تمام غزلهای حافظ برگرفته از مقام خاص است
استاد دانشگاه تهران با اشاره به ويژگیهای اشعار حافظ گفت غزلهای حافظ معمولاً احساسات و عواطف شاعر را در مقام و مرتبهای خاص نشان میدهد و هر غزلی برگرفته از مقام خاصی است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه فارس، نصرالله پورجوادی، استاد كامل دانشگاه تهران امروز شنبه، 20 مهرماه در ارائه مقاله خود با موضوع «تأثير حافظ بر شهريار» در نشست علمی يادروز حافظ در شيراز با تصريح اينكه میان شاعران معاصر هيچ شاعری به اندازه شهريار به حافظ ارادت نكرده و تحت تأثير اشعار او قرار نگرفته است، گفت: شعر حافظ برای شهريار جنبه قدسی داشته است.
وی افزود: شهريار از سعدی و حافظ بهعنوان سروران شهر شيراز ياد كرده است و هر دو برای شهريار بزرگوارند، اگرچه حافظ تحت تأثير سعدی بوده اما شهريار برای او منزلت رفيعی قائل میشود.
پورجوادی با تصريح اينكه مراتب ارادتمندی شهريار از حافظ در استقبال او از اشعار خواجه ملاحظه میکنیم، گفت: شهريار چندين غزل با رديفها و قافيههای حافظ سروده و در مواردی حتی وزن شعر حافظ بهكار بسته است، در اين استقبال به جنبههای سوری توجه ندارد و سعی میكند معانی را حفظ كند كه در اكثر مواقع ناموفق است.
استاد دانشگاه تهران، عظمت شعر حافظ را بهدليل معانی كه بيان میكند، دانست و افزود: درك و آوردن شعری مانند اشعار حافظ اگر نگوييم محال، سخت دشوار است زيرا حافظ معانی عرفانی بهخوبی بيان كرده است.
وی با تصريح اينكه در مذهب حافظ عشق از محبت پديد نمیآيد، عشق به حق و خلق هر دو بهمعنای حقيقی دلالت دارد، گفت: ناآشنايی با مضامين عرفانی بهنظر میرسد كه شهريار را در اين زمينه موفق نكرده است كه شعرهايش شبيه حافظ باشد و طبيعی است كه در اين ميان، معنا فدای لفظ و صورت میشود، در برخی موارد نه فقط معنای شعر حافظ در اشعار شهريار از دست میرود حتی صورت آن نيز كمرنگ میشود.
پورجوادی اظهار كرد: غزلهای حافظ معمولاً احساسات و عواطف شاعر را در مقام و مرتبهای خاص نشان میدهد و هر غزلی برگرفته از مقام خاصی است.
اين حافظپژوه تصريح كرد: باده الست يكی از مضامينی است كه حافظ فراوان بهكار برده است كه اين عقيده الست حافظ مبتنی بر آيه قرآن است بنا بر اين آيه قرآن، خداوند با بنی آدم عهد بندگی بسته است اما صوفيه معتقد بودند كه خداوند با عدهای خاص از ذريات عهد عاشقی و معشوقی بسته است بنابراين اين عده كه اوليا خداوند بود سعی میكنند به آن عهد وفا كنند و شاعران پارسیگوی از اين عهد به نام باده الست نام برده است و آن را مجلس باده ناميده است؛ اين معنا در حقيقت همان عشقی است كه ميان خداوند و اوليا برقرار است و صورت آن جام الست ناميده شده است.
وی خاطرنشان كرد: در حق اشعار شهريار گفتهاند مانند اشعار هر شاعر ديگری بايد انتخابی صورت گيرد و غزلهای ضعيف كنار گذاشته شود زيرا در مورد شهريار برخی از كلمات و تعبيرهای عاميانه و نامناسب ديده میشود كه شعر شهريار را از اشعار حافظ دور میكند.
پورجوادی عنوان كرد: گاهی شهريار در تقليد از اشعار حافظ ابتكاراتی به خرج میدهد و در غزلهای خود ابياتی دارد كه چيزی از صلابت و قدرت و دقت اشعار حافظ كم ندارد.
استاد دانشگاه تهران اظهار كرد: ويژگی خوبی كه اشعار شهريار دارد اين است زمانیكه سعی كرده خودش باشد به زيبايی شعر سروده است بنابراين بزرگی مقام شهريار در اشعار اصيل اوست.
