اعتدال، ويژگی بارز بانکداری اسلامی است/ رواج بانكداری اسلامی در كشورهای غربی

بيات، كارشناس اقتصاد اسلامی

روح‎الله بيات، عضو هيئت علمی دانشگاه بين‎المللی امام خمينی(ره) قزوين در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآن(ايكنا) شعبه زنجان، گفت: برای مقابله با سيستم ربوی، بانكداری اسلامی توصيه شد و ماهيت آن در ابتدا حذف ربا بود اما در حقيقت يكی از مزايای بانكداری اسلامی اعتدال و مواجه نشدن با بحران‎های مالی و اقتصادی است كه امروزه به‌شدت جامعه جهانی درگير آن‏هاست.

وی با تأكيد بر اين‌كه سيستم بانك‌داری اسلامی اكنون در جوامع غربی در حال اجراست، افزود: با بروز بحران‏های مالی كه اقتصاد كشورهای غربی را دچار تنش كرده بود، آنها شيوه بانكداری اسلامی را در سيستم اقتصادی خود به‌كار بردند و در كشور انگلستان بانك‎های اسلامی نه تنها برای مسلمانان بلكه برای همه مردم كاربرد عملی داشته است.

بانك‌داری سنتی و كلاسيک در درون خود، بحران‎زاست

اين كارشناس اقتصاد اسلامی با تبيين بانكداری كلاسيك و در تأكيد بر مزايای بانكداری اسلامی، ابراز كرد: بانكداری سنتی و كلاسيك در درون خود، بحران‎زا است چراكه ارزش ذاتی آن بر سود حبابی استوار است و اكنون در كشور ما اين شيوه رايج است و به همين دليل است كه سودهای بانكی همواره مقدار ثابتی داشته و درصدهای وام با رقم بالايی است.

اين مدرس دانشگاه، دلايل كمبود موفقيت بانكداری اسلامی در ايران را به چند عامل مرتبط دانست و اظهار كرد: پس از انقلاب در اصلاح اقتصاد و شيوه بانكداری، تأكيد بر حذف ربا بود تا رواج شيوه بانكداری اسلامی؛ در حالی‌كه مبحث اسلامی شدن بانك‎‏ها از فعاليت‎های بانكی، كم‌اهميت‌تر نيست و بنابراين 2 عامل همزمان بايد پيش می‎رفت، حذف ربا و حركت در گفتمان دينی ـ اسلامی، كه متأسفانه با تعلل در اجرای هر يك از اين مباحث دچار نوعی افت موفقيت شديم.

جریان آموزه‌های دین در جامعه؛ زمینه‌ساز بانک‌داری اسلامی

بيات، جاری و ساری بودن آموزه‎های دين اسلام در جامعه را يكی از موارد ضروری محقق شدن بانكداری اسلامی ذكر كرد و گفت: مباحثی كه در اقتصاد كلان جامعه مؤثر است و با نرخ بهره و تورم نيز ارتباط تنگاتنگ دارد، در جامعه‎ای كه گفتمان حاكم بر آن بر اساس آموزه‎های اسلامی است، خود به خود بايد به‌طور سيستمی تغيير كند.

وی با تأكيد بر اين‌كه برای تحقق مؤلفه‎های بانكداری اسلامی نبايد نسبت به موازين اسلام بی‎تفاوت باشيم، تصريح كرد: برای تحقق بانكداری اسلامی بايد اصول و هنجاری اجتماعی و منطبق بر نظام حقوقی و قضايی مبنی بر آموزه‌های اسلام باشد و نمی‎توان انتظار داشت در جامعه‎‏ای كه اين فضا حاكم نيست و بانك‎ها هيچ‌يك از مؤلفه‎های اسلامی را رعايت نمی‎كنند، در رسيدن به هدف رواج بانكداری اسلامی موفق شويم.

امانت‌داری، ویژگی بارز بانک‌های اسلامی است

اين كارشناس اقتصاد اسلامی با اشاره به امين بودن بانك از سوی مردم در شيوه بانكداری اسلامی، اين اصل را در شيوه‎های كنونی حاكم در بانك‏ها مغفول ارزيابی كرد و يادآور شد: در اين شيوه، بانك بر اساس بازدهی و عوايد بين بانك، سرمايه‎گذار و سپرده‎گذار تقسيم می‎شود و در حقيقت نقش بانك يك نقش واسطه‎ای است و در حال حاضر بانك‏ها به اين فرآيند بی‏توجهی كرده‌اند.

اين مدرس رشته اقتصاد در پايان، امتيازدهی براساس ميزان سپرده‎گذاری را يكی از عوامل ايجاد تورم و فاصله طبقاتی ذكر و عنوان كرد: تبليغات بانك‎ها در خصوص امتيازدهی براساس ميزان سپرده‌گذاری سبب شده است كه افراد غنی از امتيازهای بالاتری برخوردار شوند و به طبع افرادی كه از نظر اقتصادی پايين‌ترند، شانس كمتری در موفقيت داشته باشند.