«افتقار إلی الله» زمینه کمال انسان را فراهم میسازد
گروه اندیشه: یک کارشناس مذهبی با تبیین مفهوم فقر در دین مبین اسلام، گفت: «افتقار إلی الله» یکی از نمونههای فقر است که میتواند بهعنوان یک ارزش زمینه کمال انسان را فراهم سازد.
حشمتالله رستمی، مسئول دارالقرآن الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی استان ایلام در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از ایلام، با بیان اینکه یکی از موضوعات اجتماعی هر جامعه مسئله فقر است که افراد هر کدام به نسبت خاصی گریبانگیر آن هستند، گفت: این مسئله در دین مبین اسلام نیز مخفی نمانده و در آموزههای اسلامی و در روایات اهل بیت(ع) به این مسئله پرداخته شده است.
فقر دینی در هر جامعهای عامل دوری از معنویات است
مسئول دارالقرآن الکریم اداره کل تبلیغات اسلامی ایلام بیان کرد: با اندکی تفقد در روایات مشخص میشود که در اسلام چند نوع فقر مطرح شده که هر کدام ممکن است در نوع خود باارزش و یا ضدارزش باشد.
وی با اشاره به روایتی از امام صادق(ع) مبنی بر اینکه، «الفَقْرُ المَوْتُ الأحْمَرُ؛ فقر مرگ سرخ است؛ فَقِیل: الفَقْرُ مِنَ الدّنانیرِ والدَّراهِم؟؛ سؤال شد: آیا منظور فقیر بودن از نظر درهم و دینار است؟؛ قَالَ: لا، ولکِنْ مِنَ الدِّینِ؛ فرمود: نه، بلکه فقر در دین منظور است»، تصریح کرد: اگر فقر در دین گریبان هر جامعهای را بگیرد نتیجه آن بیدینی و دوری از معنویات و قرب الهی است؛ همچنین نوع دیگر فقر، فقر در علم و معرفت است که طبعاً این نوع فقر مورد نکوهش اسلام و مسلمانان است.
فقر مالی؛ وسیلهای برای آزمایش نوع بشر
رستمی با اشاره به سوره انفال، آیه 28: «وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْلاَدُکُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ؛ و بدانید اموال و اولاد شما وسیله آزمایش است و پاداش عظیم(برای آنها که از عهده امتحان برآیند) نزد خدا است»، بیان کرد: نوع دیگر از فقر، فقر مالی و اقتصادی است که وسیلهای برای آزمایش است، در دین مبین اسلام این نوع فقر را نکوهش کردهاند و گاهی آن را فضیلت و ارزش دانستهاند، با دقت بیشتر در مفهوم آموزههای دینی میتوان فقر مالی را به 3 گونه تفسیر کرد.
این مسئول در ادامه با تببین و تشریح انواع فقر اقتصادی پرداخت و افزود: اول فقر توأم با ذلت، بدون شک نظر اسلام به این نوع مطلوب نیست چراکه مؤمن نباید تن به ذلت دهد؛ دوم فقر باز دارنده از عبادت و تحصیل علم، این نوع شایسته و زیبنده انسان مسلمان نیست؛ و سوم فقری که انسان علیرغم نیاز اقتصادی، ذلت و خودکمبینی را از خود دور کرده است و به تعبیری عزت نفس دارد.
مسئول دارالقرآن ادارهکل تبلیغات اسلامی ایلام به نوع سوم فقر اقتصادی اشاره کرد و با بیان اینکه لازمه این نوع نگرش این است که انسان مسلمان دنیا و مادیات را همه چیز نداند بلکه از امکانات مالی و مادی بهعنوان وسیلهای برای فضیلتهای بالاتر و معنوی استفاده کند، گفت: در این صورت انسان همیشه خود را محتاج و نیازمند خداوند میداند و تن به ذلت درخواست نیاز از مخلوق نمیدهد.
«افتقار إلی الله» یک ارزش دینی است
این کارشناس مذهبی به نمونههایی از فقر اشاره کرد و گفت: بهعنوان مثال «افتقار إلی الله» یکی از نمونههای فقر است؛ که معنای آن این است که همه موجودات فقیر و بهصورت ذاتی نیازمند حضرت ربوبیت هستند؛ این موضوع از عقاید هر مسلمان است و تعداد زیادی از آیات و روایات در تأیید این نوع نیاز به خدا وجود دارد و البته براهین فلسفی بر این مسئله اقامه شده است.
وی با اشاره به روایتی از رسول گرامی اسلام(ص) که میفرمایند: «فقر افتخار من است»، گفت: منظور پیامبر(ص) این است که هر لحظه باید متوجه به خدا بود و دست نیاز تنها به درگاه خدا دراز کرد؛ که این نوع فقر باعث رشد و کمال انسان میشود.
رستمی با بیان اینکه مفهوم فقر از دیدگاه پیامبر(ص) همین افتخار بندگی و ارتباط مستمر با خداوند است، افزود: به طور خلاصه هر نوع فقری که انسان را از شأن انسانی خود به ذلت بکشاند فقر مزموم و ناشایست است و اما فقری که باعث رسیدن انسان به کمال و معنویت باشد فقر ممدوح و دین اسلام بر این فقر مهر تأیید زده است.
این مسئول با بیان اینکه اگر قدری عمیقتر فکر کنیم هر انسان هر چند هم بهلحاظ مالی و اقتصادی متمکن و دارا باشد بدون پشتوانه الهی و عنایت خدا قطعاً هیچ ندارد، گفت: بر اساس آموزههای عمیق اسلامی و دینی، دنیا و همه امکانات مادی و مالی صرفاً ابزاری برای سعادتمندی انسان پیشبینی شده است و همه انسانها محتاج خداوند هستند.
مسئول دارالقرآن الکریم اداره کل تبلیغات اسلامی ایلام در پایان با اشاره به سوره فاطر، آیه 15: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاء إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ؛ اى مردم شما به خدا نیازمندید و خداست که بىنیاز ستوده است»، اظهار کرد: انسان زمانیکه به حقیقت فقر ذاتی خویش پی ببرد و بدان باور داشته باشد در هنگام احتیاج و گرفتاری مالی سر تسلیم در برابر آن فرو نمیآورد، بلکه بر فقر غلبه پیدا میکند و همچنین در صورت دارایی اموال باز خود را در برابر خدا فقیر دانسته و اموال را از آن مالک حقیقی آن یعنی خداوند میداند.
