب را در نيمه اول كتاب می‌توان احساس كرد. البته وی نه تنها با زبان روزمره آشنا نيست، بلكه نتوانسته شعر جديدی را خلق كند. در واقع شاعر در اين مجموعه از زبان شعر فاصله دارد و متأسفانه موفق عمل نكرده است.

وی افزود: شاعر در مجموعه «اين نيز می‌گذرد»، به نوعی تحت تأثير شاملو و فرخ‌زاد قرار گرفته است كه اين مطلب را در شعرهای پايانی شاهد هستيم.

مهدوی ضمن گلايه از انتشارات شانی برای انتشار اشعار ضعيف گفت: به نظر می‌رسد اولين كسی كه بايد نقد شود، مسئولان نشر شانی هستند؛ چرا كه كارهای ضعيفی را منتشر می‌كنند.

در ادامه عباس كريمی، منتقد ادبی با اشاره به مجموعه «اين نيز می‌گذرد»، گفت: بايد توجه داشته باشيم كه اشعار اين مجموعه در مدت زمانی 15 سال با معيارهای زمانی مختلف است. بنابراين بايد هر يك از اشعار را به صورت مستقل بررسی كنيم؛ چرا كه زبان‌ها متفاوت است.

وی افزود: صداقتی كه در اشعار شاعر اين مجموعه به چشم می‌خورد، قابل ستايش است. كمتر شعری را می‌بينيم كه صداقت در آن باشد. از نظر ساختارهای زبانی، ضعيف است و همين امر سبب می‌شود كه نتوانيم با شعر ارتباط برقرار كنيم.

كريمی اظهار كرد: شاعر در اين مجموعه نشان داده است كه مطالعه بسياری بر اشعار كلاسيك دارد؛ چرا كه زبان برخی از اشعار در اين مجموعه قديمی است. زمانی كه اين اشعار را بازخوانی می‌كنيم، برخی از آن به قرن پنجم و حتی سبك خراسانی باز می‌گردد.

وی بيان كرد: در بخشی از شعر، زبان آنقدر سخت است كه نشان از مطالعه كلاسيك شاعر است كه البته اين امر در اشعار آزاد مجموعه رخ داده است. در بخشی از مجموعه ايده‌هاو تفكرات شاعرانه را شاهد هستيم كه در بخش‌هايی خوب پرورده شده، اما در ديگر بخش‌ها، به خوبی پرورش نيافته است.

اين منتقد ادبی تصريح كرد: قالب، محتوا و موضوع را نبايد با يكديگر آميخت، شاعری كه از عهده شعر كلاسيك برمی‌آيد، بنابراين می‌تواند شعر نو، سپيد و آزاد را بسرايد. بسياری از شاعران كه اطلاعاتی از ادبيات ندارند، مطرح می‌كنند كه دوره ادبيات كلاسيك سرآمده است. اين امر به دليل عدم اطلاع‌ و كم‌سواد بودن شاعران است. اين موضوع در اشعار هاشمی، مشاهده نمی‌شود. حتی در بخش‌هايی به زبان شاملو نزديك بوده كه نشان از آگاهی شاعر است.

وی افزود: عمده‌ترين مشكل اين مجموعه شعر، رها شدن برخی جملات بوده است. زبانی كه آركاييك و يكدست نيست. اين امر سبب می‌شود تا خواننده نتواند ارتباط خوبی با مجموعه برقرار كند.

كريمی اظهار كرد: اشعار هاشمی در اين مجموعه به زبان نثر نزديك است. البته اين مشكل بسياری از شاعران، حتی شاعران بزرگ و مطرح كشور است. اما به دليل آنكه اشعار هاشمی، بارقه‌های شاعرانه را دارد، اين امر سبب می‌شود تا شاعر را نجات دهد.

وی بيان كرد: دوباره‌نويسی در شعر به سوق يافتن شعر مناسب كمك می‌كند. بسياری از شاعران به اين موضوع اعتقادی ندارند كه شعرشان را بازنويسی كنند؛ در حالی كه نبايد دلسوزی كرد و بايد كلمات اضافه را از شعر حذف كرد تا شاهد شعر مناسبی از تراوشات ذهنی‌مان باشيم.

محمد هاشمی، شاعر مجموعه «اين نيز می‌گذرد»، با تشكر از منتقدان و پذيرش اشكالات شعر اظهار كرد: هم می‌توانيم بگويم اين مجموعه شعر است و هم اينكه شعر نيست. مهم مخاطب است كه مجموعه را می‌پسند يا خير. اميدواريم با تلاش بسيار بتوانم با مجموعه شعر مناسبی، مخاطبان بسياری را جلب كنم.