عاشورا، ادامه جریان صفین است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از زنجان، ابوالقاسم اوجاقلو، مدرس علوم قرآن و حدیث دانشگاه زنجان پیش از روز گذشته، 30 آبان در نشست فرهنگی ـ معرفتی کارکنان جهاد دانشگاهی استان زنجان که با موضوع «عاشورا‌شناسی» در سالن شهدای جهاد دانشگاهی برگزار شد، با تأکید بر این‌که عاشورا و واقعه کربلا، یک اتفاق مقطعی نبود، گفت: وقایع کربلا و نهضتی که اباعبدالله‌الحسین(ع) در جریان آن به راه انداخت، نه تنها مربوط به مقطعی از تاریخ نبوده است، بلکه باید نام «جریان» را بر آن نهاد؛ چراکه دارای منشأ و ادامه و استمرار است.

وی با بیان این‌که در قالب سه دیدگاه عمده می‌توان جریان عاشورا را بررسی کرد، ابراز کرد: دیدگاه نخست، بررسی جریان عاشورا با نگاهی به اسباب و علل وقوع آن است و در صورتی که این جریان، ریشه‌شناسی نشود، بسیاری از ابعاد آن ناشناخته باقی مانده و حتی در برخی موارد به تحریف نیز می‌انجامد.

این مدرس علوم قرآن و حدیث دانشگاه زنجان افزود: نگاه به خود جریان عاشورا و چگونگی رخ دادن آن با استفاده از منابع و گزارش‌های معتبر تاریخی، نگاه توجیهی به رخ‌دادن جریان عاشورا و نگاه به آثار و پیامدهای جریان عاشورا با گذشت بیش از 1300 سال قمری از وقوع آن،دیدگاه‌های دیگری است که در بررسی جریان عاشورا می‌توان از آن‌ها بهره برد.

اوجاقلو با اشاره به این‌که کمتر کسی علاوه بر بهره‌مندی و پرداختن به ابعاد عاطفی و احساسی عاشورا، به مطالعه در این زمینه می‌پردازد، اظهار کرد: همین امر سبب می‌شود تا برخی افزاد به محض مواجهه با شبهه‌های مطرح در خصوص عاشورا، تازگی مسائل را دلیل حقانیت آن بپندارند و به جای استدلال و استناد، بدون چون و چرا تسلیم شبهه‌افکنی‌ها شوند.

وی تصریح کرد: برخی از اندیشمندان بر این باورند که واقعه عاشورا و وقوع آن، ادامه منطقی جنگ صفین است؛ با این توضیح که درگیری امام علی(ع) با اهل شام و در رأس آنان معاویه، ماه‌ها به طول انجامید و پس از شهادت امام علی(ع) با صلح امام حسن مجتبی(ع) ادامه یافت و در نهایت سال‌ها بعد به جریان کربلا متصل شد.

این مدرس دانشگاه با بیان این‌که ریشه اختلاف بین امام علی(ع) و معاویه به صدر اسلام باز می‌گردد، ابراز کرد: تگاه سلطه‌گرانه ابوسفیان و طرفداران وی در مکه که تمام تصمیمات این شهر را بر عهده داشتند، سبب شده بود که پیامبر اکرم(ص) از وجهه سیاسی در بین مردم برخوردار نباشد و تنها وجهه اخلاقی ایشان با القابی همچون «محمد امین» در بین مردم مکه جلوه‌گر شود.

این مدرس علوم قرآن و حدیث دانشگاه زنجان ادامه داد: با ظهور اسلام، جنگ‌هایی در بین طرفداران اسلام با بنی امیه درمی‌گیرد که نخستین آنان، جنگ بدر بود که شکست بنی‌امیه در این جنگ، همواره در دل بنی‌امیه باقی ماند و پس از سال هشتم هجری ابوسفیان و سادات مکه که به «طلقاء» یا آزاد‌شده‌ها معروف شده بودند، به دهکده نجران پناه بردند.

اوجاقلو، به خلافت رسیدن عثمان را به دلیل نسبتی که با بنی‌امیه داشت، زمینه‌ای برای ورود نوادگان بنی‌امیه و ابوسفیان به خلاقت دانست و عنوان کرد: معاویه در این دوران والی شامات شده و به تبع حکومت‌های یونان، دست به ساختن «کاخ سبز» زد و اتفاقات ناگواری همچون تحریف دین خدا در این دوره به وقوع پیوست.

وی افزود: پس از کشته شدن عثمان و خلافت امیرالمؤمنین(ع)، به دلیل ابلاغ حکم عزل معاویه توسط امام علی(ع)، وی امیرالمؤمنین(ع) را قاتل عثمان معرفی کرد و به خون‌خواهی عثمان، جریان صفین را رقم زد. پس از شهادت امام علی(ع) جریان صفین توسط امام حسن(ع) ادامه یافت و تا سال 50 هجری و تا جریان صلح امام حسن(ع) ادامه می‌یابد و معاویه در این زمان با ترور و تطمیع شخصیت‌ها اطراف امام را خلوت می‌کند.

این مدرس دانشگاه در پایان با تأکید بر این‌که معاویه پس از شهادت امام حسن(ع) با آغاز بیعت گرفتن برای یزید، مفاد صلح‌نامه با امام را زیرپا گذشت، خاطرنشان کرد: شیعیان عراق بارها برای امام حسین(ع) نامه‌هایی مبنی بر ادامه دادن صفین و قیام علیه معاویه می‌نویسند و امام حسین(ع) نیز تا سال 60 هجری و تا زمان زنده بودن معاویه بر صلح‌نامه پایبند می‌ماند و پس از آن وارد قیام می‌شود.