عالمانه كردن جامعه مهم‌ترين دستور كار امام رضا(ع) در ايران

حجت‌الاسلام والمسلمين مصطفی فقيه اسفندياری، عضو هيئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

حجت‌الاسلام والمسلمين مصطفی فقيه اسفندياری، عضو هيئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) هجرت تاريخی و تبعيد گونه امام رضا(ع) به ايران را دارای دو جنبه ظاهری و باطنی دانست و اظهار كرد: ظاهر اين سفر اين است كه بر اساس خباثت خليفه عباسی، امام به اجبار از مدينه به خراسان آورده شدند تا ايشان و قيام‌های علويان تحت كنترل قرار گيرند.

مسئول هيئت علمی جشنواره بين‌المللی امام رضا(ع) در خصوص باطن سفر امام رضا(ع) به ايران، گفت: هيچ امری در عالم رخ نمی‌دهد مگر اينكه در سيطره اراده الهی باشد و از اين جهت امام رضا(ع) در همين سفر اجباری رسالتی الهی بر عهده داشتند كه بايد محقق می‌كردند. سفر ايشان و حضرت معصومه(س) كه برای ديدن ولی‌امر و امام زمان خودشان عازم ايران شدند، در برنامه كلی اراده حضرت حق قرار گرفته و بستر ساز تحقق تمدن بزرگ ما خواهد بود و ما بعد از سال‌ها می‌فهميم كه حتی انقلاب اسلامی هم يكی از آثار و بركات ارزشمند همين سفر است.

حجت‌الاسلام اسفندياری تصريح كرد: همين سفر بود كه بسترساز ايجاد يك تمدن الهی انسانی در ايران شد و تأثيراتی كه حضور اين بزرگواران در عقيده و باورهای ما داشته‌اند هر كدام تكه‌ای از پازل‌های تشكيل دهنده تمدن اسلامی و انسانی است كه توسط ايرانی‌ها رقم خواهد خورد.

وی به ويژگی‌های ائمه اشاره و اظهار كرد: ائمه(ع) مجاری و مظاهر اسماء و صفات الهی هستند و امام رضا مظهر عالم آل محمد(ص) بوده و از سوی ديگر هيچ تمدنی بدون تكيه زدن بر علم، دانش و تكنولوژی محقق نمی‌‌شود، يعنی امام رضا(ع) هم عالم آل محمد است و هم مظهر همه صفات الهی، اما بحث علم ايشان به دليل بستر تاريخی، زمانی و مكانی بيشتر جلوه‌گری كرده است، به همين دليل اين بستر‌سازی علمی نمود بيشتری در تشكيل تمدن الهی انسانی از سوی ايرانيان دارد و خواهد داشت.

مسئول هيئت علمی جشنواره بين‌المللی امام رضا(ع) با تأكيد بر اينكه اثرگذاری حضور امام رضا(ع) در ايران پايان نيافته و اثرات اين حضور را سال‌ها و حتی سده‌های بعد هم شاهد خواهيم بود، اظهار كرد: امام رضا(ع) در حوزه‌های مختلف فقه، باور، كلام، فلسفه و ... در ايران اثر گذار بوده است و حوزه باور و عقيده ايرانيان فقط يكی از حوزه‌های تأثيرگذاری ايشان است.

وی ادامه داد: در زمان امام رضا(ع) و ائمه بعد از ايشان بحث رويارويی انديشه‌ها و باور‌ها به ويژه باورهای كلامی به اوج خود رسيد تا جايی كه مأمون عباسی منازعات را كه يك شمشير دو لبه بود برگزار می‌كرد و اين حاكی از اين است كه تضارب و تبادل آرا و كشمكش اقوال و باورها به اوج خود رسيده بود به همين دليل قطعاً حضور امام رضا (ع) در ايران برای تثبيت ديدگاه‌ها و باورهای شيعی نقش آفرين و بی‌بديل بوده است.

خودمان را به علم مجهز کنیم

حجت‌الاسلام فقيه اسفندياری در پاسخ به اين سؤال كه هميشه حق و باطل در مقابل هم قرار داشته‌اند، چگونه از عملكرد امام رضا (ع) در آن دوره برای مقابله با باطل در عصر جديد الگوگيری كنيم؟ گفت: در دو حوزه می‌توان كار كرد: اول عمل به آموزه‌های پاك اهل بيت(ع) كه يكی از مهم‌ترين آنها مجهز كردن خودمان به علم است. جامعه بايد جامعه‌ عالمانه‌ای شود، اگر در حوزه علم موفق نشويم در ساير حوزه‌ها يقيناً پيشرفت نمی‌كنيم.

وی با تأكيد بر اينكه امروز ابرقدرت كسی است كه علم داشته باشد، ادامه داد: نكته بعدی اين است كه در حوزه عمل هم بايد علم را به عمل پيوند زد. علم و ايمان هر كدام به تنهايی هرگز ما را موفق نخواهند كرد.

حجت‌الاسلام فقيه اسفندياری به حديثی از امام رضا(ع) در همين خصوص اشاره و عنوان كرد: امام رضا(ع) در همين خصوص فرمود‌ه‌اند: شما با اظهار دوستی با محمد و آل‌محمد(ص) نمی‌توانيد به جايی برسيد، با تكيه بر عمل تنها بدون ايمان و حب آل‌محمد(ص) نيز راه به جايی نمی‌بريد. اين جمله حضرت در حقيقت تفسيری از سوره عصر است كه می‌فرمايد: «وَالْعَصْرِ ﴿۱﴾ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ ﴿۲﴾ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿۳﴾» يعنی ايمان، علم و باور در كنار عمل صالح می‌تواند جامعه را به سوی جامعه الهی انسانی سوق دهد و ما راهی جز اين نداريم.

وی در پايان اينگونه نتيجه‌گيری كرد كه سوق دادن به طرف عقلانيت مهمترين كاری بود كه ائمه اطهار و به ويژه امام رضا(ع) خصوصاً در دستور كار داشته‌اند و امام رضا(ع) تلاش كردند جامعه ما را به جامعه عالمانه تبديل كنند.