جهت‌‏گيری عملی و علمی امام رضا(ع)؛ راهكار برخورد با انديشه‏‌های انحرافی

حجت‏الاسلام دادخدا خدائی، رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس در گفت‏وگو با خبرگزاری بين‏المللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، درباره مناظرات و سبك علمی امام رضا(ع) گفت: دستگاه خلافت عباسی با اهدافی خاص از انديشه‏وران مذاهب و فرقه‏های گوناگون دعوت می‏كرد و آنان را رو در روی امام(ع) قرار می‏داد و چه بسا بی‏ميل نبود كه در اين نشست‏ها برای يك بار هم كه شده امام از پاسخگويی به پرسش‏ها عاجز بماند اما هدف مأمون هر چه بود نتايج آن جلسات مايه شكوه امام و بهره علمی و اعتقادی شيعه شد.

وی با بيان اينكه تيرگى روابط بين امين و مامون به امام اين فرصت را داد تا به وظايف رسالت خود عمل كرده و به كوشش و فعاليت خويش بيفزايد، افزود: شيعيان امام رضا(ع) نيز اين فرصت را يافتند كه مرتب با او در تماس بوده و از راهنمايی‏هايش بهره ببرند.

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس تصريح كرد: امام رضا(ع) از مزاياى منحصر به فردى سود مى‏جست و توانست راهى را بپيمايد كه به تحكيم موقعيت و گسترش نفوذش در قسمت‏هاى مختلف حكومت اسلامى بيانجامد.

حجت‏الاسلام خدائی درباره شخصيت علمی امام رضا(ع) گفت: امام(ع) علاوه بر اينكه برای پرسش‏های مختلف عالمان اديان و مكاتب پاسخی درخور داشت بر مبنای اعتقادی شخص مخاطب سخن می‏گفت كه اين مظهر ديگری از توانمندی علمی امام(ع) بود، چنانچه كه امام(ع) با اهل تورات به توراتشان با رهروان انجيل بر مبنای انجيل و با حاملان زبور به زبور استدلال می‏كرد و با هر فرقه و گروهی با مبانی خود آنان سخن می‏گفت.

وی با تأكيد بر اينكه در روزگاری كه امام رضا(ع) می‏زيست، مسائل علمی خاص رونق گرفته و با امور سياسی و اجتماعی به هم تنيده بود، بيان كرد: امام(ع) در اين زمان از نظر سياسی كاملاً محدود و قيام‏های اجتماعی عليه حاكمان عباسی روبه فزونی گذاشت و بحران‏های فكری و سياسی بر جامعه حاكم بود.

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس با اشاره به اينكه عوامل مختلفی در نشاط علمی عصر امام رضا(ع) مؤثر بود، اظهار كرد: ازجمله بحران‏های فكری و ورود ملل مختلف به اسلام و وجود فرقه‏های مذهبی كه با افكار مختلف سؤالات خود را به ساحت اسلام عرضه می‏كردند و از طرفی سرزمين اسلامی وسيع بود و مهاجرت‏ها از مليت‏های مختلف در اين جغرافيای بزرگ آزاد بود كه اين خود سبب تبادل افكار به شكل گسترده‎ای می‏شد.

عقل گرایی، یک از مسائل مهم انديشه علمی اسلام كه قرن‏ها بر سر آن ميان علماء اختلاف بود

حجت‏الاسلام خدائی گفت: از مسائل مهم انديشه علمی اسلام كه قرن‏ها بر سر آن ميان علما اختلاف بود، عقل‏گرايی در مسائل دينی است كه سبب پيدايش فرقه‏های متعددی در جهان اسلام شد.

وی جهت‏گيری عملی و علمی ائمه(ع) را راهكار برخورد و مبارزه با انديشه‏های سلفی و انحرافی عنوان كرد و افزود: امام رضا(ع) در اين دوره از اسلام اصيل و انديشه‏های ناب پيامبر اكرم(ص) دفاع كرد و با استفاده از ابزارها و مقتضيات زمان اين وظيفه الهی خود را عملی ساخت.

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس با بيان اينكه انديشه‏های كلامی(مثل اعتزال) در اين دوره رواج و رونق داشت اما انحرافات فراوانی در آنها وجود داشت كه به نام دين تمام می‏شد، اظهار كرد: امام با اين زمينه می‏خواست تصوير روشنی ازاسلام ناب برای مردم ارائه كند كه ازچند روش بهره برد.

حجت‌الاسلام خدائی روش‏های علمی امام رضا(ع) را، پاسخگويی به شبهات علمی و عقيدتی مردم در زمينه‏های مختلف، برگزاری جلسات علمی و تربيت شاگردان و نخبگان كه حافظ و ناشر ميراث علمی و عملی معصومان بودند و شركت در مناظرات علمی و كلامی كه با حضور رهبران مذاهب و اديان فراهم می‏شد، ذكر كرد.

وی دفاع از امامت در برابر واقفيان(كسانی كه امامت امام رضا را قبول نكرده و باور به زنده بودن امام كاظم(ع) داشتند)، مواضع كلامی در برابر مأمون و ارتباط با مردم و حضور در جمع آنها را از جمله روش‏های عملی ايشان برشمرد.

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس بيان كرد: امام رضا(ع) علاوه بر رفع نيازمندی‏های فكری و علمی شيعه و پيروان خود و زدودن شبهات از چهره اسلام اصيل و دفاع از اركان اصلی دين و اصول آن مثل توحيد، نبوت، قرآن و امامت در مناظرات كلامی و علمی برای هدايت آنها شركت می‏كرد.

حجت‏الاسلام خدائی با اشاره به اينكه اگر چه مأمون در برگزاری اين جلسات اهداف ديگری را دنبال می‏كرد كه هرگز به آنها دست نيافت، يادآور شد: حضرت در پی اهداف الهی خويش و انجام وظايف امامت بود و از اين‏رو با آنها به مهربانی و نرمی و با استناد به كتاب‏های آسمانی و زبان خودشان استدلال و از براهين عقلی مورد پذيرش عقول استفاده می‏كرد.