استاد پرهيزكار؛ شهريار ملك ترتيل/ بم و متوسط بهترين صدا برای ترتيل است
كارشناس قرائت قرآن كريم با بيان اينكه تلاوت مرتلين دارای صدای بم و متوسط قوی، ماندگار میشود، گفت استاد شهريار پرهيزكار كه از اين نعمت برخوردار است و پنجره جديد و تازهای بر عالم قرائت گشوده كه میتوان وی را شهريار ملك ترتيل خواند.
حجتالاسلام والمسلمين محمدیپرچوی، كارشناس قرائت و حافظ كل قرآن در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، در بخش دوم تحليل خود از تلاوت استاد شهريار پرهيزكار ضمن بررسی ترتيل استاد پرهيزكار از لحاظ صوت و لحن گفت: مناسبترين صدا برای اجرای قرائت ترتيل، صوتی است كه دارای بم و توسط قوی باشد؛ حجم و دامنه صدا هرچه بيشتر باشد، ترتيل زيبا و دلنشينتر میشود زيرا اولا قرائت ترتيل با سرعت تندتر نسبت به قرائت تحقيق اجرا میشود و صداهايی كه شرايط فوق را دارا نبوده و به اصطلاح زير باشند كسلكننده میشوند مانند ترتيل شيخ عبدالباسط و برخی از مرتلين كشور عربستان، ايران و ... هر چند در قالب قرائت تحقيق كه با تانّی، كند و با نفسهای طولانی و كششهای آخر آيات اجرا میشود، بسيار جذاب و شنيدنی است.
وی ادامه داد: در حالی كه صداهايی با پردههای بم و توسط قوی و دلنشين مانند شيخ حصری، منشاوی، العفاسی و استاد پرهيزكار، نسبت به ساير قراء فوقالعاده زيبا و شنيدنی است و ثانيا كافی است به ترتيلهايی كه در جهان اسلام مورد استقبال حافظان و مرتلين قرار گرفته نگاهی بياندازيم، خواهيم ديد كه مرتلينی كه دارای صدای بم و توسط قوی هستند، ماندگار شدند؛ استاد پرهيزكار از معدود قاريان ايرانی است كه صدايش خصوصيات فوق را داراست و علاوه بر حزن معنوی صوت ايشان، مانند شيخ منشاوی، ترتيل را با فصاحت بالا و بدون لهجه فارسی اجرا كرده كه اگر كسی او را نشناسد، نمیتواند بفهمد كه او فردی ايرانی و غير عرب است.
استفاده از هفت مقام اصلی قرائت قرآن
وی با اشاره به بخش لحن در ترتيل استاد پرهيزكار گفت: استاد پرهيزكار از معدود قاريانی است كه در سال 1364 هجری شمسی( 28سال قبل ) از هفت مقام اصلی قرائت قرآن كريم به شكلی استادانه برای اجرای ترتيل استفاده كرده است، در حالی كه در آن سالها حتی در كشور مصر، عربستان و كويت كه سكّاندار ترتيل و قرائت در دنيا بودهاند، چنين هنری به مشتاقان و علاقهمندان ارائه نشده بود و ايشان پنجره جديد و تازهای را در آن زمان بر عالم قرائت ترتيل باز نموده كه به اعتقاد حقيرحقيقتا شهريار ملك ترتيل است.
محمدیپرچوی اظهار كرد: استاد پرهيزكار 23 جزء از قرآن را با مقام بيات آغاز كرده است و پس از مقام رست، دومين نغمه است كه بيشتر از ساير نغمات اجرا میكند و فنیترين اجرای مقام بيات آغازين، صفحه اول سوره مباركه انبياء و دو صفحه اول سوره مباركه مومنون و زيباترين بيات اثنای تلاوت كه از مقام ديگری به آن منتقل شده است، جزء 8 از آيه 40 سوره مباركه اعراف و دو صفحه اول سوره مباركه دخان، كه بسيار بديع و در خور تحسين اجرا شده است میتوان اشاره كرد.
يكی از تكنيكهای استاد شهريار پرهيزكار انتقال از مقام بيات به رست و صبا است
وی اظهار كرد: يكی از تكنيكهای استاد شهريار پرهيزكار انتقال از مقام بيات به رست و صبا است و در كل تلاوتش 30 مرتبه از مقام بيات به صبا و 21 مرتبه به رست منتقل شده است. همچنين 17 مرتبه به حجاز و 7 مرتبه به نهاوند انتقال يافته است و هرگز پس از بيات دو نغمه سه گاه و چهارگاه را تلاوت نكرده است و اگر كارشناسان خبره به چيدمان الحان و تحريرهای استاد پرهيزكار توجه كنند، به داشتن مهارت و تجربه بالای وی در اصول و مبانی قرائت تحقيق و تسلط بر آن اذعان خواهند داشت و حتی بدون شنيدن قرائت تحقيق ايشان میتوان حدس زد كه به روش اساتيدی مانند شيخ مصطفی اسماعيل و عبدالعزيز حصان و منشاوی مسلط است.
حافظ كل قرآن كريم افزود: از شگردهای استاد در اجرای مقام بيات میتوان به استفاده از پرده اوج در آيات و عبارتهايی كه اقتضای چنين امری را داشته اشاره كرد مانند آيه 61و 63 سوره مباركه قصص كه برای علاقهمندان به تنوع در نغمه بيات پيشنهاد میشود. يكی ديگر از نغمههايی كه بيشتر از ساير مقامها مورد استفاده ايشان شده، مقام رست است كه در كل تلاوت 102 مرتبه به شكلهای مختلف و متنوع از نغمههای ديگر به رست منتقل میشود و بيشترين آيات را در اين مقام اجرا كرده است و اين بيانگر صلابت و استحكام تلاوت ايشان است؛ چرا كه رست مقامی با صلابت، متقن و حماسی است. استاد پرهيزگار جزءهای 12، 20، 25، 28و 30 را با اين نغمه آغاز كرده است و تا آن زمان تنها فردی بوده كه ملاك ابتدا و انتهای تلاوتش، شروع و پايان هر جزء بوده است.
زيباترين قطعه رست استاد پرهيزكار
وی ادامه داد: آيات 104 الی 119 سوره مباركه آل عمران يكی از زيباترين قطعه رست استاد پرهيزكار است و يكی ديگر از مهارتهای ايشان استفاده از پرده اوج در مقام رست است مانند آيه 5 سوره مباركه طلاق و آيات 178و 220 سوره مباركه بقره، كه فوقالعاده فنی و زيبا اجرا شده است. همچنين انتقال مكرر از رست به مقام نهاوند است كه سبب جذابيت آن شده است مانند سوره مباركه توبه كه از آيه 14 وارد نهاوند شده و از آيه 32 به مقام رست برگشته و دوباره از آيه 43 به نهاوند رفته و سپس از آيه 60 به رست برمیگردد.
محمدیپرچوی در پايان اظهار كرد: در قسمت بعدی به تحليل ساير نغمات در تلاوت استاد پرهيزكار خواهيم پرداخت و پس از آن به تحليل ترتيل قاريان كشورهای مختلف میپردازيم و اميدوارم با طرح چنين مقالاتی فصل تازهای در واكاوی و شناخت مرتلين برجسته جهان اسلام باز شود و كارشناسان، صاحبنظران و اساتيد با ورود به اينگونه مباحث دريچه تازهای را بر روی مشتاقان هنر ترتيل بگشايند.
