مهمترين مشكل مستشرقان بیتوجهی به آرای شيعه درباره قرآن است
حجتالاسلام اسكندرلو يكی از مهمترين مشكلات مستشرقان را داشتن پيشفرضهای اشتباه درباره قرآن دانست و تاكيد كرد اساسیترين اشكال آنان اين است كه در قضاوت راجع به قرآن به منابع شيعی مراجعه نمیكنند.
حجتالاسلام والمسلمين محمدجواد اسكندرلو، عضو هيئت علمی مدرسه عالی قرآن و حديث جامعة المصطفی (ص) در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) با اشاره به واكنشهای مسلمانان در زمينه فعاليتهای استشراقی گفت: دانشمندان مسلمان در اين سالها فعاليتهای بسياری در اين زمينه انجام دادهاند كه به انتشار مقالات متعدد انجاميده است؛ كتب فراوانی كه در خصوص پاسخ به دايرةالمعارفها و مقالات آن نوشته شده، كم نيستند و همايش قرآن و مستشرقان نيز در همين رابطه در حوزه علميه قم راهاندازی شد كه اقدام بسيار مفيدی بود.
وی افزود: از جمله اين كارها میتوان به كتاب معرفی و نقد دايرةالمعارف لايدن، مقاله دايرةالمعارف قرآن به انگليسی نوشته مرتضی كريمینيا، مقاله آشنايی با دايرةالمعارف قرآن باز هم از كريمینيا، مقاله بررسی و مقايسه سه دايرةالمعارف بزرگ قرآنی معاصر از محمدعلی رضايی اصفهانی، مقاله نقدی بر دايرةالمعارف لايدن توسط محمدحسن زمانی و ... اشاره كرد.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) يادآور شد: گام ديگری كه مستشرقان در زمينه نگارش دايرةالمعارف قرآنی برداشتند، اثر تك جلدی دايرةالمعارف به ويراستاری «اليور ليمن» است؛ با توجه به تك جلدی بودن با مسامحه میتوان آن را دايرةالمعارف ناميد؛ اين كتاب با 468 مدخل اصلی و ارجاعی در 800 صفحه توسط هشت نفر عضو هيئت تحريريه و 43 نويسنده تخصصی در سال 2005 ميلادی منتشر شد و علاوه بر كم حجم بودن بيشتر مدخلها، بیدقتی در نگارش برخی از واژگان قرآنی و دخالت دادن پيشفرضهای غير علمی در آن به چشم میخورد.
وی گفت: اليور ليمن متولد سال 1950 ميلادی و استاد مطالعات فلسفی دانشگاه كنتاكی آمريكا و متخصص در فلسفه اسلامی و يهودی قرون ميانه است؛ او تحصيلات دانشگاهی را در دانشگاه اكسفورد و كمبريج گذراند و دكترای خود را در سال 1979 دريافت كرد و از سال 2009 ميلادی فعاليت خود را در دانشگاه كنتاكی آغاز كرد.
اسكندرلو يادآور شد: شناختهشدهترين اثر او در ايران، كتاب «تاريخ فلسفه اسلامی» در دو جلد است كه آن را با مشاركت «سيدحسن نصر» ويراستاری كرد؛ شايان ذكر است كه مخاطبان كتاب خود را كه همان دايرة المعارف تك جلدی است، عموم افرادی معرفی كرد كه مسلمان نبوده و با زبان عربی آشنا نيستند.
لزوم برپایی نشست های علمی برای برررسی آرای مستشرقان
وی افزود: از چند سال پيش تاكنون در نشستهای علمی يا كارگاههای آموزشی كه در نقد آرای قرآنی مستشرقان تشكيل شده است، بنده بحثی را با عنوان شيوههای نقد آرا و انديشههای مستشرقان ارائه كردم و در ضمن آن علاوه بر تبيين نقاط قوت پژوهشهای خاورشناسان مهمترين اشكالها و ضعفهای آنان را نيز ذكر كردم.
اسكندرلو، يادآور شد: بیتوجهی و كملطفی به آرای منابع شيعی يكی از ضعفهای اساسی مستشرقين به شمار میآيد؛ علاوه بر آن، استناد فراوان به مؤلفان غربی يا اقتباس از دايرةالمعارف اسلام كه به عنوان منابع اصلی و مبنا قرار گرفتهاند كلیگويی و تعميم نادرست مطالبی كه در واقع جنبه كليت ندارد، استفاده از روايات غير مستند، داشتن پيش فرضهای خاص نسبت به عقايد مسلمانان، مراجعه مطلق به منابع اسلامی و فقدان طبقهبندی آنها از جهت اعتبار، برداشتهای نادرست از آيات و روايات به دليل نا آشنايی با زبان عربی و فرهنگ اسلامی، تناقضگويی، فريب خوردن از مشابهتهای ظاهری و برداشتهای نادرست، تهمتهای جعلی زدن به برخی از آيات، مانند كازانوفامتسشرق فرانسوی كه مدعی شده است دو آيه توسط ابوبكر ساخته شده است.
دایرة المعارف مستشرقان نقد شود
اين محقق و مدرس حوزه عنوان كرد: در اين زمينه میتوان به نمونههايی از آثار قرآنپژوهی خاورشناسان پرداخت؛ از جمله دايرهالمعارف لايدن از مجموع 750 مدخل استقلالی آن بيش از 600مدخل هنوز ترجمه نشده است و بديهی است هيچ نقد تحليلی در اين زمينه صورت نپذيرفته است؛ همچنين مدخل قرآن در جلد پنجم دايرةالمعارف اسلام كه مقالهای طولانی است و توسط مونتگومری وات تاليف شده است و مشتمل بر اشكالات متعدد است و هنوز نقدی هم بر آن به ظاهر نوشته نشده است.
وی گفت: كتاب «تاريخ قرآن» «تئودور نولدكه» بخش قرائتها و رسمالخط و جمع قرآن در قالب پاياننامهای در مجتمع آموزش عالی امام خمينی(ره) حدود دو سال پيش تدوين و مورد دفاع قرار گرفت؛ ولی بخشهای ديگر آن به بررسی جدیترين نياز است؛ كتاب «تفسيرالمذاهب الاسلاميه» تاليف «اگنازگلد» مشتمل بر شبهات فراوانی از جمله عليه تفسيرنگاری شيعيان است.
اسكندرلو بيان كرد: كتاب «پژوهشهای نوين در باب تاليف و تفسير قران كريم» نوشته «هرتفيك هرشفلد» كه مطالب و مدعيات آن در باب تاريخگذاری قرآن، سزاوار نقد و بررسی است، همچنين «ويليام موير، جان ونزبرو» هم كتبی در اين باره تنظيم كردهاند.
