«موسيقی رمضان در ايران»؛ تحقيقی ارزشمند درباره هنر سحرخوانی در ايران

گروه هنر: كتاب «موسيقی رمضان در ايران» نوشته هوشنگ جاويد به معرفی آوازها و موسيقی ويژه ماه مبارك رمضان در نقاط مختلف ايران می‌پردازد.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) به نقل از پايگاه خبری حوزه هنری، كتاب «موسيقی رمضان در ايران» به بررسی و تحقيق در مورد نغمه‌های آشنا در خاطرات نه چندان دور ايرانيان می‌پردازد؛ آوازها و نغمه‌های سحرخوانان ، سال‌ها زينت‌بخش شب‌های رمضان بوده و اين شب‌ها را تبديل به يكی از خاطره‌انگيزترين شب‌های سال كرده است.

بخش‎بندی كتاب نوشته هوشنگ جاويد بسيار دقيق صورت گرفته و در هر بخش جزئيات مربوط به هر مراسم به دقت ذكر شده است و نگارنده در بخش اول اين كتاب، ضمن بررسی آيين‌های مربوط به ماه رمضان همچون پيش‌خوانی رمضان، موسيقی رويت هلال ، آواها و نواهای بيداری و سحرخوانی، به بررسی تك تك اين آيين‌ها در نقاط مختلف ايران می‌پردازد و يكی از نكات قابل تقدير در اين بخش از كتاب ، سازشناسی موسيقی رمضان در ايران است.

جاويد با تكيه بر تخصص خود در حوزه موسيقی، به بررسی سازهای كوبه‌ای، زخمه‌ای و بادی مورد استفاده سحرخوانان در شهرها و روستاهای مختلف ايران می‌پردازد و اين امر موجب شده تا اين كتاب مورد توجه اهالی موسيقی به ويژه دانشجويان و پژوهشگران موسيقی قرار گيرد.

در بخش ديگری از كتاب، آوازهای ماه رمضان در بخش‌های مختلف ذكر شده است و در اين بخش همچنين تصاويری از نوازندگان ، مداحان و سحرخوانان معروف هر شهر گنجانده شده است و از ديگر نكات قابل توجه در اين كتاب ، ذكر اشعار مورد استفاده سحرخوانان در مناطق مختلف ايران است.

همچنين در ادامه اين كتاب آيين نقاره‌زنی در ماه رمضان مورد بررسی قرار گرفته است و نويسنده با استناد به منابع به جا مانده از تاريخ كهن ايران ريشه‌های نقاره‌زنی را مربوط به دوران پيش از اسلام می‌داند و معتقد است ايرانيان در اوقات خاص از جمله برآمدن آفتاب و هنگام جنگ، از سازهای كوبه‌ای مانند نقاره استفاده می‌كردند.

مصاحبه با سحرخوانان در نقاط مختلف ايران و بيان خاطراتشان، يكی از بخش‌هايی است كه مطالعه آن برای خوانندگان خالی از لطف نيست تا آنجا كه اين كتاب را در زمره تحقيقات ارزشمند درباره هنر سحرخوانی در ايران؛ هنری كه به واسطه ظهور رسانه‌های جمعی مانند راديو و تلويزيون رو به فراموشی است قرار داده است.

هوشنگ جاويد خودر درباره اين كتاب می‌گويد: در گذشته آواز در ماه مبارك رمضان، جانشين ترانه‌ها می‌شد و درواقع رمضان موجب می‌شد متن موضوعی آوازها تغيير كند و مضمون‌های ستايش و نيايش در آوازها مطرح شود، همچون رمضانيه‌ها و... كه با صدای بسيار زيبايی خوانده می‌شدند.

وی ادامه می‌دهد: ترانه‌ها و آواهای رمضانی امروز ديگر نمی‌توانند تاثيرگذاری گذشته را داشته باشند چرا كه مناجات‌خوان‌ها و افرادی كه در گذشته اين كار را انجام می‌دانند به دنبال مسائل مالی نبودند و اين كار را يك وظيفه دينی تلقی می‌كردند و حرف دل خود را بيان می‌كردند و لذا می‌توان گفت آن ارتباط در گذشته ، ارتباط معنوی بود و اين ارتباط ، هنری است و امروز خواننده يا مناجات‌خوان بر مبنای احساس می‌خواند و اين روند ارتباط عميق با ذات باری تعالی ندارد.

جاويد در پايان می‌گويد: در گذشته كسی كه خوانندگی می‌كرد، سحرگاه مردم را در تنهايی خود و با لطافت بيدار می‌كرد و اين ارتباط زمين تا آسمان با اين ارتباط مكانيكی كه از طريق راديو و تلوزيون به وجود می‌آيد فرق دارد.

يادآور می‌شود، اين كتاب با نت‌نگاری محمدرضا درويشی به قيمت 2450 تومان از سوی انتشارات سوره مهر چاپ و منتشر شده است.