تكيه بر تنظيم الهی آيات قرآن در اثر تازهتأليف «روششناسی تفسير جامع»
مدير موسسه وحی و خرد با اعلام خبر انتشار كتاب «روششناسی تفسير جامع» در آينده نزديك، اظهار كرد در اين كتاب بر اين مسئله تاكيد شده كه هيچ جابجايی در قرآن اتفاق نيافتاده و تمام كلمات و آيات براساس مهندسی دقيق الهی تنظيم و جایگذاری شده است.
حجتالاسلام و المسلمين علی نصيری، مدير موسسه وحی و خرد در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، از انتشار كتاب خود با نام «روششناسی تفسير جامع» خبر داد و در اين زمينه اظهار كرد: يكی از مسائلی كه ذهنم را به خود مشغول كرده، مسئله سامان دادن به تفسير قرآن كريم است. میدانيم كه قرآن در بين متون دينی، از اقبال بيشتری برخوردار بوده و در طول اين پانزده سده بيشترين آثاری كه در ميان مسلمانان فراهم آمده، به نحو مستقيم يا غير مستقيم در رابطه با قرآن بوده و هست.
وی افزود: صدها بلكه هزاران تفسير كه بسياری از آنها در طول تاريخ از بين رفته، برای قرآن فراهم شده بوده كه ما آنها را در اختيار نداريم. اين مقداری هم كه در دست است، به خاطر جايگاه قرآن و نقش هدايتگری اين كتاب و سخن خداوند بدون هيچگونه دخل و تصرفی در اختيار ما قرار گرفته است؛ مشكلاتی كه ما دراين تفاسير شاهد آن هستيم، چند مشكل اصلی است؛ يكی اينكه نوع اين تفاسير با توجه به شرايط زمان خودشان فراهم آمدهاند و به تحولات و شرايط دوران ما توجه نشده و اين به خاطر آن است كه اين كتب در گذشته تاليف شدهاند.
مدير موسسه وحی و خرد در ادامه افزود: مشكل ديگر اين است كه در اين تفاسير كمتر به آثار ديگران و تفاسير پيش از خود يا معاصران خودشان توجه داشتهاند و شايد در اين سده اخير كه يك مقدار اين مسئله جدیتر شده است؛ به عبارت ديگر مفسران عموما خودشان بهتنهايی به سراغ قرآن رفتهاند و آنچه در تفسير «نمونه» شاهد هستيم، عملا چند مفسر برجسته كنار هم نشستهاند؛ در حقيقت مفسری نظير آيتالله العظمی مكارم شيرازی عدهای از شاگردان و فضلا را در كنار خودشان جمع كردند و به تفسير پرداختهاند.
اين مدرس درس خارج فقه و اصول حوزه علميه گفت: اينكه مفسری برخودش لازم ببيند كه همه انديشهها و افكار گذشته و معاصر را در نظر بگيرد و از حاصل تلاش آنها برای كار تفسير بهره بگيرد، چندان مشهود نيست و از همه اين مسائل مهمتر اين است كه انبوهی از مطالب و محتوای ناب در اين تفاسير وجود دارد، اما سامان و ساختار و هندسه روشنی بر اين كتب حاكم نيست و هر كدام از اين مفسرين با سليقه خاصی به گوشهای از زوايای يك سوره يا آيه میپردازند.
اين پژوهشگر علوم قرآن و حديث در ادامه افزود: گاهی اوقات مثلا جنبههای ادبی يك آيه خيلی پررنگ میشود، گاهی جنبههای بلاغی پررنگ میشود، گاهی جنبههای سياسی ـ اجتماعی پررنگ میشود و گاهی جنبههای معارفی پررنگ میشود. اينكه يك مفسر الگوی روشنی داشته باشد و بگويد من در ضمن يك آيه بايد چند محور را مورد نظر قرار بدهم و روی اين محورها تامل كنم، اين مدل كارها تقريبا مورد توجه قرار نگرفته است.
نصيری گفت: تقريبا يك دهه قبل به خاطر دغدغهای كه داشتم، روی اين مسئله كار كردم كه با يك الگويی كه میشود آيه را در چند مرحله تفسير كرد. كارگاههايی در كشور برگزار كرديم كه من در آنها شركت داشته و تدريس كردم حاصل يك دهه كار كارگاهی و تدريسی و تاملات، كتابی شد كه اميدوارم تاپايان سال موفق به چاپ آن بشوم. به اين نتيجه رسيديم كه ما میتوانيم نكتههای قرآن را در ده مرحله تفسير كنيم.
وی افزود: اين كتاب حاوی 700 صفحه است و همه كارهای محتوايی، شكل ساختاری و ويرايشی هم انجام شده است. اين اثر بارها مورد بازبينی، بازسازی، نقد و ابرام قرار گرفته است. در مقدمه اين كتاب اشاره كرديم كه اين كتاب در حقيقت طليعهای برای تدوين تفسير جامع قرآن است كه يك كار 20 ساله است كه كتاب حاضر مبنای اين تفسير است. میخواهيم همه آرای 7 تفسيری كه تاكنون نوشته شده را ساماندهی كنيم و آن را در قالب محورهايی كه ذيل هر آيه است و هر جا كه نياز به بحثهای اجتهادی دارد و جاهايی كه اظهار نظر نكردهاند، مورد دقت خود قرار دهيم.
وی با ذكر مثالی ادامه داد: يكی از اين مسائل كه مورد بررسی قرار داديم، ساختار درونی و بيرونی آيه است كه در تفاسير حاضر كمتر ديده شده است. ما در اين كتاب روی اين مسئله بسيار تاكيد كردهايم كه هيچ جابجايی در آيات و سور قرآن اتفاق نيفتاده و تمام كلمات و آيات سرجای خودش براساس مهندسی دقيق الهی تنظيم و جایگذاری شده است.
نصيری افزود: يكی از وظايف مفسر، كشف اين ارتباطات است كه كلمه به كلمه آيه چرا چنين تنظيم شده و چرا آن آيه بر اين آيه مقدم است؛ چرا اين جمله در اين آيه بر جمله ديگر مقدم است. كلمات حاوی اسرار فراوانی است كه البته به گوشه محدودی از آنها در تفاسير توجه شده است. ما اين محورها را در اين طرح پژوهشی مورد توجه قرار داديم و معتقديم كه اگر توفيق داشته باشيم، به نوشتن آن تفسير جامع اين اسرار را میشود در سراسر قرآن كشف كرد و به دست آورد.
وی در پايان گفت: اين كتاب در جلد وزيری در 700 صفحه منتشر میشود كه مقدمه تفسير جامع قرآن خواهد بود. اين كتاب در 4 فصل اصلی تنظيم شده است كه در بخش اول مباحث مقدماتی است كه فرضيه و روش اين كار را بررسی میكند. در بخش دوم روش تفسير سوره را بحث كردهايم؛ يعنی همان ده مرحله كه نام برديم در آن بخش آمده است. در بخش سوم كتاب ده مرحله از تفسير آيه مطرح شده است و بخش چهارم كتاب هم مباحث تطبيقی آمده است؛ يعنی برخی از سور مانند سوره توحيد و سوره والعصر و برخی آيات را به صورت تطبيقی كار كردهايم؛ يعنی به عنوان نمونه و الگو كه چطور میتوانيم آن مدل تفسيری ده مرحلهای سوره و آيه را در مواردی از سورهها پياده كنيم.
يادآور میشود، انتشارات موسسه وحی و خرد متولی چاپ اين كتاب خواهد بود.
