بیان برهانی؛ ویژگی کلام امام رضا(ع) در مناظرات
گروه اجتماعی: اوج مباحثات علمی اسلامی با ادیان مختلف را در دوره امام رضا(ع) میبینیم، علم ائمه(ع) متصل به علم الهی است، از این رو آن حضرت در مباحثه با علمای ادیان دیگر از طریق برهان، تمامی ادله آنها را رد میکرد.
حجتالاسلام والمسلمین ناصر نیلساز، مدیر مدرسه علمیه امام رضا(ع) قم در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، در رابطه با شیوه امامان(ع) در برخورد با ناحقیها و شبهات، گفت: در اعصار گوناگون صدر اسلام شاهد جریانات گوناگونی هستیم؛ برخی اوقات جریانات بیشتر جنبه سیاسی و مبارزاتی داشت؛ مثل قیام توابین و مختار که پس از قیام امام حسین(ع) رخ داد که این جریانات معمولاً به جهت آنکه در جامعه اسلامی با یک حکومت ظالم مواجه بودند، دست به شمشیر میبردند و برای آنکه بتوانند حق را بستانند و مسیر اصلی هدایت مردم را به خلیفه بر حق یعنی امام معصوم سوق دهند، قیامهایی را شروع میکردند.
وی بیان کرد: اما در مورد عصر امام محمدباقر(ع) و امام جعفرصادق(ع)، با توجه به اشتغالاتی که دو گروه ظالم بنیامیه و بنیعباس به یکدیگر داشتند، ائمه(ع) ما فرصت کافی را پیدا کردند تا معارف حقه اهل بیت(ع) را در یک فضایی که ناشی از منع حدیث پیامبر(ص) بود؛ نشر دهند.
دوران منع نقل حدیث از پیامبر(ص)
مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم با اشاره به دوران منع نقل حدیث از پیامبر(ص) خاطرنشان کرد: سالها در دستگاه خلافت از خلیفه اول تا سوم و اواخر دوره بنیامیه مسلمانان حق نقل احادیث پیامبر(ص) را نداشتند؛ لذا جای بسیاری از معارف در جامعه خالی بود. از طرف دیگر ائمه(ع) هم اجازه منبر رفتن و بیان معارف الهی را نداشتند؛ لذا میبینید روایاتی که از امام سجاد(ع) برای ما نقل شده بسیار کم است؛ جز مناجاتنامهای که معروف به صحیفه سجادیه است.
نیلساز ادامه داد: در دورانی که دو جریان سیاسی ظالم با یکدیگر نزاع میکنند ائمه(ع) از جمله امام محمدباقر(ع) و امام جعفرصادق(ع) فرصت کافی برای آنکه بتوانند خلأیی را که در جامعه اسلامی ناشی از نبود معارف حقه اسلامی است، پر کنند و این معارف را به گوش مردم برسانند. اوج این نهضت علمی در دوران این دو امام است. ادیان دیگر در کنار دین اسلام مثل صابئین(پیروان حضرت یحیی(ع)) یا نصاری(مسیحیان)، یهود و سایر علما از نحلهها و مذهبها و محافل گوناگون کسانی بودند که وقتی معارف اسلامی به گوش آنها رسید و متوجه شدند که اسلام بر حق مطالبی دارد، آنها هم آمادگی خود را برای مباحثه اعلام کردند.
مدیر مدرسه علمیه امام رضا(ع) قم گفت: در آغاز اخباری از امام محمدباقر(ع) و امام جعفرصادق(ع) به گوششان رسید و بسیاری از ملحدان و منکران با ایشان مباحثاتی داشتند؛ اما اوج این مباحثات را در دوران امام رضا(ع) میبینید. وجه آن نیز ویژگی است که مأمون عباسی داشت، وی بسیاری از دانشمندان را گرد خود جمع کرده بود و در کنار اینها امام علی بن موسیالرضا(ع) همچون خورشید تابان جلوهنمایی میکرد. امام(ع) در مباحثاتی که با این علما داشت از طریق استدلال و برهان سعی میکرد تمامی ادله آنها را رد و کند و حق معارف الهی را با بیان برهانی به استدلال برساند.
وی با بیان اینکه مأمون به نیت شکست دادن امام رضا(ع) این مباحثات علمی را برگزار میکرد، ادامه داد: بزرگترین دانشمندان ملل و ادیان گوناگون را جمع کرد و بهطور مثال از شهر اهواز، عمران صابی را دعوت کرد که در روایات ما در مورد او گفته شده که در آن مناظره در مرو با امام شرکت کرد. وی از صائبین اهواز بود که توسط امام(ع) مسلمان و شیعه شد و پس از آن به اهواز بازنگشت و در خدمت امام(ع) باقی ماند.
این مدرس حوزه در پایان خاطرنشان کرد: بر اساس اعتقادات ما، علم ائمه(ع) متصل به علم الهی است. ائمه اطهار(ع) وقتی میخواستند مطلبی را به اثبات برسانند چنین نبود که مثل بسیاری از علمای اهل سنت که وقتی از آنان سؤالاتی در باب توحید پرسیده میشد، جواب میدادند که این سؤال بدعت است و از پاسخگویی پرهیز میکردند. ائمه(ع) نسبت به تمام معارف آگاه بودند و با بیان استدلالی و برهانی جواب میدادند و در عین بیان برهانی مخالفان آنها چارهای جز تسلیم در مقابل استدلال قوی ایشان نداشتند.
