عقل و احساس پایه شکلگیری تلاوت استادانه است
گروه فعالیتهای قرآنی: مدیر دفتر فعالیتهای قرآنی دانشگاه قم گفت: ریشه قرائت استادانه در تلاوت تدبری نهفته است و به کارگیری عقل و احساس دو ستون و پایه اصلی برای شکلگیری چنین تلاوتی است.
محمدعلی اسدتاش، مدیر دفتر فعالیتهای قرآنی دانشگاه قم در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، بیان کرد: تدبر در قرائت به اندازهای مهم است که امام صادق(ع) در دعایشان میفرمایند: «اللهم لاتجعل قرائتی لاتدبر فیها؛ خدایا قرائت مرا بدون تدبر قرار مده» یا حضرت امیرالمومنین علی(ع) فرمودند: «الا لاخیر فی قراءة لاتدبر فیها»؛ لذا خدای حق تعالی آیات تکوین را منسجم و هدفمند نازل فرموده است.
وی ابراز کرد: خداوند قرآن کریم را نیز بدون هیچ کم و کاست واختلاف بر رسول گرامی اسلام نازل کرده است و با توجه به پیوستگی، نظم وهماهنگی که در آیات قرآن کریم وجود دارد بهتر است در قرائت همراه با تدبر، قاری آیات را متناسب با موضوع و شرایط زمان و مکان و آهنگ کلمات وعبارات، تقطیع و انتخاب کند تا بتواند حق مطلب وسخن حق تعالی را به احسن وجه اداء کند.
مدیر دفتر فعالیتهای قرآنی دانشگاه قم اظهار کرد: نامیدن قاری قرآن به فرود آینده و کوچکننده از این رو است که گویا آیات قرآن به منزله راه خداست که شخص قاری در هر منزلی فرود آمده پس از کسب توشه و استراحت به طرف منزلگاه بعدی به راه افتد تا اینکه به منزلگاه نهایی برسد و این چنین فردی زمانی که با جریان قرآن همراه شود به مقام استجابت دعا میرسد.
زبان احساس و زبان منطق در قرآن
وی افزود: شهید مطهری معتقد است قرآن دو زبان مهم دارد، زبان احساس و زبان منطق، زبان احساس همان نوا و آوای ملکوتی و آسمانی قرآن است که دلها را منقلب میکند و زبان منطق همان معانی و مفاهیم عمیق قرآنی است که عقلها را مجاب و متحیر میسازد.
اسدتاش ادامه داد: اعجاز و نفوذ کلام قدسی قرآن در این دو ویژگی نهفته است؛ اگر بخواهیم قرائتی تأثیرگذار داشته باشیم لازم است با این دو زبان قرآن آشنایی داشته باشیم، در قرائت تدبری فکر و دل به عبارت دیگر عقل و احساس هر دو شرکت دارند و قرائت تدبری یک جریان روحی و فکری است که با قرائت آهنگین زمینهسازی شده با کاوش در آیات ادامه یافته به استخراج داروی درد خویش و بکارگیری آن ختم میگردد.
ویژگی تلاوت استادانه
این فعال قرآنی اظهار کرد: در قرائت تدبری دل قاری و مستمع با آهنگ موزون و معانی آیات قرآن همراه میشود و به حرکت در میآید. زیرا قرآن کریم کتاب فطرت انسانی است که موسیقی و آهنگ آن هماهنگ با محتوایش تنظیم گشته و به زبان روح انسانی و فطرت الهی سخن میگوید و نیازهای او را پاسخ میدهد از این رو هر کسی ولو بیگانه با مفاهیم و زبان منطق قرآن، بواسطه موسیقی قرآن، غیر مستقیم از مفاهیم قرآن بهرهمند میشود چرا که هر کس با زبان فطرت آشناست و زبان فطرت در همه انسانها مشترک وعمومی است.
وی تأکید کرد: از آیه «وَ رَتِّلِ القُرآنَ تَرتِیلاً» استفاده میشود که کمال قرائت و انس با قرآن وتدبر در آن به شیوه ترتیل است چرا که خطاب به وجود مقدس و نورانی پیامبر اکرم(ص) است که اشرف مخلوقات و انسانهاست که به دو شیوه ترتیل در لفظ و ترتیل در معنی جریان دارد.
مدیر دفتر فعالیتهای قرآنی دانشگاه قم افزود: قاری در قرائت تدبری به هر یک از مراحل ترتیل در لفظ یعنی اداء صحیح حروف زیبایی و آهنگ، کیفیت تقطیع و .... نظر دارد.
وی بیان کرد: تقطیع و انتخاب آیات برای قرائت بر اساس جهت هدایتی آنها است که مستلزم انسجام و پیوستگی آیات با کل سوره است، در جریان قرائت تدبری، همراهی فکر و دل یعنی هماهنگی مراحل ترتیل در لفظ با مراحل ترتیل در معنی ضروری است.
اسدتاش اظهار کرد: مراحل ترتیل در معنی لزوما پس از مراحل ترتیل در لفظ نمیآید بلکه پابهپای جریان ترتیل در لفظ پیش میرود هم چنانچه در سیر سخن گفتن توجه به روح معانی الفاظ را محو میکند.
شناخت سوره؛ لازمه تلاوت استادانه
اسدتاش ادامه داد: لازمه قرائت تدبری شناخت کافی از فضای سوره و ارتباط آیات با یکدیگر و رفع موانع وحجابهای تدبراست که ممکن است زمانی ، زبانی و بیانی باشد.
وی اظهار کرد: در قرائت تدبری همه اقشار مردم در هر رتبه از فهم و درک و مراتب علمی و روحی که باشند شرکت دارند و صرف بهرهمندی از ترجمه برای اصل قرائت تدبری کفایت میکند، گر چه ممکن است بر حسب مراتب علمی و روحی افراد مشکک و نسبی باشد.
وی در پایان گفت: در قرائت تدبری قاری خود را مخاطب آیات میبیند و تحت تأثیر آیات و به دنبال درمان درد فکری و قلبی خویش است و خرد را مبری و بینیاز از هدایت قرآن نمیداند.
