آموزش درست مفهوم زیباییشناسی؛ بازدارنده حرکت بهسمت تجملگرایی
گروه اجتماعی: عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند گفت: عدم توجه به آموزش در زمینه زیباییشناسی موجب از کنترل خارجشدن میل به زیبایی و سوق این میل بهسمت صفات رذیله که همان تجملگرایی است، میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، تجملگرایی، اصطلاحی است مرکب از دو واژه تجمل و گرایی؛ تجمل بهمعنای «خود را زینت دادن و آراسته شدن» و گرایی بهمعنای «آهنگ کردن، میل و رغبت کردن». با توجه به این تعبیرها، تجملگرایی بهمعنای رغبتکردن به تجملات و توجه به ظواهر زندگی است، از میل به زیبایی و تجمل، در آیهها و روایتهای بسیاری یاد شده است. خداوند در آیه 32 سوره اعراف «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَةَ اللّهِ الَّتی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ؛ بگو چه کسی زینتهای الهی را برای بندگان خود آفریده و روزیهای پاکیزه را حرام کرده است».
امامان معصوم(ع) خود، به امر تجمل و زیبایی در حد معمول اهمیت میدادند و امام صادق(ع) نیز در این باره میفرماید: «همانا خداوند زیبایی و تجمل را دوست دارد و از فقر و فقرنمایی بدش میآید».
از پیامبر اکرم(ص) نقل است: «همانا خداوند وقتی نعمتی به بندهای داد، دوست دارد اثر نعمتش را بر او ببیند». مسلم است که این، جنبه مثبت و معمول تجملگرایی است که خداوند و ائمه اطهار(ع) بر آن تأکید کردهاند و باید به کنترل و مراقبت آدمی درآید؛ زیرا اگر از حد معمول فراتر رود و به افراط کشیده شود، به امری ناپسند و نامعقول تبدیل میشود.
تجملگرایی در دیدگاه عرف، بهمعنای روی آوری بیش از حد به مادیات و گردآوری اشیا و لوازم غیرضروری و دل بستن به آنهاست، بهگونهای که این عمل، به یک هدف برای انسانها تبدیل شود. این نوع تجملگرایی نه تنها سفارش نشده، بلکه بهدلیل پیامدهای ناخوشایند آن، از جمله گرفتار شدن در دام اسراف نکوهش نیز شده است.
محسن آیتی، عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، در باب تفاوت مصرفگرایی و تجملگرایی گفت: یکی از نمودهای مصرفگرایی، تجملگرایی است چراکه مصرفگرایی مفهوم کلیتری دارد بهعنوان مثال در یک اداره مصرف انرژی و یا کاغذ از حد اعتدال خارج شود از نمونههای مصرفگرایی هست اما تجملگرایی محسوب نمیشود.
تجملگرایی جامعه را به انحطاط میکشاند
وی افزود: تجملگرایی مسابقهای است که انتها ندارد و اگر بازدارندههای شرعی و عرفی در مقابل آن نباشد میتواند جامعه را به انحطاط بکشاند و در واقع آسیبهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی این موضوع مانند یک دومینو است که به ترتیب موجب سقوط در عرصههای مختلف میشود.
عضو هیئت علمی داشگاه بیرجند تجملگرایی را آن هنگام بسیار تأسفبار دانست که از بیتالمال برای ارضای این حس سیریناپذیر استفاده شود و گاهی دیده میشود که بعضی از مدیران برای تغییر دکوراسیون اتاق و خرید لوازم تجملاتی اتاق مدیریتی خود از بیتالمال استفاده میکنند.
آیتی در باب ریشههای تجملگرایی گفت: تجملگرایی در حد و اندازههای متناسب بهنوعی گرایش ذاتی انسانها به زیبایی است که خداوند در درون انسانها به ودیعه نهاده است که موجبات کمال را فراهم میآورد اما افراد باید برای شناخت زیبایی آموزش ببینند.
وی ادامه داد: زیباییشناسی مسئله تربیتی است و باید از ابتدا به فرزندان آموخت که چیست و در چه چیزهایی وجود دارد، با دیدن فیلمها، نقاشیها، داستانها و موسیقیها باید زیبایی را به فرزندان آموزش دهیم و بشناسانیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند عدم توجه به آموزش در زمینه زیباییشناسی را موجب از کنترل خارج شدن میل به زیبایی و سوق این میل به سمت صفات رذیله که همان تجملگرایی است، دانست
آیتی عنوان کرد: میل به تجملگرایی ویژه قشر خاصی نیست. بلکه هر فرد در هر بضاعت مالی میتواند دچار تجملگرایی شود. بسیارند کسانیکه در تنگناهای مالی هستند اما هزینههایی برای نیازهای خارج از چارچوب زندگی خود میکنند مثلاً گوشی موبایل، در صورتیکه در مورد هزینه تغذیه و آموزش لازم برای خانواده در مضیقه هستند.
اشارهای به تأثیر رهبران فکری در پیشگیری از تجملگرایی
وی در زمینه تأثیررهبران فکری در پیشگیری از تجملگرایی گفت: طبیعتاً باید فرهنگ عمومی جامعه اصلاح شود که این اصلاح هممانند هر چیز دیگر یک متولی میخواهد، بنابراین متولیان این امر باید در ابتداییترین مراحل شکلگیری فرهنگ که همان نظام آموزشی و کتابهاست تجملگرایی را منع کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند رادیو و تلویزیون را از ابزارهای وسیع و مؤثر برای فرهنگسازی دانست و تأکید کرد: استفاده مناسب از وسایل ارتباطی نقش بسیاری در آشنایی مردم با فرهنگ مناسب ایرانی ـ اسلامی دارد.
حجتالاسلام مختاری، مدرس حوزه و دانشگاه بیرجند نیز در باب تجملگرایی و اسراف گفت: اسراف و تجمل هر دو در یک جهت مشترکند و آن هم از حد اعتدال خارج شدن است، اساساً اسراف در لغت بهمعنای تجاوز از حد است و اگر از حد منطقی و مشروع هر چیز گذر کنیم رو به اسراف گذاشتهایم .
وی با اشاره به اینکه آراستگی در چارچوب عقل و شرع نیازی برای انسان است، عنوان کرد: تمایل به زیبایی و مرتب بودن یک ارزش است، اما تجملگرایی نوعی خودنمایی و در جریان رقابتهای ناسالم قرار گرفتن است.
مدرس حوزه و دانشگاه بیرجند اظهار کرد: تجملگرایی آثار تخریبی زیادی بهبار میآورد که همه آنها بهصورت زنجیروار به هم متصلاند، از لحاظ اقتصادی هزینههایی به خانوادهها تحمیل میشود که گاه از هزینههایی که باید برای سلامتی جسمی و روحی خانواده شود کاسته میشود.
دور شدن از واقعیتهای زندگی؛ نتیجه اجتماعی تجملگرایی
حجتالاسلام مختاری ادامه داد: از تبعات اجتماعی تجملگرایی نیز میتوان بهدور شدن از واقعیتهای زندگی و دست و پا زدن در بهدست آوردن خواستههای خارج از نیاز اشاره کرد، در حوزه سیاسی هم اینگونه جوامع حرکت و سوق بهسمت نظامهای مادی دارند که با تجملگرایی و زرق و برق سازگارند.
وی بالا بردن سطح فرهنگ و معرفت مردم نسبت به معنا و هدف اصلی زندگی را از راههای پیشگیری تجملگرایی دانست و خاطرنشانکرد: ارتقاء فرهنگ مردم موجب میشود که نه تنها تجملات را آرمان خود ندانند، بلکه علم، فرهنگ و ارزشهای اخلاقی را موجب عزت و احترام و سرلوحه خود قرار دهند.
