بيان نتايج غيبت از مهمترين عوامل بازدارنده در بروز و تكرار این رذیله اخلاقی است
حجتالاسلام طلايی گفت يكی از رفتارهای ضدارزشی و بداخلاقیها كه باعث پيدايش يك سری آسيبهای اجتماعی و فردی میشود، غيبت است، بنابراين بيان نتيجه فساد غيبت يكی از مهمترين اقدامات جلوگيری از بروز و تكرار اين پديده شوم بهشمار میرود.
گروه اجتماعی: حجتالاسلام طلايی گفت: يكی از رفتارهای ضدارزشی و بداخلاقیها كه باعث پيدايش يك سری آسيبهای اجتماعی و فردی میشود، غيبت است، بنابراين بيان نتيجه فساد غيبت يكی از مهمترين اقدامات جلوگيری از بروز و تكرار اين پديده شوم بهشمار میرود.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، صبح زود است؛ همه اعضای خانواده از خواب بيدار شدند و بساط صبحانه پهن است، يكی يكی از اتاقها بيرون میآيند و پای سفره صبحانه مینشينند مادر همانطور كه چای در استكانها میريزد شروع به صحبت میكند.
«امروز بايد يك سری به خانه پدرم بزنم مگر من بروم هفتهای يك روز از اين پيرمرد بيچاره خبری بگيرم، بقيه كه انگار مردهاند اين همه سال بيچاره گوشه خانه افتاده، يك نفرشان هم حاضر نيست يك روز تا منزلش برود. يكی خودش را گرفتار كار كرده يكی بهانه بچههايش را میآورد فكر نمیكنند روز پيری برای همه است.
در ادامه سخنان مادر، دختر بزرگ بحث را ادامه میدهد: ديروز دختر دايی... را ديدم از كنارم رد شد و سلام نكرد فكر میكند كه من قرار است به او سلام كنم از روزی كه دانشگاه قبول شده آنقدر خودش را میگيرد كه خدا میداند.
پسر خانواده همانطور كه لقمه درست میكند، میگويد: يك روز شركت دايی جان رفته بودم برای كاری، منشیاش اجازه نداد وارد اتاق شوم، بهانه آورد كه جلسه دارند فكر میكرد كه متوجه نيستم فيلم بازی میكنند.
و همين طور يكی يكی بحث را كش و قوس میدهند از در و ديوار سخن گفتند تا اينكه حدود نيم ساعت گذشت و صبحانهای با چاشنیای غيبت صرف شد!
از آن زمانیكه سخن گفتن را ياد گرفتهايم كم و بيش میشنيديم كه نبايد سخن بد به زبان آوريم هر از چند گاهی میفهميديم سخن بد يعنی چه! اما دست كم از همان زمانیكه در كتب دينی مدرسه درس احكام را آموختيم ياد گرفتيم كه غيبت نكنيم!
غيبت گناهى است كه غيبتكننده به تنهایى نمىتواند آن را انجام دهد، پس شنونده غيبت در تحقق اين گناه سهيم است؛ مگر آنكه با غيبتكننده مخالفت كند و او را از غيبت باز دارد و در جایىكه نمىتواند با او مخالفت نمايد و او را از غيبت منع كند، بايد از شنيدن غيبت خوددارى نمايد و در قلب خويش با غيبتكننده مخالف باشد.
خداوند در آيه 12 سوره حجرات میفرمايد: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ؛ ای کسانیکه ایمان آوردهاید، از گمانها جدّا بپرهیزید، زیرا که(پیروی) برخی از گمانها(گمان بدی که مخالف واقع باشد) گناه است و(چون معلوم نیست پس باید از همه پرهیز نمود و از عیوب و اسرار دیگران) تجسس و کاوش نکنید و از یکدیگر غیبت ننمایید، آیا یکی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟
اين آيه نشان مىدهد كه غيبتكننده به برادر مؤمن خود آسيبى مىزند كه او از آن غافل است، در حالیكه خوردن معمولاً عملى است كه با التذاذ توأم است، غيبت كردن كارى نفرتانگيز میباشد، غيبت اگرچه به انگيزه التذاذ صورت مىگيرد، ولى با آگاه شدن از واقعيت آن، نه تنها لذتبخش نيست كه بسيار ناخوشايند است، اين ناخوشايندى را همگان درك مىكنند، همانگونه كه همه ناخوشايندى خوردن گوشت برادر مرده خويش را درك مىكنند.
اثر دوم غيبت، اثرى اجتماعى است؛ كسانىكه شنونده غيبت هستند همواره اين احتمال را مىدهند كه غيبتكننده در غياب آنان نيز از عيوبشان سخن گويد، در نتيجه رابطه آنان با غيبتكننده، تضعيف مىشود، در صورتىكه غيبت، زياد صورت گيرد محيط اجتماع امنيت خود را از دست مىدهد و آبروى انسانها در خطر مىافتد.
بسيارى از اهداف دين از طريق ايجاد پيوند و الفت اجتماعى قابل دسترسى است و شارع، احكامى را وضع كرده تا مردم از طريق تعاون و مشاركت در هدف و مسير به آن اهداف دست يابند، اين تعاون و همكارى نيازمند خوشبينى متقابل مردم است، غيبت از جمله گناهانى است كه محيط را براى ايجاد همدلى نامناسب مىكند و رسيدن به اهداف اجتماعى را دشوار مىسازد، در صورتىكه غيبتكننده از زشتیهاى اخلاقى ديگران ياد كند، در واقع آنها را رواج مىدهد، قبح آنها را از دلها مىريزد و محيط را از نظر اخلاقى آلوده مىكند.
غيبت كردن از گناهان روزانه مردم
آثار سوء برخى از اعمال بر روابط انسان با ديگران بسيار آشكار است، از جمله اعمالى كه روابط انسانها را سست و سرد مىكند و منشأ گناهان ديگر مىگردد غيبت است، غيبت عبارت است از ياد كردن ديگرى به چيزىكه اگر با خبر شود خوش نمىدارد؛ يعنى نقص كسى را نزد ديگران به قصد نكوهش ذكر كردن، اين نقص ممكن است جسمانى، اخلاقى يا رفتارى باشد؛ البته بايد در نزد عرف نقص قلمداد شود، غيبت صرفاً بهوسيله گفتار و زبان نيست، بلكه نوشتن و اشاره كردن نيز مشمول عنوان غيبت است.
مجازات غيبت در قيامت
از حضرت رسول(ص) روايت شده كه فرمود: روز قيامت بندهاى را در مقام حساب میآورند كارهاى نيكش در يك كفه و كارهاى زشتش را در كفه ديگر مىگذارند كفه گناه سنگينتر مىشود در اين هنگام ورقهاى بر روى حسنات قرار مىگيرد، كارهاى نيكش بواسطه آن عمل زيادتر از گناهانش مىشود، عرض مىكند پروردگارا آنچه عمل خوب داشتم در كفه حسنات وجود داشت اين ورقه چه بود، من كه چنين عملى نداشتم؟ خطاب مىرسد اين در مقابل سخنى است كه درباره تو گفتهاند و از آن نسبت پاك بودى، اين حديث مرا وا مىدارد كه سپاسگزار تو باشم بهواسطه چيزىكه به من رسانيدهاى با اينكه اگر در رو برويم چنين كار يا بدتر از اين را انجام مىدادى با تو مقابله به مثل نمىكردم جز عفو و گذشت و دوستى و وفا از من نمىديدى اين باقيمانده عمر، گرامىتر است از اينكه صرف در مكافات اشخاص شود بايد به فكر آنچه از دست رفته، بود و تدارك گذشته را نمود.
حجتالاسلام طلايی، رئيس اداره اوقاف و امور خيريه سرايان در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، در زمينه مذمت غيبت در احكام اسلامی گفت: براساس مبانی دينی و اسلامی و آيات قرآن و روايات فراوان كه از ائمه معصومين(ع) رسيده كه يكی از رفتارهای ضد ارزشی و بداخلاقیها كه باعث پيدايش يك سری آسيبهای اجتماعی و فردی و بروز مشكلات در جوامع و خانوادهها میگردد غيبت است و متأسفانه اين گناه مذموم هم اكنون نيز چه بهصورت فردی و چه اجتماعی رواج پيدا كرده كه چنانچه به بيان نتيجه فساد اين گناه پرداخته و مسائل تبيين شود و آثار شوم و قبيح آن برای افراد بيان شود شايد يكی از مهمترين اقدامات جلوگيری از بروز و تكرار اين پديده شوم و مذموم است.
حجتالاسلام طلايی، با اشاره به اجتماعی بود انسان اظهاركرد: از آنجايی كه انسان يك موجود اجتماعی است و برای رفع نيازها و مشكلات، نياز به جامعه و اجتماع دارد بیشك موقع ظهور و بروز غيبت، اين اثر منفی و مشكلات بعدی آن علاوه بر اينكه بر روح و روان و جسم فرد غيبتكننده اثر میگذارد، در اجتماع نيز اثرات روانی بهجا میگذارد.
وی در باب تعريف غيبت گفت: غيبت در لغت يعنی پشت سر كسی حرف زدن و بدگويی كردن و از فرد غايب بهصورت زشت و با صفات زشت و اخلاق زشت ياد كردن، بنابر بعضی روايات غيبت يعنی انسان پشت سر كسی عيب پنهانی را آشكار سازد و افشا نمايد، حال اين اشكال میتواند يك نقصان و عيب فردی باشد يا اجتماعی و يا ذكر عيبی در گفتار و رفتار شخصی و آنچهكه از روايات به دست میآيد غيبت فقط زبانی هم نمیباشد كه پشت سر فردی فقط به صورت زبانی غيبت شود بلكه اشاره و حكايت نيز غيبت محسوب میشود.
بر شخص مؤمن و مسلمان واجب است كه در مجالس غيبت و گناه حضور پيدا نكند
حجتالاسلام طلايی افزود: در يك تعريف ديگر كه روايتی است از فرامين امام صادق(ع) كه ايشان میفرمايند: غيبت يعنی انسان عيوب برادر مؤمن خود را در مورد اقدام، اعمال، اخلاق، معاشرت، رفتار، مذهب، جهل و نادانی و غيره برای ديگران بيان كند، با توجه به قبيح بودن گناه و اثرات منفی آن غيبت يكی از گناهان كبيره میباشد.
وی در خصوص زمينههای غيبت در روابط اجتماعی نيز گفت: غيبت كردن و زمينه غيبت کردن را فراهم كردن يكسری علايم دارد كه میتوان از جمله آنها به حسد، كينه، جمعآوری و ثروتاندوزی مال، برتریطلبی شخصی و منفعتطلبی حزبی، گروهی و سياسی اشاره كرد، انسانی كه در وجود خود احساس حقارت كرده و خودكمبينی را در خودش مشاهده كند يكی از كارها برای از بين بردن آن غيبت میباشد كه اين اشتباه است كه غيبت آخرين حربه و تلاش افراد ناتوان است.
وی تصريح كرد: ثمره منفی غيبت كردن اين است كه شخص غيبتكننده، خودش زمينه ايجاد میكند كه كسی نيز از او غيبت كند و از لحاظ اجتماعی باعث از بين رفتن اعتماد ميان افراد يك جامعه میشود و حس اعتماد و همكاری و تعاون در اثر غيبت از بين میرود.
وی خاطرنشان كرد: خيلی بیآبرويیها و ريختن آبروی افراد، قتلها، نزاعهای فردی و قبيلهای، خيلی از ناامنیها، اينها همه مشكلات اجتماعی است كه در اثر غيبت و بدگويی بهوجود میآيد.
حجتالاسلام طلايی در خصوص آثار زيانبار اخروی غيبت كردن نيز گفت: آنچه گفته شد فقط نتيجه فساد و ضرر دنيوی بود كه برای دو گروه فردی و اجتماعی پديد میآيد و علاوه بر آن آثار زيانبار معنوی و اخروی نيز به دنبال دارد؛ از پيامبر اكرم صلی ا... عليه وآله منقول است كه غيبت كردن در نابودی دين آدم زودتر كارگر میافتد تا بيماری خوره در اندرون كسی افتد.
وی در پايان تأكيد كرد: بر شخص مؤمن و مسلمان واجب است كه در مجالس غيبت و گناه حضور پيدا نكند و در صورت بروز غيبت تذكر و امر به معروف نيز لازم است و بايستی از حقوق شخصی غيبت شونده دفاع كرد، كسی كه در نزد او غيبت شود و آن شخص سكوت نمايد و بر غيبتكننده اعتراض ننمايد مانند كسی است كه غيبت کرده است.
