روش مستقل و مبتنی بر قرآن؛ عامل پويايی فقه شيعه در طول تاريخ

حجت‎الاسلام والمسلمين محمد محمودی، پژوهشگر و استاد حوزه در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) با ذكر اين مطلب كه حوزه علميه با قرآن و روايات ائمه اطهار(ع) گره خورده است گفت: حوزه از ابتدای كار خود كه از پيشگاه ائمه طاهرين(ع) چون امام سجاد(ع) در مسجد مدينه آغاز شد تا امروز روال كاری خود را مبتنی بر قرآن و روايات حفظ كرده است.

وی افزود: امام سجاد(ع) از ابتدای امامت در مسجد مدينه با پرورش طلاب نخبه و كارآزموده در زمينه تفسير و تفقه در دين، نوری تابناك را در فرهنگ تشيع تاباند كه نماد گسترده امروز آن، مراجع عظام و حوزه‎های علميه بزرگ جهان تشيع هستند.

اين استاد حوزه ادامه داد: پس از ايشان در زمان امام محمد باقر(ع) و امام صادق(ع)، حوزه‎های علميه شيعه به نهايت صلابت خود رسيد و پس از آن بود كه شيعه به عنوان يك جريان علمی كاملا مبتنی بر قرآن، سنت و عقل شكل گرفت.

رد قیاس و استقرائات

نويسنده كتاب آيات نور، اظهار كرد: امام صادق(ع) سفارشات اكيدی در زمينه استفاده از ظرفيت‎‌های قرآنی در فهم آيات الهی داشتند و به همين جهت بود كه با رد مباحثی چون قياس و استقرائات ناقص مانع از فهم غلط از قرآن می‎شدند و اين مطلب را نيز در بين شاگردان خويش نهادينه كردند.

وی افزود: سرپيچی يكی دو نفر از شاگردان حضرت از اين مبنای فكری مستقل، آغازگر فرق انشعابی از اسلام شد، زيرا حضرت به دنبال فهم دقيق و مبتنی بر اصول از قرآن بودند و برخی ديگر چنين رايی را بر نمی‎تافتند و به همين جهت بود كه اين افراد از كلاس درس حضرت خارج شدند و به جرئت بايد گفت كه فقه مستقل اسلامی را دچار شاخه‎های گوناگون كردند.

محمودی اظهار كرد: فقه شيعه از زمان اوج خود در عصر طلايی تفسير تا زمان امام رضا(ع) به اين سو يك روش مستقل و ناب را در فهم قرآن مبتنی بر روايات دارد كه هميشه باعث شده است تا فقه شيعه پويايی خود را حفظ كند.

وی گفت: شايد برخی از علمای اهل سنت به دليل اينكه فقهای شيعه در يك مسئله با آرای مختلف همراه می‎‌شوند، ما را مورد انتقاد قرار دهند، ولی بايد در نظر داشت كه شيعه به رغم اين مسئله دارای يك روش مستقل و مبتنی بر اصول بديهی قرآنی و روايی پيش می‎‏رود كه اين اصول مانع از دورشدن علمای ما از فهم صحيح قرآن و روايات می‎شود.

بهترین روش برای استنباط قرآن در نزد شیعه است

اين استاد حوزه يادآورشد: علمای شيعه و بالطبع حوزه‎های علميه شيعه بهترين روش را برای استنباط و فهم صحيح قرآن داشته‎اند و فقه و اصول شيعه بهره‎های فراوانی از قرآن می‎برند.

وی گفت: اگر امروز علما و حوزه اهل سنت به ظاهر به نام قرآن شناخته می‎شود و حتی شيعيان را دورمانده از قرآن نيز معرفی می‏‎كنند، ولی اگر كسی به عمق كتب و تفكرات مراجع و خط سير حوزه‎ها پی می‎‏برد، قطعا به اين نتيجه می‎رسيد كه شيعيان فهم عميق‎تری از قرآن داشته‎اند.

محمودی اظهاركرد: دو انقلاب بزرگ در جهان اسلام در 35 سال اخير رقم خورد كه بانی يكی از آنها حوزه قم و ديگری به نوعی با پشتوانه الازهر مصر همراه بود كه به دليل اين فهم عميق از قرآن انقلاب ايران، اسلامی شد، ولی انقلاب مصر در يك سال به حالت پيشين خود بازگشت، زيرا حوزه شيعه مهندسی تحولات و مهندسی نرم‌افزاری اسلامی را با تكيه بر قرآن و روايات به خوبی انجام می‏‎دهد و مشاهده می‎كنيم كه چنين هنری نزد علمای بزرگ اهل سنت نيست كه شخصيتی جامع‎الابعاد چون امام خمينی(ره) و مقام معظم رهبری را معرفی كند.