استان خراسان شمالی با برخورداری از فرهنگها، قومیتها و مذاهب گوناگون از دیرباز مهد فرهنگ بهشمار میرفته و در این گوناگونی فرهنگها، افرادی از جمله ابوعلی محمد اسفراينی بالیدهاند که امروز از مفاخر این دیار بهشمار میروند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) شعبه خراسان شمالی، ابوعلی محمد، پسر حسين اسفراينی، معروف به ابن سقا از محدثان، حافظان و وعاظ مشهور سده چهارم و متولد اسفراين است كه برای شنيدن حديث، زياد سفر كرد. از اين سقا بهعنوان فردی كه «جهانگرد و پرنقل از استادان و بابها» بوده ياد شده است.
به نقل از ابوعبدالله حاكم نيشابوری نويسنده معروف تاريخ نيشابور آمده، كه ابوعلی از حافظان و جويندگان و از معروفان به كثرت تصنيف دانش حديث بوده و از او بهعنوان رجال ياد كرده است.
ابوعلی محمد اسفراينی(ابن سقاء) گرايش عامل به اعمال مذهبی و پيروی از افكار تصوف داشته و با صوفيان همنشين و در ارتباط بوده است و حتی از نام او در رديف پيران صوفی (باب) ياد شده است.
میان پيران صوفی هم تأليفاتی به او نسبت داده شده كه منابع، تنها از كتاب «الشيوخ و الابواب» او ياد كردهاند، به نظر میرسد ساير آثار و تأليفات او در اثر گدشت زمان و حوادث، از بين رفته است.