انديشمندان عاقل و دورانديش سوق‌دهنده جامعه به سوی «أُمَّةً وَسَطًا» هستند

حجت‌الاسلام ‌والمسلمين سيدسجاد ايزدهی، مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در بخش اول گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) با اشاره به موضوع اعتدال گفت: از جمله امور اساسی كه در دين اسلام به آن تأكيد شده و جزء مستقلات عقلی است، بحث عدالت است و يكی از معانی اصلی كه برای عدالت بكار رفته نيز اعتدال است؛ اعتدال در اين معنا به معنای دوری از افراط و تفريط است. عدالت پيش‌فرض بسياری از آموزه‌های دينی است، ترديدی در اينكه اعتدال برای يك جامعه لازم است، وجود ندارد و بسياری از آموزه‌های ما به صورت خاص بر اين نكته تأكيد دارند كه نبايد در هيچ موضوعی جانب افراط و تفريط را گرفت.
بخش نخست مصاحبه را اينجا ببينيد!

وی در ادامه اين گفت‌وگو گفت: بايد برای مقدسات يكديگر ارزش قائل شويم و با احترام به عقايد يكديگر برخورد كنيم تا در نهايت با غلبه فضای تفاهم و اعتدال امكانات كشورهای اسلامی را برای مقابله با افراطی‌گری بسيج و خطرات اسلام سكولار و اسلام ليبرال را دور كرده و ديگران را در يك فضای عقلانی به اسلام دعوت كنيم.

اين كارشناس مسائل دينی با بيان اينكه اعتدال يك حد وسط است، گفت: برای درك اين مسئله آب دريا را می‌توان مثال زد؛ آب دريا معمولا آرام است، اما گاهی چيزی اين آرامش را برهم می‌زند، می‌توان آن برهم‌زننده عوامل داخلی يا خارجی باشند. عوامل بر هم‌زننده آرامش انسان‌ها را نيز بايد مورد توجه قرار داد.

انسانها مطابق با فطرت خود معمولا بر اساس عقلانيت، مصلحت و دورانديشی تصميم می‌گيرند

مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی افزود: انسان‌ها مطابق با فطرت خود معمولا بر اساس عقلانيت، مصلحت و دورانديشی تصميم می‌گيرند و معمولا به افراط دچار نمی‌شوند، البته عواملی در افراط و تفريط موثر است؛ از جمله اين عوامل آموزه‌های غلطی است كه برخی به مردم القاء می‌كنند، لذا برخی از مردم مجبور می‌شوند به دليل باور به آموزه‌هايی رفتارهايی را انجام دهند كه از عقلانيت فاصله دارد.

مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در اين زمينه گفت: اسلام منطق عقلانيت را برای جهانيان آورده است، لذا مردم بايد از عالمان و انديشمندانی كه در بستر دين مبتنی بر فطرت و عقلانيت رفتار می‌كنند، تبعيت كنند؛ عالم‌نمايانی كه از عقلانيت به دور هستند جانب افراط و تفريط را خواهند گرفت و اگر كسانی انديشه آن‌ها را برای زندگی خود برگزينند دچار رفتارهای غيرعقلانی خواهند شد.

اين استاد حوزه و دانشگاه اظهار كرد: البته ممكن است افرادی نيز پيدا شوند كه آموزه‌ها و تبليغات دينی را به هر دليلی نتوانند اخذ كنند، در اين صورت در نبود اتسلام حقيقی، اسلام خنثی و سكولار و اسلام افراطی كه از سوی برخی رواج داده می‌شود آنها را تهديد می‌كند و دچار رفتارهای افراطی و تفريطی خواهند شد.

ايزدهی با اشاره به اهميت تربيت خانوادگی برای عقلانيت افراد در زندگی شخصی و اجتماعی تأكيد كرد: اگر فرزندی پرخاشگر يا گوشه‌نشين شود، بايد زندگی او و نوع رفتارهايی كه از سوی والدين انجام شده را بررسی كرد. دلايلی مختلفی را می‌توان برای فردی كه رفتارهای غيرعقلانی انجام می‌دهد در نظر گرفت و نوع تربيت خانوادگی در اعتدال افراد تاثير به‌سزايی دارد.

مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی عنوان كرد: هر چيزی كه نيازهای اساسی انسان را تأمين نكند و او را از عقلاينت دور كند و در فضای غيرواقعی قرار دهد و نيازهای كاذب برای او ايجاد كند، فرد را از اعتدال دور خواهد كرد و جايگزين اعتدال افراط و تفريط خواهد بود.

اين استاد حوزه و دانشگاه عنوان كرد: توازن و تعادل در همه ابعاد زندگی موجب خواهد شد فرد به رشد و شكوفايی دست پيدا كند و اگر انسان‌ها به اعتدال خود را نزديك كنند، جامعه نيز يك جامعه فعال در عين حال معتدل و عقلانی خواهد شد.

مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در پايان با ذكر اينكه «أُمَّةً وَسَطًا» كه قرآن بر آن تأكيد دارد می‌تواند آرامش و امنيت را برای فرد ايجاد كند، گفت: اين جمله قرآنی انسان را از خطرهای ناشی از افراط و تفريط نجات می‌دهد، لذا برای اين هدف بايد انديشمندان عاقل، مصلحت‌انديش و باتدبير مراجعه كرد و از كسانی كه در پی ايجاد اختلاف و درگيری هستند پرهيز شود؛ اين امر يك نكته كليدی برای آرامش انسانها و دستيابی به عقلانيت و اعتدال است.