بررسی «تفسير قرآن به قرآن در آيينه روايات» در مركز فرهنگ و معارف قرآن

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، پروژه «تفسير قرآن به قرآن در آيينه روايات» از جمله پروژه‌های پژوهشی مركز فرهنگ و معارف قرآن است كه هم اكنون توسط حجت‌الاسلام و المسلمين علی مدبر اسلامی، عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و با نظارت حجت‌الاسلام و المسلمين حسن رمضانی در حال انجام است.

بنا بر اين گزارش، موضوع اين پژوهش از مباحث مهم و چالشی در زمينه روش‌شناسی تفسير قرآن، اعم از ترتيبی و موضوعی است و چون اثر مستقل و جامعی در اين زمينه وجود ندارد، نيازمند كاوش علمی، نظريه‌پردازی و پاسخ‌گويی به شبهات پيرامونی آن است.

اين پژوهش از اين جهت به «تفسير قرآن به قرآن» پرداخته است كه در حقيقت از يك سو نقش سنت معصومان(ع) در گفتمان آيات و در نتيجه در فهم قرآن قابل انكار نيست و از سوی ديگر، مفسران قرآن در جمع ميان منهج تفسير قرآن با قرآن و نقش تفسيری سنت در آن به ديدگاه يگانه‌ای دست نيافته‌اند و در نتيجه گروهی به تفريط گراييده و قائل به قرآن‌بسندگی در تفسير شده‌اند و برخی به راه افراط رفته و بر سنت‌بسندگی در تفسير تأكيد می‌كنند. برخی نيز مانند علامه طباطبايی كه گرايش و ديدگاهی اعتدالی و روشمند دارند.

پروژه «تفسير قرآن به قرآن در آيينه روايات» بررسی خواهد كرد كه نقش روايات تفسيری پيامبر اكرم(ص) و اهل بيت معصوم(ع) (نه روايات صحابه و تابعان) چه نقشی در منهج تفسير قرآن با قرآن دارد. از اين رو اين موضوع را در سه بخش مورد توجه قرار داده است.

در فصل اول به كليات و پيش‌نيازهای اين تحقيق، شامل بررسی واژگان تأويل و سنت و سپس به منابع تفسير قرآن كه قرآن و سنت و عقل هستند، پرداخته است. در ادامه به مناهج و روش‌های تفسيری اشاره می‌شود كه از جمله آن‌ها تفسير قرآن با قرآن، تفسير قرآن با سنت و ... است. در ادامه نيز بحثی پيرامون اعتبار روايات تفسير ارائه می‌شود.

فصل دوم به بيان ديدگاه‌های مختلف درباره جايگاه سنت در تفسير قرآن با قرآن پرداخته و آنها را مورد كنكاش علمی قرار می‌دهد. در فصل سوم نيز كه آخرين بخش اين كتاب خواهد بود، گونه‌های تعامل سنت با شيوه و محصول تفسير قرآن با قرآن و مباحث اطراف آن مطرح می‌شود.

لازم به ذكر است كه بخشی از اين پژوهش در 400 صفحه به انجام رسيده و پس از پايان يافتن و ارزيابی نهايی در قالب كتاب منتشر خواهد شد.