اقتباس شاخصهای مدیریت از اصول پنجگانه دین
گروه اجتماعی: کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی با اشاره به اقتباس شاخصهای مدیریت از اصول پنجگانه دین، گفت: از اصل توحید میتوان خدامحوری و ایمانگرایی را استنباط کرد، بهطوریکه هدف مدیران اسلامی هدایت آحاد جامعه بهسمت قرب الهی و پرهیز از مادیگرایی صرف باشد.
حجتالاسلام مهدی عباسی، کارشناس امور قرآنی و روحانیان ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، با اشاره به آیه 6 سوره احزاب «النَّبِیُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فی کِتابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُهاجِرینَ إِلاَّ أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِیائِکُمْ مَعْرُوفاً کانَ ذلِکَ فِی الْکِتابِ مَسْطُوراً؛ پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او مادران آنها محسوب میشوند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر از مؤمنان و مهاجران در آنچه خدا مقرر داشته اولی هستند، مگر اینکه بخواهید نسبت به دوستانتان نیکی کنید، این حکم در نوشته شده است»، گفت: در این آیه النَّبِىُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ؛ اثبات اولویت و ولایت همه جانبه پیامبر اکرم(ص) بر دیگران است.
وی با بیان اینکه شیوه رهبری در مدیریت اسلامی متأثر از مبانی نظری، بهویژه انسانشناسی است، اظهار کرد: بر اساس مبانی انسانشناسی اسلام و با توجه به اینکه عالم هستی برای تکامل انسان آفریده شده و انسان عصاره هستی و دارای شرافت و کرامت ذاتی است که باید از استعدادهای خود برای نیل به سعادت بهرهمند شود، چنین انسانی نمیتواند همچون ابزاری در نظام سرمایهداری، فدای افزایش سودآوری شود.
شیوه رهبری با نوع انسانشناسی ارتباط وثیقی دارد
کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی با بیان اینکه شیوه رهبری با نوع انسانشناسی ارتباط وثیقی دارد، بیان کرد: اگر برای انسان، نوعی کرامت ذاتی قائل باشیم، نحوه رهبری و تعامل با او کریمانه است و اگر او را لئیم و پست تصور کنیم، شیوه رهبری، مستبدانه و خوارکننده است.
وی با بیان اینکه مدیران اسلامی باید به تأسی از امیرالمؤمنین(ع) نسبت به حقالناس حساس باشند، تصریح کرد: به میزانی که سختگیری و حساسیت در این مقوله کاسته شود، از مدیریت اسلامی بیشتر فاصله میگیرند.
وی با اشاره به اینکه شاخصهای مدیریت را با اتکا به سه اصل توحید، نبوت و معاد از اصول پنجگانه دین میتوان اقتباس کرد، گفت: از اصل توحید میتوان خدامحوری و ایمانگرایی را استنباط کرد، بهطوریکه هدف مدیران اسلامی هدایت آحاد جامعه بهسمت قرب الهی و پرهیز از مادیگرایی صرف باشد، همچنین از مشاهده پدیدههای عالم خلقت که در عین کثرت از اتحاد و انسجام برخوردارند درمییابیم که وحدت و هماهنگی لازمه پیشبرد صحیح امور بهویژه در بحث مدیریت اسلامی است.
نهجالبلاغه امام علی(ع)؛ منشور کامل اخلاقی
کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی آخرتگرایی و مسئولیتپذیری را از ثمرات توجه به اصل معاد برشمرد و افزود: کتاب نهجالبلاغه امام علی(ع) یک منشور کامل اخلاقی است، چنانچه پندها و نصایح ایشان که خطاب به مالک اشتر، استاندار مصر در نامه 53 نهجالبلاغه گنجانده شده در بسیاری موارد میتواند برای مدیران اسلامی راهگشا باشد که علاوه بر مسلمانان تمام دانشمندان، مدیران جهان غرب نیز به این حقیقت واقف و معترفاند.
حجتالاسلام عباسی با تأکید بر اینکه اگر معنویت در مدیریت حاکم باشد بیتردید وجدان کاری، تعهد و انضباط نیز در آن مجموعه حاکمیت دارد و دیگر ما شاهد روزمرگی و کارزدگی که یکی آفات مجموعههاست نیستیم، اظهار کرد: گاهی در بحث گزینشهای کارمندی و تقسیم مسئولیتها به یک آزمون و تحقیقات جزیی اکتفا میشود در حالیکه باید معیارهایی مانند میزان تقوا و اخلاقمداری این افراد نیز سنجیده شود تا بهعنوان کارگزاران مدیران از ارزشهای دین فاصله نداشته باشند.
وی با بیان اینکه وقتی نگرش انسان براساس اعتقاد به معاد باشد بهطوریکه بداند بازتاب اعمالی که در دنیا مرتکب میشود را در آخرت میبینید، تمام رفتارهای او تحت تأثیر این عقیده قرار گرفته و بهتبع آن از بسیاری از آسیبها مصون میماند و باور به روز قیامت یادآور این موضوع است که انسان بهدلیل برخورداری از قدرت اختیار باید در پیشگاه خداوند پاسخگو بوده و مسئولیت اعمالش را بپذیرد و عملگرا باشد، متذکر شد: مدیریت زمان یکی از حلقههای مفقود جامعه در مقوله مدیریت است.
کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی با اشاره به نامه 53 نهجالبلاغه در رابطه با اهمیت مشورت بیان کرد: در اسلام بر مقوله مشورت بسیار تأکید شده است، لذا شایسته است مدیران اسلامی کسانی را که خردمند بوده و در حقگویی صداقت داشته باشند بهعنوان مشاور خود برگزینند و از همنشینی با افراد بخیل، متملق و چاپلوس برحذر باشند.
شاخص علمی مدیریت اسلامی از طریق توجه به اصل نبوت حاصل میشود
حجتالاسلام عباسی در ادامه با بیان اینکه شاخص علمی مدیریت اسلامی از طریق توجه به اصل نبوت حاصل میشود، تصریح کرد: اصل نبوت با تأکید بر هدایت و ولایتی که از آن خدا و رسول(ص) و ائمه معصومین(ع) و در عصر غیبت برعهده ولی فقیه که آراسته به صفات نبوی باشد، است، راهکارهای توسعه مادی و معنوی جامعه را ارائه میدهد.
وی تأکید کرد: در اصل نبوت مباحث تعلیم و تربیت و انذار و بشارت مطرح میشود بدین منظور که اساس مدیریت اسلامی بر این است که فضایی در جامعه مهیا شود که آحاد مردم در سایه تعلیم و تربیت اسلامی به کرامت و سعادت انسانی نائل شوند و بهترین دنیا را برای بهترین آخرت که لازم و ملزوم یکدیگرند داشته باشند، همچنین مدیر اسلامی باید بهموقع سیاستهای تشویقی و تنبیهی را اعمال کند.
عدالت؛ مهمترین مشخصه حکومت حضرت ولی عصر(عج)
کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی با بیان اینکه مهمترین مشخصه حکومت حضرت ولی عصر(عج) عدالت است در رابطه با سایر الگوهای مدیریت اسلامی عنوان کرد: متأسفانه از آن جاییکه حکام جور فرصت تشکیل حکومت اسلامی را به ائمه اطهار(ع) ندادند، یک الگوی جامع از مدیریت اسلامی در دسترس نیست ولی امام علی(ع) و امام حسن(ع) در مدت کوتاهی که به تشکیل حکومت اسلامی پرداختند عالیترین نمونه مدیریت اسلامی را به نمایش گذاشتند.
حجتالاسلام عباسی خاطرنشان کرد: با توجه به رویکرد نظاممند به اجزا و وظایف مدیریت، بهطور طبیعی، هنگامیکه شیوه رهبری کریمانه و مبتنی بر کرامت انسان باشد، دیگر وظایف نیز همچون برنامهریزی، تصمیمگیری و نظارت از آن متأثر خواهند شد و شیوههای هریک متناسب با رهبری کریمانه تفاوت میکند.
وی یادآور شد: با اتخاذ رهبری کریمانه، تصمیمگیریها نمیتواند فردی و مستبدانه باشد، لذا توجه به کرامت به انسانها شخصیتی میبخشد که زمینه خودکنترلی را در خود فراهم کنند.
