بحث تبلیغی، مهمترین مطالبه از کاروان نور است
گروه فعالیتهای قرآنی: رئیس حوزه ارتباطات شورای عالی قرآن در نشست تخصصی ارزیابی، تحلیل و آسیبشناسی عملکرد کاروان اعزامی قاریان و حافظان قرآن کریم به حج تمتع ضمن تبیین شیوه ارزیابی عملکرد این کاروان، گفت: مهمترین مطالبه ما از اعضای کاروان نور بحث تبلیغی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، نشست تخصصی ارزیابی، تحلیل و آسیبشناسی عملکرد کاروان اعزامی قاریان و حافظان قرآن کریم به حج تمتع بعد از ظهر امروز، 10 آذرماه با حضور محمدتقی میرزاجانی، رئیس حوزه ارتباطات شورای عالی قرآن، علیاصغر شعاعی، معاون قرآن و عترت دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم و امین پویا، قاری بینالمللی قرآن کریم در سالن اجتماعات خبرگزاری بینالمللی قرآن برگزار شد.
در بخش دوم این نشست، محمدتقی میرزاجانی، رئیس حوزه ارتباطات شورای عالی قرآن به بحث تبلیغ تشیع و اینکه بعثه مقام معظم رهبری در عربستان این امر را بر عهده دارد اشاره کرد و گفت: بعثه مقام معظم رهبری در حال حاضر کار تبلیغ مبانی فکری و عقیدتی تشیع را بهخوبی انجام میدهد و قاریانی که در این کاروان حضور دارند بیشتر ابعاد مربوط به جایگاه قرآن در تفکر شیعی را ارائه خواهند کرد.
تشریح نحوه انتخاب کاروان نور
وی در ادامه در مورد ترکیب کاروان اعزامی و نحوه اعزامها نیز افزود: افرادی که اعزام میشوند اساتید، قاریان، حافظان و مدیحهسرایانی هستند که اولین مطالبه ما از آنها مأموریت تبلیغی است و همیشه این امر از کاروانها در سالهای مختلف مطالبه شده است؛ در واقع بحث تبلیغی مهمترین و اصلیترین مطالبهای است که قاریان با آن روبرو هستند، اما در کنار آن بحثهای تشویقی بدون اینکه مورد نظر باشد خود بهخود و به صورت جنبی به وجود آمده است.
باز شدن دامنه اعزام از سال 78
میرزاجانی در ادامه با تأکید بر اینکه دامنه اعزام قاریان به حج از سال 1378 بازتر شده است، به تشریح روند اعزام و گزینش اعضای کاروان پرداخت و تصریح کرد: هر سال آزمونی ویژه قاریان و گروههای مدیحهسرایی برگزار میشود که حدود 60 درصد از اعضای کاروان را تشکیل میدهد. از ابتدا نحوه اعزام دچار تغییراتی شده است که برخی از دلایل این تغییر به نحوه برگزاری مسابقات قرآن باز میگردد. دلیل اینکه مسابقات قرآن اوقاف محور ما برای انتخاب اعضای کاروان شده است نیز این است که این مسابقات مهمترین مسابقات قرآن کشور است و در همه شهرها و استانها نیز برگزار میشود.
رئیس حوزه ارتباطات شورای عالی قرآن در ادامه عنوان کرد: انتخاب بخش دیگر اعضای کاروان نور، از بین افرادی است که به مرحله کشوری مسابقات قرآن اوقاف مییابند؛ علاوه بر این، برای قاریان قرآنی که در مسابقات قرآن حضور نیافتهاند و یا احیاناً حضور داشته اما رتبهای کسب نکردهاند نیز، سهمیه محدودی را در نظر گرفتهایم که برای حضور در آزمون نهایی سفر به سرزمین وحی دعوت میشوند.
وی با تأکید بر اینکه برای انتخاب گروههای تواشیح نیز سابقه گروهها را مورد مطالعه قرار میدهیم و بهترین گروه را انتخاب میکنیم، گفت: در این زمینه گروههایی که دارای آثار فاخر و متعددی هستند و در سطح مسابقات کشوری نیز دارای درخشش بودهاند برای اعزام و حضور در آزمونها دعوت میشوند. افراد اعزامی اجازه حضور دو سال متوالی در کاروان نور را ندارند مگر موارد استثنا و بسیار محدود.
دلایل انتخاب بیشتر قاریان نسبت به حفاظ
میرزاجانی در مورد ترکیب حفاظ و قاریان در این کاروان و اینکه چرا از تعداد حفاظ بیشتری استفاده نمیشود نیز گفت: در ایام حج ظرفیت و مجال چندانی جهت استفاده از ترتیل خوانی حفاظ وجود ندارد، خصوصاً اگر در بخش ترتیل خوانی باشد، قاریان توانایی این امر را خواهند داشت و نکته دیگر اینکه حفاظ باید در استفاده از قالبهای زیبای ترتیلخوانی توجه بیشتری داشته باشند.
در ادامه این نشست که به میزبانی خبرگزاری ایکنا و در سالن همایشهای این خبرگزاری برگزار شد، علیاصغر شعاعی، معاون قرآن و عترت دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، به بیان بخش دوم دیدگاههای خود در مورد اعزام قاریان و حافظان قرآن به سرزمین وحی و همکاریهایی که سایر ارگانها و نهادهای دولتی میتوانند داشته باشند پرداخت.
برگزاری نشست چگونگی اجرای برنامهها قبل از اعزام
وی گفت: در جریان اعزامها ارگانهایی که دخیل هستند دو دسته هستند، دسته اول ارگانهایی که در اعزام دخالت دارند و ارگانهایی که در اجرای برنامهها مشارکت دارند. در این زمینه باید ارگانها و سایر نهادهای دیگر که میتوانند کمک کننده باشند قبل از اعزام، نشستهای این چنینی داشته باشند تا دامنه اثرگذاری کاروان را بیش از پیش گسترش دهند.
ارائه پیشنهاداتی جهت ارتقای برنامههای کاروان نور
معاون قرآن و عترت دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم در ادامه به بیان پیشنهاداتی جهت ارتقای برنامههای اجرا شده پرداخت واظهار کرد: یکی از مهمترین بحثهای اعزام کاروان نور به سرزمین وحی بحث دفع توهم شبهات ایجاد شده توسط وهابیون در مورد تشیع است که در این زمینه ارگانهای مشارکت کننده باید قاریان را قبل از اعزام نسبت به نقش و اثرگذاریشان آگاه سازند. یکی از مواردی که نهادهای درگیر این کار باید به آن بپردازند بحث ضرورت تبیین جنبه آموزشی در کنار جنبه تبلیغی این سفر به اعضای کاروان است. نه تنها قاریان باید با دید آموزشی در این سفر حضور داشته باشند بلکه باید حتی یک ماه قبل از اعزام، روند آموزشی خود را با حضور در بین کاروانهای سفر به حج تمتع آغاز کنند.
لزوم حضور یک قاری به ازای هر کاروان
شعاعی در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه باید به ازای هر کاروانی که به سفر حج اعزام میشود یک قاری قرآن نیز حضور داشته باشد، گفت: البته که این قاری قرآن باید جامعالشرایط باشد یعنی هم صدای مناسبی داشته باشد، هم بتواند در مورد شبهاتی که در مورد آن سؤال میشود پاسخ بدهد و هم اینکه مدرس قرآن نیز باشد و نکات آموزشی قرآن را به خوبی ارائه دهد. الان به ازای هر کاروان از حجاج سفر به بیتاللهالحرام یک مداح حضور دارد در صورتی که خود مداحها هم به حضور قاریان پیش از حضور خودشان تأکید دارند واثرگذاری آنان را بیشتر میدانند.
جای خالی یک نرمافزار قرآنی ویژه ایام حج خالی است
وی در ادامه اشارهای هم به خالی بودن جای یک نرمافزار قرآنی ویژه سفر حج داشت و افزود: باید نرمافزاری ساخته شود که در آن تمام اماکن مقدس سرزمین عربستان و جاهایی که آیاتی از قرآن در آنجا نازل شده است و حجاج به آنجا میروند، شبیهسازی شود تا حجاج در زمان تشرف آیاتی را تلاوت کنند که در 1400 سال قبل در همان مکان بر پیامبر نازل شده است، مطمئناً اثرگذاری این آیات بسیار بیشتر خواهد بود چرا که با اینکار هم آیات قرآن تلاوت میشود و هم حجاج آشنایی ضمنی با آیات تلاوت شده پیدا میکنند.
شرح وظایف برای کاروان نور تدوین شود
این قاری برجسته کشورمان ضمن بیان اینکه باید برای قاریان و حافظانی که در کاروان نور حضور دارند، شرح وظایف مشخص و مدونی ارائه شود تا بر اساس آن عملکرد آنها مورد نقد و بررسی قرار بگیرد، تصریح کرد: در حال حاضر شرح وظایف برای این کاروان تشریح شده است اما بسیار کلی است و باید همتی صورت بگیرد و این شرح وظایف مدون و مشخص شود.
دلایل حضور نداشتن بانوان قاری در کاروان نور
شعاعی در ادامه با طرح این سؤال که آیا حفاظ در این کاروان حضور داشته باشند یا نه و اینکه جایگاه بانوان در این کاروان باید چگونه باشد، به بیان دیدگاههای خود در این زمینه پرداخت و خاطرنشان کرد: اگر حج برای ما فقط جنبه تبلیغی داشته باشد هیچ لزومی برای حضور بانوان و حفاظ وجود ندارد اما اگر جنبههای آموزشی را نیز در این اعزام مد نظر داشته باشیم لزوم حضور بانوان و حفاظ قرآن بیش از پیش وجود خواهد داشت. ما باید کاری کنیم که ایرانیها در سرزمین حج مهد آموزش قرآن شوند و این کار را بانوان قرآنی و حفاظ قرآنی به خوبی میتوانند انجام دهند.
انگیزه قاریان در اعزامها مدنظر باشد
وی در بخش پایانی صحبتهای خود با تأکید بر اینکه نهادهای اعزام کننده در اعزام قاریان و حافظان قرآن باید انگیزه قاریان را نیز مدنظر قرار دهند، اظهار کرد: باید بین یک قاری که در آرزوی سفر به حج قرار دارد با یک قاری که چندین بار به این سفر رفته است تفاوتی در نظر گرفته شود و به نظر من بیعدالتی است اگر درصد یکسانی برای این افراد در نظر گرفته شود. اگر میخواهیم قرائتهای قاریان مؤثر باشد باید قاریان را به تلاوت آیات و سورههای موضوعی تشویق کنیم، ترجمه آیاتی که تلاوت میشود را به مستمعین ارائه دهیم و سخنران و قاری در ارائه برنامه خود به یک موضوع بپردازند.
در ادامه این نشست که از ساعت 14:20 آغاز و تا 16:10 دقیقه ادامه داشت امین پویا، قاری بینالمللی کشورمان به بیان بخش دوم دیدگاههای خود پرداخت، وی با تأکید بر اینکه همه از ترکیب قاریان و حافظان سخن میگویند اما من میگویم باید تعداد قاریان افزایش بسیار بیشتری داشته باشد، تصریح کرد: تعداد قاریان کاروان بسیار کم است مخصوصاً در چند سال اخیر که این سهمیه کاهش چشمگیری داشته است و زمانی که تعداد کاهش مییابد بار اجرای برنامهها بر روی تعداد کمتری است و میتواند بر کیفیت اثرگذار باشد چرا که فشار بر روی قاریان با کاهش تعداد آنها بسیار زیاد خواهد بود.
لزوم حضور حفاظ متمایز در کاروان نور
وی در مورد لزوم حضور بیشتر قاریان نسبت به حفاظ و در دفاع از این دیدگاه عنوان کرد: زمانی یک کاروان تبلیغی از یک کشور به سرزمین وحی اعزام میشود باید کاری را انجام دهد که از نظر سایر کشورها کار سختی باشد و همه نتوانند آنرا انجام دهند. واقعیت این است که حفظ قرآن در کشورهای غیر ایرانی کار چندان سختی نیست و همه توان حفظ کردن قرآن را دارند بنابراین حضور یک حافظ قرآن در سرزمین وحی چندان جلب توجه نمیکند مگر اینکه آن حافظ ویژگی منحصر به فرد و متمایزی داشته باشد مثلاً یک حافظ نوجوان باشد و یا قرآن را به شیوههای متفاوتی حفظ کرده باشد.
کاهش سهمیه کاروان نور کارشناسی شده نبوده است
این قاری بینالمللی کشورمان با اشاره به اینکه کاهش سهمیه کاروان نور کارشناسی شده نبوده است، اظهار کرد: افراد و مسئولانی که مبادرت به این امر داشتهاند به اهمیت حضور قاریان و اثرگذاری برنامههای آنها پی نبردهاند. یک از افتخارات من این است که همراه با چند نفر از دوستان که در سال 1385 به سرزمین وحی در قالب کاروان نور مشرف شده بودیم، در یکی از محافل قرآنی در مسجدالحرام دو نفر از حجاج غیر ایرانی به طرح پرسشهایی در مورد قرآن پرداختند و آنها برای دریافت پاسخها و اطلاعات بیشتر به بعثه آمدند و فردای آن روز آن دو نفر شیعه شدند و این اثر جادوی تلاوت قرآن کریم است که میتوان با یک تلاوت خوب و بجا اثرگذاری بسیار زیادی داشت بدون اینکه هزینههای فراوانی صورت بگیرد.
پویا در بخش دیگری از صحبتهای خود در این نشست به انتقاد از تغیر سالانه مدیر کاروان نور اشاره کرد و گفت: یک مدیر در سال اول با مشکلات و معضلات آشنا میشود و اگر مشکلی داشته باشد امکان جبران آن در سالهای دیگر وجود خواهد داشت در حالی که ما همین مدیر را هر سال تغییر میدهیم. اگر مدیر این کاروان هر سال تغییر نکند مطمئناً اثرگذاری این کاروان بسیار بیشتر خواهد بود چرا که مدیر سال گذشته اشکلات را میشناسد و راههای ارتباط با سایر بعثهها را پیدا کرده است.
بخش پایانی نشست تخصصی ارزیابی، تحلیل و آسیبشناسی عملکرد کاروان اعزامی قاریان و حافظان قرآن کریم به حج تمتع مربوط به سؤالات خبرنگاران بود. در این بخش محمدتقی میرزاجانی در پاسخ به دو سؤال خبرنگار ایکنا در مورد شیوه ارزیابی عملکرد کاروان نور و دلیل پوشش خبری ضعیف فعالیتهای این در داخل کشور، گفت: در سالهای اخیر وضعیت پوشش خبری فعالیتهای کاروان بسیار بهتر شده است و خبرهای خوب و اثرگذاری از این کاروان در رسانههای مختلف منعکس میشود اما این کافی و در شؤن کاروان نور نیست ضمن اینکه تأکید مقام معظم رهبری نیز بر اقبال بیشتر رسانه ملی در انعکاس برنامههای قرآنی مسجدالحرام در ایام حج تأکید داشتهاند واز آن زمان این اقبال بسیار بیشتر شده است.
میرزاجانی در موردشیوههای ارزیابی نیز تصریح کرد: ارزیابیهایی که صورت میگیرد دو نوع است اولین ارزیابی از عناصر کاروان است و نوع دیگر ارزیابی نیز عملکرد کلی کاروان و مجموعه است که از کانالهای مختلف از جمله سؤال از حجاج، سؤال از اعضای کاروان، گزارش مدیر کاروان و ... صورت میگیرد.
مدیر حوزه ارتباطات شورای عالی قرآن در پایان ذکر نکاتی را لازم و ضروی دانست و تصریح کرد: ما در چند سال اخیر با رشد روبه جلو و قابل توجهی همراه بودهایم. در در چند سال اخیر حدود دو سوم اعضای کاروان قرآنی به حج تمتع حج اولی بودهاند و از سال 1388 تا کنون بالغ بر 60 قاری حج اولی به این سفر اعزام شدهاند. نکته دیگر اینکه ظرفیت قاریان و حافظان برجسته دو استان تهران و خراسان رضوی قابل مقایسه با سایر استانها وشهرستانها نیست اگر ما این نسبت را در اعزامها نیز رعایت کنیم خلاف عدالت خواهد بود چرا که سهمیه اندکی برای قالب استانهای کشور باقی خواهد ماند ما برای اینکه عدالت را بیبشتر رعایت کنیم در مواردی اگر یک قاری تهرانی یا مشهدی با یک قاری شهرستانی در آزمونها مساوی شود اولویت را به قاری شهرستانی خواهی داد و لازم است که بگویم در سالهای اخیر حدود 70 درصد اعزامیها از استانهای غیر از تهران و خراسان رضوی بودهاند.
