لزوم بررسی مراحل تربیت معنوی کودکان از دیدگاه اهل بیت(ع)

حجت‌الاسلام دادخدا خدائی، رئیس اداره اوقاف بیرجند در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، در باب روش‌های مؤثر در جذب کودک به نماز و آموزه‌های دینی گفت: از روش‌های مؤثر و سریع‌‏الانتقال مطرح در روانشناسی رشد، روش الگوپذیری است، اگر پدر و مادر، والدین و اولیا‌ قبل از اینکه بخواهند کودک را با آداب اسلامی آشنا کنند، خود متخلق به اخلاق نبوی و اسلامی باشند و خود عمل کنند، کودک نیز تقلید کرده و عمل می‌کند، چراکه از سن 1 تا 7 سال کودک بدون دانستن فلسفه کار صرفاً آن را تکرار می‌کند و این مسئله در همه جوامع پذیرفته شده و حتی نسبت به افراد بزرگسال نیز تأثیرگذار است.

وی ادامه داد: فرزندی که در خانواده‌ای لبریز از یاد و محبت خدا به دنیا می‌آید، هیچ‌گاه نیازی ندارد که آموزش ویژه برای نماز ببیند، زیرا از همان آغاز تولد در گوشش اذان و اقامه می‌گویند و او را به «صلاة» و «فلاح» و «خیرالعمل» دعوت می‌کنند.

لزوم پاسخ به کنجکاوی‌های کودک در باب مسئله نماز

رئیس اداره اوقاف بیرجند در پاسخ به کنجکاوی‌های کودک در باب مسئله نماز گفت: کنجکاوی کودک یک ویژگی طبیعی اوست که پاسخ آن ضمن ایجاد آرامش روحی و روانی کودک، فرصت مناسب در اختیار والدین قرار می‌دهد تا بتوانند رفتارهای مناسب و مطلوب در او به‌وجود آورند.

حجت‌الاسلام خدائی ادامه داد: بر این اساس وقتی که فرزندان از مادر در مورد مسائل اعتقادی و نماز می‌پرسند، فرصت مناسب برای ما به‌‌‌وجود آورده‌اند، تا بتوانیم با پاسخ‌های مناسب و یا طرح سؤالات مؤثر در او اثر تربیتی بگذاریم.

وی با تأکید بر اینکه پدر و مادر باید این را باور کنند که همان‌گونه که در تأمین نیازهای مادی کودک مسئولیت دارند، در قبال تأمین نیازهای معنوی نیز موظف هستند، تصریح کرد: امام باقر(ع) در یک گفتار حکیمانه مراحل تربیت معنوی فرزندان را شرح داده و چگونگی تربیت آنان را در سنین مختلف بیان می‌کند.

نگاهی به مراحل تربیت معنوی فرزندان از دید امام باقر(ع)

رئیس اداره اوقاف بیرجند افزود: طبق رهنمود آن حضرت، والدین باید در سه سالگی کلمه توحید «لا اله الا الله» را به کودک یاد دهند، در چهار سالگی کلمه رسالت «محمد رسول الله» را به او بیاموزند و در پایان پنج سالگی او را آزمایش کنند، اگر راست و چپ را می‌شناسد، صورتش را به‌سوی قبله متوجه ساخته و به او بگویند رو به‌سوی قبله سجده کند، در شش سالگی اجزاء نماز، رکوع و سجده صحیح را یادش دهند تا سن او به آخر سال هفتم برسد، در آن موقع به او بگویند: دست‌ها و صورتش را بشوید و آنگاه به نماز بایستد.

حجت‌الاسلام خدائی حضور در مجامع و محافل نماز را عاملی مهم در گرایش کودکان به فرامین الهی دانست و گفت: مشاهدات انسان یکی از عوامل مؤثر در تربیت انسان است، قرآن در آیات متعدد انسان‌ها را به دیدن و فکر کردن دعوت می‌کند، البته بین دیدن و باور کردن رابطه مستقیم وجود دارد، باید کاری کنیم کودک با صحنه‌های گوناگون اقامه نماز و آماده‌ شدن برای اقامه نماز مواجه شود، شرکت در نمازهای جماعت مسجد محله می‌تواند در تقویت روحیه نمازگزاردن فرزندان مؤثر باشد.

اشاره‌ای به نقش تشویق در گرایش افراد به نماز

وی با اشاره به نقش تشویق در گرایش افراد به نماز یادآور شد: همان‌گونه که قرآن انسان‌ها را به انجام اعمال پسندیده ترغیب می‌کند و از ارتکاب اعمال زشت به‌شدت بر‌حذر می‌دارد، سخنان پدر، مادر و مربی نیز باید این گونه باشد، جای جای قرآن کریم وعده به بهشت است که نمونه‌ای بارز برای تشویق به عبادت است، پدر و مادر نیز با روش‌های مختلف و وعده برآورده ساختن نیازهای فرزند به اسباب بازی و رفتن به سینما، پارک شادی و … او را به نماز تشویق کنند.

رئیس اداره اوقاف بیرجند خاطرنشان کرد: البته این تشویق نباید به‌گونه‌ای باشد که فرزند برآورده شدن نیازها را نتیجه نماز بداند که این آسیب جدی در امر تشویق است.