وصف قرآن به شفاء، ناظر بر تأثير قطعی آن در بهبود بيماریهای روحی است
نويسنده كتاب شگفتیهای پزشكی در قرآن با اشاره به گفتههای مفسران در خصوص درمان بيماریهای فكری و عملی در قرآن از طريق برهان عقلی و تهذيب نفس تصريح كرد خداوند قرآن را شفا ناميده نه دارو؛ زيرا كه احتمال عدم تأثير در دارو وجود دارد ولی در شفاء قرآنی با اجتماع تمام شرايط قطعی است.
حجتالاسلام والمسلمين حسنرضا رضايی، مدير گروه علوم قرآن و حديث مركز مطالعات و پاسخگويی به شبهات حوزه علميه قم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، با استناد به آياتی همچون «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلاَ یَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَاراً؛ و از قرآن آنچه شفا و رحمت است برای مؤمنان، نازل میكنيم؛ و ستمگران را جز خسران (و زيان) نمیافزايد» (اسراء/82) و «یَا أیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُم مَوْعِظَةٌ مِن رَبِّكُمْ وَ شِفَاءٌ لِمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ؛ ای مردم! اندرزی از سوی پروردگارتان برای شما آمده است؛ و درمانی برای آنچه در سينههاست؛ (درمانی برای دلهای شما؛) و هدايت و رحمتی است برای مؤمنان» (يونس/57) پيرامون شفاء بودن قرآن و تأثير آن در درمان بيماریهای روحی و روانی سخن گفت.
وی گفت: به گفته برخی مفسران مشكل بزرگ بشر در عرصه گيتی، حكمت نظری(اعتقادی، فكری و...) و حكمت عملی( اخلاق، احكام و..) است. در قرآن بيماریهای مربوط به حكمت نظری از طريق برهان عقلی و بيماریهای مربوط به حكمت عملی را از طريق تهذيب درمان میكند. به همين علت خداوند قرآن را شفا ناميده نه دارو؛ زيرا كه احتمال عدم تأثير در دارو وجود دارد ولی در شفاء قرآنی با اجتماع تمام شرايط قطعی است.
رضايی تصريح كرد: مفسران در تفسير آيات شفاء معتقدند كه هدف نزول قرآن و مطرح شدن شفا و درمان در آن، با توجه به قرائن اشاره به روح و روان دارد و از طريق نقل و عقل استدلال شده كه بيماری جهل و شك و نفاق و ... زيانبخشتر از بيماریهای جسم است؛ «وَ أَشَدُّ مِنْ مَرَضِ الْبَدَنِ مَرَضُ الْقَلْبِ؛ و سختتر از بيمارى تن، بيمارى قلب است».
اين قرآنپژوه افزود: حضرت علی(ع) بيماران فكری و عملی را به داروخانه قرآن ارجاع میدهد، ايشان میفرمايند: «فَاسْتَشْفُوهُ مِنْ أَدْوَائِكُمْ وَ اسْتَعِينُوا بِهِ عَلَى لَأْوَائِكُمْ فَإِنَّ فِيهِ شِفَاءً مِنْ أَكْبَرِ الدَّاءِ وَ هُوَ الْكُفْرُ وَ النِّفَاقُ وَ الْغَیُّ وَ الضَّلَال؛ پس درمان خود را از قرآن بخواهيد، و در سختىها از قرآن يارى بطلبيد كه در قرآن درمان بزرگترين بيمارىها يعنى كفر و نفاق و سركشى و گمراهى است». همچنين فرمودند: «وَ اسْتَشْفُوا بِنُورِهِ فَإِنَّهُ شِفَاءُ الصُّدُور؛ از نور(قرآن) شفاء و بهبودی خواهيد كه شفای سينهها است».
مدير گروه علوم قرآن و حديث مركز مطالعات و پاسخگويی به شبهات حوزه علميه قم خاطرنشان كرد: علامه طباطبايی(ره) با استفاده از چهار صفت موعظه، شفاء، هدايت و رحمت از آيه «یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَشِفَاء لِّمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ؛ اى مردم به يقين براى شما از جانب پروردگارتان اندرزى و درمانى براى آنچه در سينههاست و رهنمود و رحمتى براى گروندگان [به خدا] آمده است» (يونس/57) به اين نتيجه رسيد كه شفا و درمان در اين آيه درونی و روحی است. چنانكه قرآن بيماری را نيز به قلب نسبت داده است: «فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضًا» (بقره/10). قلب قرآنی قلب صنوبری پزشكی نيست؛ بلكه روح و روان انسان است.
وی ادامه داد: بهترين دليل برای اثبات شفابخشی قرآن در درمان بيماریهای اخلاقی به گفته علامه طباطبايی از طريق مقايسه وضع عرب جاهلی با تربيتشدگان مكتب پيامبر(ص) در آغاز اسلام قابل درك است به اين ترتيب كه آن قوم جاهل با استفاده از نسخه شفابخش قرآن، از بيماریهای روحی و روانی كه به آن گرفتار بودند، درمان يافتند و چنان قوی شدند كه هيچ نيرويی نمیتوانست در برابرشان ايستادگی كند.
رضايی گفت: بر اساس آنچه گفته شد نزول قرآن در مرحله نخست به منظور درمان بيماریهای اعتقادی و روحی مردم و خارج ساختن آنها از شرك و كفر به سوی توحيد و اسلام است. قرآن در آيات متعددی همچون آيه «الَر كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ؛ الف لام راء كتابى است كه آن را به سوى تو فرود آورديم تا مردم را به اذن پروردگارشان از تاريكيها به سوى روشنایى بيرون آورى به سوى راه آن شكستناپذير ستوده» (ابراهيم/1) و « قَدْ جَاءكُم مِّنَ اللّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُّبِينٌ؛ قطعا براى شما از جانب خدا روشنایى و كتابى روشنگر آمده است» (مائده/15) هدف نزول خود را خروج بشر از ظلمت جهل و كفر به روشنايی دانش و ايمان و عدالت معرفی میكند.
نويسنده كتاب شگفتیهای پزشكی در قرآن با اشاره به برخی يافتههای روانشناسان در خصوص تأثير قرآن بر روان و روح انسان بيان كرد: تأثير مداومت بر قرائت قرآن در مقابله با اضطراب و افسردگی، دوری از يأس، كاهش فشارهای روانی با دعوت به صبر، تأمين آرامش انسان با دعوت به توكل و ذكر خدا، توجه به سلامت خانواده از طريق احترام و محبت به پدر و مادر، توجه به سلامتی روانی با تشريع ججاب برای زنان، تأمين آرامش روانی با نماز، توجه به سلامت محيط و تأمين آرامش فردی از طريق تشكيل خانواده و ... نمونههايی از دستورات خداوند در قرآن هستند كه پايبندی به آنها سلامت روح و روان فرد و جامعه را در پی دارد.
