توصيف قرآن به شفاء، ناظر بر قابليت تزكيه نفس در پرتو تعاليم آن است

گروه اجتماعی: امام جمعه موقت اهواز با بيان اينكه شفای مطرح شده در قرآن، همان تزكيه نفس است، گفت: بر اساس آيات قرآن، خوشبخت كسی است كه نفس خود را تزكيه كند و تزكيه نفس همان شفای دردهای روحی است، البته درمانگر بودن قرآن برای كسانی است كه قابليت درمان‌ داشته باشند.

آيت‌الله محسن حيدری، نماينده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، در خصوص راهكارهای قرآن در درمان بيماری‌های روحی و روانی اظهار كرد: در قرآن كريم آيات فراوانی درباره بيماری وارد شده است كما اينكه آياتی در مورد درمان و شفای آن بيماری‌ها و امراض نيز آمده است. از مجموع اين آيات برخی درباره بيماری‌های جسمی مثل نقص طبيعی و يا ناراحتی‌هايی است كه به انسان عارض می‌شود و برخی ديگر بيماری‌های روحی و روانی هستند.

وی همچنین به موضوع شفاء در آيات قرآن كريم پرداخت و تصريح كرد: در قرآن كريم كلمه شفاء و مشتقات آن در 5 آيه مطرح شده است. دو آيه درمان بيماری‌های جسمی را موردنظر قرار داده است. مثل آيه «وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ یَشْفِينِ؛ و چون بيمار شوم او مرا درمان مي‌بخشد» (شعراء/80) و آيه «یَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاء لِلنَّاسِ؛ [آنگاه] از درون [شكم] آن شهدى كه به رنگهاى گوناگون است بيرون مي‌آيد در آن براى مردم درمانى است»، (نحل/69).

از قرآن آنچه مايه شفا است برای مؤمنان نازل می‌شود

نماينده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری تأكيد كرد: شفايی كه قرآن مطرح می‌كند، در واقع همان تزكيه نفس است مطابق آيه «قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا؛ كه هر كس آن را پاك گردانيد قطعا رستگار شد»، (شمس/9). خوشبخت كسی است كه نفس خود را تزكيه می‌كند و تزكيه نفس همان شفای دردهای روحی است. بر اساس آيه «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاء وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ وَلاَ یَزِيدُ الظَّالِمِينَ إَلاَّ خَسَارًا؛ و ما آنچه را براى مؤمنان مايه درمان و رحمت است از قرآن نازل مي‌كنيم و[لى] ستمگران را جز زيان نمي‌افزايد»، (اسراء/ 82) نيز از اين قرآن آنچه مايه شفا است برای مؤمنان نازل می‌شود و قرآن نسخه شفابخش بيمای‌های روحی، معنوی، اخلاقی و اجتماعی است.

وی ادامه داد: نكته قابل توجه اينكه عمده بيماری‌هايی كه قرآن مورد توجه قرار داده، بيماری‌های اخلاقی و روحی است. مثلاً كلمه مرض در حدود 24 آيه از قرآن وارد شده است. از اين آيات 13 آيه صريحاً بيماری‌های روحی و روانی را مورد توجه قرار داده است. 10 آيه نيز بيماری‌های جسمی و احكام آن‌ها را مورد اشاره قرار داده است. در يك آيه نيز عنوان كلی مرض را مطرح فرموده كه شامل بيماری‌های روحی و جسمی است.

آيات مطرح شده در خصوص بيماری‌های روحی و روانی نشان‌دهنده اهميت اين دسته از بيماری‌هاست

مدرس حوزه علميه اهواز آيات مطرح شده در خصوص بيماری‌های روحی و روانی را نشان‌دهنده اهميت اين دسته از بيماری‌ها دانست و افزود: قرآن كريم با بيان این آيات توجه مسلمانان را به اين موضوع معطوف می‌كند. مثلاً در قرآن نفاق را به‌عنوان بيماری روحی و روانی مطرح كرده است؛ چنانكه فرمود: «فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضًا؛ در دلهايشان مرضى است و خدا بر مرضشان افزود»، (بقره/10) مقصود از قلب در اين آيه قلب صنوبری شكل نيست بلكه منظور روح و روان انسان است يعنی روح اينان بيمار است.

آيت‌الله حيدری با بيان اينكه مرض از نظر روحی دارای شدت و ضعف است و مراتب پايين‌تر هم دارد، ادامه داد: قرآن كريم علاوه بر منافقان، از ضعف ايمان افرادی كه دچار شك و ترديد می‌شوند و تحت تأثير شبهات قرار می‌گيرند، به‌عنوان مرض ياد می‌كند. آيه شريفه «إِذْ یَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ غَرَّ هَؤُلاء دِينُهُمْ؛ آنگاه كه منافقان و كسانى كه در دلهايشان بيمارى بود مى‏گفتند اينان [=مؤمنان] را دينشان فريفته است»، (انفال/49) درباره دسته ديگری از افراد است كه از آنان به‌عنوان مريض ياد می‌كند. بر اساس اين آيه اين افراد كه ايمان ضعيفی دارند درباره مسلمانان می‌گويند اينان مغرور دين و ايمان خودشان شده‌اند و با عِده و عُده كم به مصاف لشگر مجهزی از قريشيان آمده‌اند.

نماينده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری گفت: در آيات ديگر، بقيه بيماری‌های روحی و روانی همچون كذب، حسد، طمع، بخل و ... را به‌عنوان بيماری‌های روحی ياد كرده است. مثلاً می‌فرمايد: «وَأَمَّا الَّذِينَ فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا إِلَى رِجْسِهِمْ وَمَاتُواْ وَهُمْ كَافِرُونَ؛ اما كسانى كه در دلهايشان بيمارى است پليدى بر پليديشان افزود و در حال كفر درمي‌گذرند»، (توبه/125) يعنی افرادی كه بيماری روحی دارند، وقتی آيه قرآن نازل می‌شود، به رذایل و صفات اخلاقی بد آن‌ها افزوده می‌شود. آيه «وَإِذْ یَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ مَّا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا؛ و هنگامى كه منافقان و كسانى كه در دلهايشان بيمارى است مي‌گفتند خدا و فرستاده‏‌اش جز فريب به ما وعده‏‌اى ندادند»، (احزاب/12) در مقابل منافقان، افرادی را به‌عنوان مريض حال معرفی می‌كند كه انسان‌هايی ترسو، بخيل و دچار شك و ترديد هستند.

اين مدرس حوزه علميه خاطرنشان كرد: از اين آيات استفاده می‌شود كه بيماری‌های روحی و روانی فوق‌العاده خطرناك هستند و انسان همچنان‌كه به فكر درمان بيماری‌های جسمی خود است، بايد به فكر درمان بيماری‌های روحی خود نيز باشد.

قرآن مايه شفاء صفات رذيله‌ای است كه در نفس آدمی به‌وجود می‌آيند

آيت‌الله حيدری اظهار كرد: در آياتی ديگر بحث شفاء مطرح شده و مقصود از آن درمان بيماری‌های روحی است؛ همچون آيه «یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَشِفَاء لِّمَا فِی الصُّدُورِ؛ اى مردم به يقين براى شما از جانب پروردگارتان اندرزى و درمانى براى آنچه در سينه‏‌هاست»، (يونس/57)، يعنی قرآن مايه شفاء بيماری‌هايی همچون كفر و شرك و بی‌دينی و شك و ترديد و حسد و طمع و آز و تكبر و بقيه صفات رذيله‌ای است كه در نفس آدمی به‌وجود می‌آيند.

امام جمعه موقت اهواز ادامه داد: درمانگر بودن قرآن برای افرادی است كه درمان‌پذير باشند كه همان مؤمنان هستند اما ظالمان و انسان‌های كج‌فهم كه قابليت درمان ندارند، قرآن نه تنها برای آنان مايه شفاء نيست بلكه مايه زيان‌كاری است. از اين آيه شريفه استفاده می‌شود كه قرآن عمدتاً برای رسيدگی و درمان بيماری‌های روحی و نفسانی نازل شده است.

وی عنوان كرد: در آيه «قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدًى وَشِفَاء؛ بگواين [كتاب] براى كسانى كه ايمان آورده‏‌اند رهنمود و درمانى است»، (فصلت/ 44) اينكه شفا بر هدايت عطف شده است، عطف تفسيری است و مقصود از هدايت همان شفای بيماری‌های روحی و روانی است.

اساس همه بيماری‌های روحی و روانی دوری از خدا است

آيت‌الله حيدری با بيان اينكه در قرآن اساس همه بيماری‌های روحی و روانی دوری از خدا عنوان شده است، گفت: قلب كسی كه از خدا فاصله می‌گيرد، آمادگی پذيرش هرگونه بيماری را پيدا می‌كند و تنها راه علاج و درمان، نزديك شدن به خداست، از اين رو تنها با ذكر خداست كه قلب‌ها آرامش می‌يابد و از اين رهگذر، قرآن شريف، فلسفه اصلی نماز را ذكرخدا معرفی می‌كند. به عبارتی برای اينكه با خدا پيوند داشته باشيم بايد نماز را برپا داريم.

اين مدرس حوزه علميه در پايان اظهار كرد: از طرف ديگر قرآن كريم می‌فرمايد نماز از فحشا و منكر بازمی‌دارد و از آنجا كه منشأ فحشا و منكر، بيماری‌های روحی و روانی و دوری از خداست، از اين جهت نماز به‌عنوان نسخه شفابخش و علاج همه دردهای روحی، روانی و اجتماعی معرفی شده است.