ارزشهای اسلامی مبنای پیشرفت و کمال بشریت قرار گیرد
گروه اجتماعی: مدرس حوزه علمیه با اشاره به اهتمام ویژه اسلام به حفظ خانواده، گفت: خانواده شاهراه اصلی رسیدن به پیشرفت و کمال است؛ لذا ارزشهای اسلامی با تکیه بر کاملترین شریعت الهی باید مبنای همه زندگی بشریت باشد.
حجتالاسلام والمسلمین رحیمی، مدرس حوزه علمیه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از گیلان، در مورد الگوی فعلی خانواده در جامعه ایران، اظهار کرد: در هر جامعهای یک شیوه و الگوی عمومی حاکم در خانواده وجود دارد؛ مثلا در برخی جوامع سختکوشی یکی از ویژگیهای خانوادههاست، اما در مورد خانواده ایرانی باید گفت که در مقایسه خانواده امروز با گذشته در یک زمینههایی خانواده رشد داشته و در یک جهاتی ما دچار ضعفهایی در الگوی حاکم بر خانواده شدهایم.
وی با تأکید بر افزایش خودگرایی، خاطرنشان کرد: در گذشته چنین نبود؛ در فرهنگ اسلامی هم بحث «ما» مطرح است و همه به صورت جمع رشد و تکامل را میپسندند، اما امروز هر کسی در خانواده در یک گوشه میرود و مشغول به کار خویش میشود و افراد خیلی توجه به مشکلات و مسائل و حتی مسائل عاطفی و روانی اعضای خانواده ندارد.
حجتالاسلام رحیمی افزود: نکته دیگری که متأسفانه تبدیل به سبک حاکم بر خانوادههای ما شده است، بحث رفاهطلبی و لذتگرایی است؛ به این معنا که خروجی همه تلاشهای فرد در خانواده این است که راحتتر زندگی کند و لذت بیشتری از زندگی ببرد، در حالیکه در گذشته در خانواده ایرانی اینقدر لذتگرایی مدار زندگی نبود و در زندگی به یک حد آسایش قناعت میکردند و به مسائل بزرگتری میاندیشیدند.
گسترش فردگرایی و لذتگرایی
این کارشناس دینی با ارائه توضیحاتی در مورد علت این فردگرایی و لذتگرایی، گفت: تأکید بر حقوق بیش از وظایف یکی از علل تشدید فردگرایی و رفاهطلبی را به دنبال دارد، در حالیکه اسلام بیشتر وظایف را گوشزد میکند؛ امام سجاد(ع) در رساله حقوقشان، حق پدر و مادر و یا دیگر حقوق را بر گردن فرد میشمارد و این همان وظیفهگرایی است، اما متأسفانه در این سالها بیشتر تأکید شده هرکسی مواظب باشد حقش را نخوررند و حقوقش را بگیرد که این فردگرایی را تقویت میکند.
وی افزود: البته ریشههای فردگرایی در دنیای امروز بسیار عمیقتر است و باید گفت مجموعه عواملی در طی سالیان دست به دست هم میدهند که یک فرهنگی در جامعه کم کم نهادینه میشود؛ الگوهایی که در جامعه ترویج میشود، رفتارهای کسانی که در جامعه الگوی مردم هستند، الگوپردازی در رسانه، نوع ورود کالاها، نوع سیاستهای اقتصادی، نوع مصرف و آدمهایی که با نوع زندگیشان چشمها را به خود جلب میکنند و... آرام آرام یک مجموعهای سبب میشود مردم از آن سادهزیستی و آرامش به سمت مسابقه رفاه و تجمل بروند.
مدرس حوزه علمیه تأکید کرد: مجموعه عوامل در کشور دست به دست هم میدهند تا یک فرهنگ تولید شود که در این فرهنگ لازم نیست که کسی فکر کند، بلکه همه در ضمیر ناخودآگاهشان به سمت مسابقه به سمت رفاه حرکت میکنند و شاید بتوان ریشه آن را سیاستها و برنامههای کلان اجرایی در کشور بدانیم، به ویژه بعد فرهنگسازی و رسانههای داخلی و خارجی و تأثیراتی که ما از دنیای مدرنیته میگیریم بسیار مهم است؛ چراکه تمدن مدرنیسم که از دل غرب به دیگر کشورها آرام آرام سرایت کرده است ما را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
تضعیف جایگاه والدین درخانوادهها
وی با اظهار نگرانی از تضعیف جایگاه والدین در خانوادهها به تبعات آن اشاره کرد و ادامه داد: در فرهنگ اسلامی جایگاه والدین در خانواده بسیار والا است که در گذشته هم در خانوادههای ایرانی چنین بود، اما متأسفانه این مسئله به شدت آسیب دیده است و رفتار فرزند با پدر و مادر بیشتر آمرانه است و اصلا احساس حریم نسبت به پدر و مادر ضعیف شده است و این پیامدهای زیادی چه در خانواده و چه در اجتماع خواهد داشت.
حجتالاسلام رحیمی با بیان اینکه یکی دیگر از مسائلی که ما را از الگوی خانواده ایرانی- اسلامی دور میکند، نقش پدر در تربیت فرزند است، یادآور شد: متأسفانه نقش پدر به عنوان تربیتکننده بسیار کمرنگ شده است؛ امروزه به علت اینکه همواره شعار داده شده که کار اصلی مادر تربیت است، گویا نقش و جایگاه پدر در تربیت فرزند به فراموشی سپرده شده است و این نگرش بسیار آسیبزا است؛ پدر در تربیت فرزند در برخی مواقع بیشترین اهمیت را پیدا میکند، چون پدر متولی و پاسخگوی حقوقی و قضایی بسیاری از رفتارهای فرزند است و نقش پدر در هدایت معنوی، علمی، اجتماعی، شغلی، ازدواج و... بسیار پررنگ است.
این کارشناس دینی با هشدار نسبت به واگذاری تربیت فرزند به نهادهایی خارج از خانواده، خاطرنشان کرد: آسیب دیگری که در الگوی حاکم بر خانواده میبینیم، کمرنگ شدن مسئله تربیت فرزندان است، یعنی خانوادههای زیادی تربیت فرزند را به نهادهای خارج از خانواده واگذار کردهاند؛ اینکه پدر و مادر اهتمام خاص در تربیت فرزند، آن هم تربیت اسلامی داشته باشند، متأسفانه کاهش پیدا کرده است.
وی تصریح کرد: نهایت کار برخی از خانوادهها این است که مراقبت کنند فرزندشان خوب درس بخوانند و وضعیت جسمی و شغلیشان هم تأمین شود، اما در بحث تربیت اسلامی و ایجاد یک شخصیت متوازن و متعالی و سالم به ویژه در ابعاد دینی و معنوی اهتمام خیلی کمی را در خانوادهها میبینیم.
جوانان به بحث انتخاب همسر توجه بسیاری داشته باشند
مدرس حوزه و دانشگاه با تأکید بر تأثیر سیاستهای کلان در الگوی خانواده در جامعه، به راهکارهایی برای جلوگیری از ایجاد مشکلات اخلاقی در خانواده اشاره کرد و افزود: جوانان باید به بحث انتخاب همسر توجه بسیاری داشته باشند و انتخاب همسر را فقط به عنوان کسی که میخواهند با او رابطه عاطفی برقرار کنند، نبینند بلکه انتخاب همسر را به عنوان برپا کردن نهادی بدانند که در این نهاد قرار است فرزندانی به وجود آید و این فرزندان برای جامعه آینده تربیت شوند؛ گزینش همسر متناسب قطعا در ساخت زندگی آینده خانواده بسیار مهم است.
حجتالاسلام رحیمی پالایشهای اخلاقی و معنوی را سبب جلوگیری از بروز مشکلات خانوادگی دانست و یادآور شد: اینکه انسان خود را از لحاظ روحی تعالی بخشد و از آلودگیهای اخلاقی خود را دور کند و از جسم و جان خود مراقبت اخلاقی کند دیری نمیپاید که خودش متوجه میشود اشکالاتش کجاست و خیلی از ما نمیدانیم که باید جان و روح خود را تربیت و رشد دهیم و این حساسیت را نداریم و اگر خانوادهها به مسائل معنوی خود توجه کنند(همان چیزی که در روایات از آن به جهاد نفس تعبیر شده است) و اگر وارد میدان خودسازی شوند کم کم میتوانند از طریق مطالعه و مراقبت بخشی از آسیبهای تهدید کننده خانواده را مانع شود و یا آن را حل کنند.
وی با بیان اینکه اسلام به حفظ نهاد خانواده اهتمام ویژهای دارد، ادامه داد: در یک جمله میتوان گفت خانواده شاهراه اصلی رسیدن به پیشرفت و کمال است و لذا ارزشهای اسلامی با تکیه بر کاملترین شریعت الهی باید مبنای همه زندگی بشریت باشد، چراکه با تکیه بر اصل نظام آفرینش و فارغ از هرگونه خطایی در تمامی زمانها کاملا موثر و مفید است؛ متاسفانه امروزه به دلایل گوناگون ارزشهای والای انسانی خود را فراموش کردهایم و به جای تکیه بر منابع ناب الهی از جمله قرآن حاضر نیستیم اندکی اندیشه کنیم و دلایل مشکلات و معضلات بزرگ زندگی خود را پیدا و به راحتی حل کنیم.
