استفاده از پرده­‌های بالا در مقام صبا از نکات مثبت ترتیل استاد پرهیزکار است

حجت‌الاسلام رضا محمدی‌پرچوی، کارشناس قرائت و حافظ کل قرآن در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از قم، به بررسی و شیوه کاربرد مقام‌های صبا، چهارگاه و حجاز در قرائت ترتیل استاد پرهیزگار پرداخت و گفت: استاد پرهیزگار در 23 جزء از قرآن از مقام صبا استفاده کرده و در جزءهای 1، 5، 13، 17، 20، 21 و 22 از این نغمه استفاده نکرده است. البته در طول 23 جزء از قرآن، در مجموع 36 مرتبه از نغمه صبا استفاده کرده است.

وی بیان کرد: یکی از زیباترین قطعات مقام صبا در تلاوت استاد پرهیزکار ابتدای جزء 8 تا آیه 125 سوره انعام و همچنین در جزء 27 از آیه 5 الی 14 سوره مبارکه حدید است که با صوتی حزین و تأثیرگذار تلاوت می‌کند و در طول 30 جزء فقط دو بار از نغمه رست و سه بار از نغمه حجاز قبل از ورود به مقام صبا استفاده کرده­ است.

بهره‌گیری از استاد مصطفی اسماعیل

رئیس مرکز آموزش راهبردی تربیت مربی حفظ قرآن سازمان اوقاف کشور اظهار کرد: استاد پرهیزکار هیچ‌گاه قبل از مقام صبا از مقام‌های نهاوند، سه­‌گاه و چهارگاه استفاده نکرده است و یکی از تکنیک‌های وی در مقام صبا، استفاده از روش شیخ مصطفی اسماعیل است، که سبب جذابیت دوچندان این نغمه شده است؛ مانند جزء 2 از آیه 154 سوره بقره عبارت «وَلاَ تَقُولُواْ...» همچنین یکی دیگر از شگردهای ایشان استفاده از گوشه فرعی «عجم» است که به شکلی استادانه اجرا می‌کند؛ مانند: آیه 48 سوره زخرف و نیز جزء 7 در آیه 35 سوره مبارکه مائده که سر آیه را به گوشه عجم می­‌خواند.

استفاده از اوج مقام صبا

وی ادامه داد: از دیگر نکات مثبت تلاوت استاد پرهیزکار در مقام صبا، استفاده از اوج و پرده­‌های بالا است؛ چرا که اساساً قرائت مقام صبا در پرده­‌های اوج، موجب جذابیت مضاعف این مقام می­‌شود؛ مانند جزء 19 آیه 136 سوره شعراء در عبارت «قَالُوا سَوَاء ... » و نیز جزء 27 آیه 12 سوره مبارکه حدید، که امیدواریم مورد استفاده علاقه‌مندان قرار گیرد.

حجت‌الاسلام محمدی پرچوی با اشاره به نحوه کاربرد مقام چهارگاه در قرائت استاد شهریار پرهیزکار افزود: ایشان در طول قرائت 30 جزء از قرآن کریم، 14 بار از مقام چهارگاه استفاده کرده است و در جزءهای 1، 3، 12، 21، 22، 24، 25، 28، 29 و 30 این مقام را استفاده کرده و در سایر اجزاء نغمه فوق را تلاوت نکرده است.

وی گفت: یکی از ویژگی‌­های تلاوت استاد در مقام چهارگاه استفاده از اوج‌­های بسیار زیبا است مانند جزء 12 آیه 23 سوره هود عبارت «وَأَخْبَتُواْ إِلَى ... » و جزء 12 آیه 29 سوره هود. لازم به تذکر است که قبل از ورود به مقام چهارگاه، معمولاً از دو نغمه رست (7 بار) و سه­گاه (5 بار) استفاده کرده است و در طول قرائت 30 جزء قرآن هیچ‌گاه از مقام بیات، حجاز، نهاوند و صبا به چهارگاه منتقل نشده است.

چهارگاه؛ بیشترین مقام به کار گرفته توسط استاد پرهیزکار

این حافظ کل قرآن کریم ابراز کرد: استاد پس از قرائت مقام چهارگاه از نغمات مقام رست (10 بار)، بیات (1 بار) و سه‌گاه (1 بار) استفاده کرده است، به این ترتیب اولاً پس از چهارگاه، بیشترین استفاده را از نغمه رست برده است. ثانیاً از سه نغمه حجاز، نهاوند و صبا پس از چهارگاه استفاده نکرده است و یکی از زیباترین قطعات چهارگاه در تلاوت ایشان جزء 29 سوره مبارکه مزّمّل و جزء 21 از آیه 40 تا 54 سوره مبارکه روم است.

وی با اشاره به نحوه کاربرد مقام حجاز توسط شهریار پرهیزکار نیز گفت: استاد در طول قرائت سی جزء قرآن کریم در 22 جزء از مقام حجاز استفاده کرده است و در جزءهای 5، 9، 13، 17، 18، 20، 21 و 22 از این نغمه استفاده نکرده است و معمولاً قبل از مقام حجاز بیشتراز دو مقام صبا (12 مرتبه) و بیات (11 مرتبه ) استفاده کرده است و یک مرتبه از مقام نهاوند بهره جسته است.

حجت‌الاسلام محمدی پرچوی تصریح کرد: همچنین وی از نغمه‌های رست، سه‌گاه و چهارگاه  قبل از مقام حجاز هیچ‌گونه استفاده‌ای نکرده است و یکی ازردیف‌های زیبایی که در این مقام استفاده کرده است ردیف «صبا – حجاز – صبا» است که بسیار شنیدنی اجرا شده است، مانند جزء شانزدهم که از آیه 74 سوره طه وارد مقام صبا شده و از آیه 109 وارد حجاز می‌شود و مجدداً از آیه 122 به صبا بر می‌گردد.

وی تأکید کرد: یکی از بهترین اجراهای ایشان در مقام حجاز، جزء بیست و پنجم از آیه 59 تا آخر سوره زخرف و همچنین جزء دهم از آیه 59 تا آخر سوره مبارکه انفال است.