رويكرد تفسير نمونه به اعجاز علمی قرآن مثبت و متعادل است
حجتالاسلام والمسلمين رضايی اصفهانی، به تشريح ويژگیهای بيان اعجاز قرآن در تفسير نمونه پرداخت و با اشاره به ديدگاههای متفاوت در باب اعجاز علمی قرآن تاكيد كرد رويكرد تفسير نمونه به اعجاز علمی قرآن مثبت و متعادل است.
حجتالاسلام محمد علی رضايی اصفهانی، مدير مدرسه عالی قرآن جامعة المصطفی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با بيان اينكه در آيات متعددی از قرآن كريم به مباحث علمی اشاره شده است گفت: از آنجا كه برخی از اين اشارات علمی در زمان نزول قرآن كشف نشده بود و بشر قرنها بعد به بخشی از آنها پی برد، طرح اين مطالب علمی در قرآن، اخبار غيبی و اعجاز علمی اين كتاب آسمانی محسوب میشود. در تفسير نمونه ذيل آيات علمی قرآن، اكتشافات و علوم روز مورد توجه بوده و اعجازهای علمی آنها مشخص شده است.
وی افزود: اعجاز علمی از مهمترين ابعاد اعجاز قرآن در عصر حاضر است؛ تفسير ارزشمند «نمونه» نوشته مرجع عاليقدر حضرت آيتاللهالعظمی مكارم شيرازی و همكاران از جمله تفاسيری است كه نسبت به اعجاز علمی قرآن كريم رويكردی مثبت و متعادل دارد.
عضو هيئت علمی جامعهالمصطفی(ص) اظهار كرد: شيوه اين تفسير استخدام علوم در فهم، تفسير و بيان اعجاز علمی قرآن است و تلاش كرده است تا از علوم قطعی در اين راستا استفاده كند نه اينكه نظريههای اثبات نشده را بر قرآن تحميل كند.
قرآن همیشه با طراوت است
رئيس مركز تحقيقات المهدی (عج) گفت: مؤلف محترم در تفسير آيه شريفه «ذلِكَ الْكِتَابُ لاَرَیْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِين (بقره/ 2) مینويسد: «جالب اينكه گذشت زمان نه تنها طراوت قرآن را نمیكاهد، بلكه با پيشرفت علوم و برداشته شدن پرده از روی اسرار كائنات، حقائق قرآن روشنتر میگردد و هر قدر علم به سوی تكامل پيش میرود، درخشش اين آيات بيشتر میشود. اين يك ادعا نيست، واقعيتی است كه به خواست خدا در لابهلای همين كتاب تفسير به آن پی خواهيم برد».
رضايی اصفهانی يادآور شد: همچنين ذيل تفسير آيه 89 از سوره مباركه اسراء مینويسد: «اين آيه در واقع، بيان يكی از جنبههای اعجاز قرآن يعنی جامعيت آن است. به راستی اين تنوع محتويات قرآن، آن هم از انسانی درس نخوانده عجيب است؛ چرا كه در اين كتاب آسمانی، هم دلايل متين عقلی با ريزهكاریهای مخصوصش در زمينه عقايد آمده و هم بيان احكام متين و استوار بر اساس نيازمندیهای بشر در همه زمينهها. هم بحثهای تاريخی قرآن در نوع خود بینظير، هيجانانگيز، بيدارگر، دلچسب، تكان دهنده و خالی از هر گونه خرافه است و هم مباحث اخلاقيش كه با دلهای آماده همان كار را میكند كه باران بهار با زمينهای مرده! مسائل علمی كه در قرآن مطرح شده، پرده از روی حقايقی بر میدارد كه حداقل در آن زمان برای هيچ دانشمندی شناخته نشده بود».
استاد حوزه و دانشگاه يادآور شد: با توجه به اين رويكرد، به بررسی موارد چهاردهگانهای از اعجاز علمی كه در اين تفسير بيان شده، میپردازيم كه نخستين آن، تزيين آسمان با ستارگان است؛ ِنَّا زَیَّنَّا السَّمَاء الدُّنْیَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ (الصافات/ 6)؛ « در حقيقت، ما آسمان نزديك را با زيور سیّارات آراستيم»؛ خدای متعال در آيه فوق میفرمايد: آسمان پايين را با كواكب تزيين كرديم»، در حالی كه فرضيهای كه در آن زمان بر افكار و دانشمندان حاكم بود میگفت فقط آسمان بالا (آسمان هشتم طبق فرضيه بطلميوس) آسمان ستارگان ثوابت است.
وی گفت: ولی چنان كه میدانيم، بطلان اين فرضيه اثبات شده و عدم پيروی قــرآن از فرضيه نادرست مشهور آن زمان، خود معجزه زندهای از اين كتاب آسمانی است نكته جالب ديگر اينكه از نظر علم امروز مسلم است كه چشمك زدن زيبای ستارگان به خاطر قشر هوايی است كه اطراف زمين را فرا گرفته و آنها را به اين كار وا میدارد و اين با تعبير «السماء الدنيا»؛ آسمان پايين بسيار مناسب است، اما در بيرون جو زمين، ستارگان حالت زيبای چشمك زنی را ندارند.
مسیر حرکت ستارگان؛ اعجازی دیگر از قرآن
رضايی اصفهانی تصريح كرد: جايگاه و مسير مشخص ستارگان از ديگر اين اعجاز است؛ چنانچه كه فرمودند َ«فلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ و َإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ (واقعه/ 75 و 76)؛ «و به جايگاه ستارگان، سوگند ياد مىكنم! و مسلماً، آن سوگند بزرگى است، اگر (بر فرض) بدانيد!».
وی گفت: امروزه برای ما روشن شده است كه ستارگان آسمان هر كدام جايگاه مشخصی دارند و مســير و مدار آنها كه طبق قانون جاذبه و دافعه تعيين میشود، بسيار دقيق و حساب شده است؛ سرعت سير هر كدام از آنها با برنامه معينی انجام میپذيرد؛ اين مسئله گرچه در كرات دور دست دقيقاً قابل محاسبه نيست، اما در منظومه شمسی كه خانواده ستارگان نزديك به ما را تشكيل میدهد، دقيقاً مورد بررسی قرار گرفته و نظام مدارات آنها به قدری دقيق و حساب شده است كه انسان را به شگفتی وا میدارد.
رضايی اصفهانی تصريح كرد: هنگامی كه به اين نكته توجه كنيم كه طبق گواهی دانشمندان تنها در كهكشان ما حدود يك هزار ميليون ستاره وجود دارد و در جهان، كهكشانهای زيادی موجود است كه هر كدام مسير خاصی دارد، به اهميت اين سوگند قرآن بيشتر پی میبريم.
وی گفت: همچنين دانشمندان فلكی معتقدند اين ستارگان كه تعداد آنها بيش از ميلياردها عدد است، فقط قسمتی از آنها را با چشم غيرمسلح میتوان ديد و قسمت بسيار بيشتری را جز با تلسكوبها نمیتوان ديد. حتی قسمتی از آنها با تلسكوب هم ديدهشدنی نيست، بلكه فقط با وسائل خاصی میتوان از آنها عكسبرداری كرد و همه اينها در مدار مخصوص خود شناورند و هيچ احتمال نيز وجود ندارد كه يكی از آنها در حوزه جاذبه ستاره ديگری قرار گيرد يا با ستاره ديگری تصادف كند.
رضايی اصفهانی تصريح كرد: خداوند میفرمايد؛ وَالشَّمْسُ تَجْرِی لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ لَا الشَّمْسُ یَنبَغِی لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ و َلَااللَّیْلُ سَابِقُ النَّهَار ِو َكُلٌّ فِی فَلَكٍ یَسْبَحُونَ (يس/ 38ـ40)؛ « و خورشيد كه تا قرارگاهش روان است؛ اين اندازهگيرى (خداى) شكستناپذير داناست، و ماه را برايش منزلگاههایى قرار داديم، تا اينكه همچون شاخك ديرينه [قوسى شكلِ زرد رنگ] برگردد؛ نه خورشيد برايش سزاوار است كه ماه را دريابد، و نه شب بر روز پيشى گيرنده است؛ در حالى كه هريك در مدارى شناورند».
حركت دورانی و جريانی خورشيد
وی اظهار كرد: آن روز كه اين آيات نازل شد، فرضيه هيئت بطلميوس با قدرت هر چه تمام بر محافل علمی حاكم بود؛ طبق اين فرضيه، اجرام آسمانی به خودی خود گردشی نداشتند، بلكه در دل افلاك كه اجسامی بلورين و همچون طبقات پوست پياز روی هم متراكم بودند، ميخكوب شده بودند و حركت آنها تابع حركت افلاكشان بود؛ بنابراين، در آن روز نه شناور بودن خورشيد مفهومی داشت و نه حركت طولی و جريانی آن، اما بعد از فرو ريختن پايههای فرضية بطلميوس در پرتو كشفيات قرون اخير و آزاد شدن اجرام آسمانی از قيد و بند افلاك بلورين، اين نظريه قوت گرفت كه خورشيد در مركز منظومه شمسی ثابت و بیحركت است و تمام منظومه شمسی پروانهوار به گرد آن میچرخند.
ادامه دارد....
