مرحله اوليه تدبر در قرآن برای همگان ميسر است/ ترويج فرهنگ تدبر يك آيه در روز

حجت‌الاسلام والمسلمين اديب‌زاده، فارغ‌‌التحصيل رشته تخصصی تفسير و علوم قرآن از حوزه علميه در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، در خصوص فراگير شدن بحث تدبر در قرآن در جامعه كه مورد تاكيد رهبر معظم انقلاب است، اظهار كرد: بيشتر جامعه ما بر اساس تاكيدات مرحله به مرحله مقام معظم رهبری در زمينه خواندن آيات آموزش‌هايی را سپری كرده‌اند.

وی ادامه داد: هم‌اكنون نوبت اين است كه با انس با قرآن كريم، بتوانيم به مرحله تدبر در اين آيات اين كتاب آسمانی راه يابيم. اين تدبر در قرآن دارای دو عمق است كه عمق ظاهری و مرسوم آن همان تفسير قرآن كريم است و عمق باطنی و درونی آن همان تاويل است كه در روايات از آن تعبير به بطون قرآن شده است.

اين مدرس علوم قرآنی اضافه كرد: در رواياتی بيان شده است كه از امام صادق(ع) پرسيدند كه مراد از ظاهر و باطنی كه هر آيه آن را دارد، چيست؛ فرمودند كه ظاهر قرآن همان تنزيل و محتوايی است كه در ظاهر نازل شد و گره‌ای از مشكلات مسلمانان باز می‌كند و به ‌روز بوده، اما بطن آيات، تعميم پيام عمومی قرآن است.

وی خاطرنشان كرد: مرحوم آيت‌الله معرفت تاكيد می‌كردند كه می‌توان با تمام خصوصيات پيام كلی آيات را استخراج كرد. اگر جامعه بخواهد به بطون قرآن راه پيدا كنند، بايد حتما در طول روز وقتی را برای تدبر در قرآن كريم اختصاص دهد. در تدبر در قرآن كريم بايد از كميت كاسته شود و بر كيفيت تدبر اضافه شود.

ترویج فرهنگ تدبر در قرآن در مساجد و دانشگاه‌ها

حجت‌الاسلام اديب‌زاده عنوان كرد: جامعه ما به ختم قرآن كريم در ماه مبارك رمضان تقيد خوبی دارد و مرحله تلاو يك صفحه از قرآن كريم در مساجد، مراكز علمی، دانشگاهی و ادارات نيز اجرا می‌شود و البته لازم است و مقدمه تدبر در قرآن كريم محسوب می‌شود، اما اين بار جامعه بايد فرهنگ تدبر در قرآن را حتی در يك يا دو آيه ايجاد كنند.

وی درباره معنای تدبر در قرآن كريم توضيح داد: تدبر در قرآن از طريق مراجعه به تفسير برای اقشار مختلف جامعه حاصل می‌شود، در كشور ما سه گونه تفسير قرآن نوشته شده است كه تفسير نور، نوشته حجت‌الاسلام والمسلمين محسن قرائتی مرحله اول رجوع به تفسير است.

معرفی سیر مطالعاتی تفسیرهای قرآن برای تدبر

اين مدرس حوزه و دانشگاه تصريح كرد: مرحله دوم تفسير نمونه از آيت‌الله‌العظمی مكارم‌شيرازی ميانه راه و تفسير الميزان از علامه طباطبايی در زمان ما عميق‌ترين تفسير قرآن كريم است. اگر شخصی بتواند اين سير را طی كند، می‌تواند روحيه تدبر در قرآن كريم در خود اوج دهد.

فارغ‌‌التحصيل رشته تخصصی تفسير و علوم قرآن بيان كرد: در آيه 17 سوره مباركه «قمر» آمده است كه «وَلَقَدْ یَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍ؛ و قطعا قرآن را براى پندآموزى آسان كرده‏‌ايم، پس آيا پندگيرنده‏اى هست» و اين يعنی قرآن برای همه ساده و قابل فهم است، بر اين اساس تدبر در قرآن هم برای همگان ميسر است، اما مراتب و درجاتی دارد.

وی ادامه داد: مراتب اوليه تدبر در قرآن برای همه انسان‌ها قابل دسترسی است و ربطی به سطح تحصيلات و موقعيت علمی فرد ندارد، فرد عامی عرب در آن زمان هم می‌توانست از آيات پيام‌های تدبری استنباط كند. برای رسيدن به بطون و لايه‌های عميق‌تر تدبر در قرآن نيز بايد علوم مختلف را گذراند.

حجت‌الاسلام اديب‌زاده خاطرنشان كرد: به واسطه عمومی بودن تدبر در قرآن برای همگان است كه قرآن كريم در آيه 24 سوره مباركه «محمد(ص)» می‌فرمايد كه «أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَ؛ آيا به آيات قرآن نمی‌انديشند يا [مگر] بر دلهايشان قفل‌هایى نهاده شده است».